پاسخ به شبهات تاریخی اشغال فلسطین چرا رژیم صهیونیستی به احداث شهرکهای یهودی‌نشین اصرار دارد

پاسخ به شبهات تاریخیاشغال فلسطین

چرا رژیم صهیونیستی

به احداث شهرک‌های یهودی‌نشین اصرار دارد؟

مجید صفاتاج

اشاره

مدتی است که رژیم صهیونیستی سیاست احداث شهرک‌های یهودی‌نشین در فلسطین اشغالی به‌ویژه  شهر قدس را با شدت بیشتری دنبال می‌کند، به گونه‌ای که با واکنش و اعتراض شدید فلسطینیان و حتی جهان اسلام مواجه شده است. سازمان ملل متحد و برخی از کشورهای غربی نیز این اقدام رژیم صهیونیستی را مغایر با قطعنامه‌های سازمان ملل در خصوص قضیه فلسطین دانسته‌اند. در این نوشتار سعی می‌شود دلایل این اقدامات تبیین گردد.

سیاست احداث شهرک‏های یهودی‏نشین

اسکان یهودیان و احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در مناطق اشغالی فلسطین و دیگر سرزمین‏های اشغالی عربی یکی از سیاست‏های اصلی رژیم صهیونیستی و نیز عاملی مهم و استراتژیک در معادلات و محاسبات این رژیم از هنگام تأسیس اسرائیل تا کنون به شمار می‏رود و در حفظ امنیت و تحکیم سلطه صهیونیسم بر سرزمین‏های اشغالی، تأثیر به‌سزایی داشته است.

این سیاست در پی اجرای سیاست انتقال یهودیان به فلسطین و با هدف یهودی کردن این سرزمین از زمان تشکیل اسرائیل در دستورکار رژیم صهیونیستی قرار گرفت. در تأیید این سیاست، گلدامایر نخست‌وزیر وقت رژیم صهیونیستی اظهار داشت: «مرزهای مشخصی برای اسرائیل وجود ندارد و مرز اسرائیل تا جایی است که یهودیان در آن اقامت دارند.»^(۱)

وی با بیان چنین مواضعی، آینده‏ سرزمین‏های اشغالی فلسطین و سیاست رژیم صهیونیستی را در قبال اسکان یهودیان و احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در سرزمین‏های اشغالی مشخص کرد، به‌طوری که پس از آن، طرح‏هایی برای اسکان یهودیان مهاجر در مستعمره‏های یهودی‏نشین و نیز شهرک‏سازی در فلسطین اشغالی به‌طور متناوب مطرح و اجرا شدند، از جمله‏ طرح ایگال آلون^(۲) که در ظرف ده سال حاکمیت حزب کارگر بر دولت‏های متوالی اسرائیل ـ پس از سال 1967م ـ اجرا شد، در حقیقت از این سال شهرک‏سازی و اسکان یهودیان در سرزمین‏های اشغالی در رأس برنامه‏های اصلی رژیم صهیونیستی قرار گرفت و اهمیت خاصی به آن داده شد. حتی اجرای این سیاست در برنامه‏های حزبی و انتخاباتی و تصمیم‏ها و اظهارنظرهای رسمی و برنامه‏ها و بودجه‏های متعدد هم تجلی یافت و مناطق اصلی برای اسکان یهودیان و احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در آن مناطق، تحت عنوان اعتبارات امنیتی استراتژیک و سیاست‌های توسعه‏طلبانه مشخص شدند. رهبران اسرائیل همواره بر این نظر تأکید داشته‏اند که آینده‏ اسرائیل با اسکان یهودیان مرتبط است. مشخصات عمومی این سیاست عبارتند از:

1ـ پافشاری بر اشغال سرزمین‏های عربی.

2ـ تأکید بر آزادی اسکان یهودیان در مناطق اشغالی و تحقق به اصطلاح مرزهای امن و دفاع‏پذیر.

3ـ جدایی بین مسئله شهرک‏سازی و امکان رسیدن به صلح جداگانه و انفرادی با کشورهای عربی مثل پیمان کمپ دیوید.

4ـ ضمیمه کردن شهر قدس به مناطق اشغالی و یگانه کردن دو قسمت آن و اعلام این شهر به عنوان پایتخت اسرائیل.

5ـ تأکید و پافشاری بر اینکه تسلط بر زمین به معنای تسلط بر سیاست است.

رژیم صهیونیستی بر این اساس پلکان اولویت‏های کاری خود را منحصر به اسکان یهودیان و احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در تمام سرزمین‏های اشغالی کرد. در پیروی از این سیاست، عزر وایزمن، وزیر مسکن وقت رژیم صهیونیستی در سال 1972م اعلام کرد: «شکل جغرافیایی و جمعیتی فلسطینی‏ها به‌زودی از بین خواهد رفت»،^(۳) زیرا با اجرای سیاست مذکور، دیگر مرحله‏ ایجاد جمعیت اکثریت یهود در برابر عرب‏ها با برتری کامل پایان می‏یابد و با حضور بیش از سه میلیون یهودی در سرزمین‏های اشغالی عربی، امکان اجرای مراحل بعدی سیاست شهرک‏سازی و تثبیت قدرت و تحکیم حاکمیت و تضمین امنیت اسرائیل فراهم می‏شود.

تعداد سازمان‏ها، مؤسسه‏ها و وزارتخانه‏هایی که برای احداث شهرک‏های یهودی‏نشین تشکیل شده‌اند، دلیل بر اهمیت تحقق این سیاست برای رژیم صهیونیستی است، این وزارتخانه‏ها عبارتند از:

1ـ جذب مهاجرین.

2ـ مسکن.

3ـ کار.

4ـ کشاورزی.

5ـ امور اجتماعی.

6ـ دفاع.

با توجه به تعداد وزارتخانه‏ها و مؤسسه‏های رژیم صهیونیستی و اهتمام آنها به طرح‏های اسکان یهودیان می‏توان احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در سرزمین‏های اشغالی فلسطین را که از سال 1967م به‌طور گسترده‌ای در سرزمین‏های اشغالی شروع شده است، جزئی از استراتژی سیاسی ـ نظامی اسرائیل محسوب کرد. سیاست انتقال یهودیان به فلسطین و استیلا بر زمین‏های عرب‏ها پایه‏ اصلی این استراتژی سیاسی ـ نظامی را تشکیل می‏دهد. رهبران رژیم صهیونیستی نیز طرح‏های اسکان یهودیان در سرزمین‏های اشغالی فلسطین را جزو انفکاک‏ناپذیری از نقشه استراتژی سیاسی نظامی صهیونیسم در منطقه دانسته‏اند. طرح‏های آنها در زمینه‏ الحاق و انضمام سرزمین‏های جدید به اراضی اشغالی 1967م. نیز ماهیت این طرح‏ها را روشن می‏کند.

براساس برنامه‏های رژیم صهیونیستی، نقشه‏ کلی گسترش شهرک‏ها در مناطق اشغالی، طبق امور زیر پایه‏ریزی شد: ^(۴)

1ـ در تمام سرزمین اسرائیل برای تحقق امنیت به‌ویژه در مواضع استراتژیک باید شهرک‏های یهودی‏نشین احداث شوند.

2ـ طبق سیاست شهرک‏سازی، آبادی‏های پیشنهادی در مناطق متجانس برپا شده‌اند. این مجموعه‏های مسکونی با هم متصل یا اتصال‌پذیر هستند تا بر اثر مرور زمان بتوان خدمات‌رسانی به آنها را انجام داد. علاوه بر این موارد، آبادی‏ها و روستاهای اسرائیل باید در آینده به شهرهای کوچک و یا بزرگ‏تر تبدیل شوند.

 3ـ آبادی‏های مسکونی باید در اطراف مواضع و روستاهای اقلیت‏ها (منظور احزاب فلسطین و ساکنان قانونی این سرزمین احداث شوند تا به‌مرور زمان همه دریابند که می‏توان با حفظ حسن همجواری در کنار یکدیگر آرام زندگی کرد. این طرح به دولت یهودی و عربی توصیه می‏کند که این برنامه را در کوتاه‏ترین زمان ممکن انجام دهند.

4ـ این طرح برخی از آبادی‏هایی را به صورت کمربند با تپه‏های یهودا و سامره احاطه شده‌اند، در بر می‌گیرد و از دامنه‏ غربی آن از شمال تا جنوب و از دامنه‏ شرقی آن از جنوب به شمال (بین اقلیت‏ها و اطراف آن) به طور یکسان گسترش می‏یابد.

5ـ آبادی‏ها به انواع گوناگون تقسیم می‏شوند. بزرگ‏ترین آنها آبادی‏های شهری و برخی دیگر، آبادی‏های کشاورزی و تعدادی هم بر حسب وجود وسایل کار و تولید مختلط‌اند.

براساس این نقشه، در مدت 5 سال (1979ـ1983م.)، 46 شهرک جدید ساخته شد و 16 هزار خانوار در آنها ساکن شدند. در این باره، رعنان فائیس، رئیس بخش مستعمره‏نشین آژانس یهود می‏گوید: «طراحان اسکان یهودیان طی60 سال گذشته بر پایه اینکه مرزهای آینده دولت اسرائیل باید از طریق سازمان‏های مستعمره‏نشین تعیین شوند، اقدام به گسترش این طرح کردند.»^(۵)

آثار و پیامدهای احداث شهرک‌های یهودی‌نشین در فلسطین

 تلاش صهیونیست‏ها برای بر هم زدن بافت جمعیتی سرزمین‏های اشغالی فلسطین و توجه بیش از حد آنها به تسریع در روند انتقال یهودیان جهان به این سرزمین و احداث شهرک‏های یهودی‏نشین برای مهاجران و توجیهات و برنامه‏های آن برای انضمام و الحاق دیگر سرزمین‏های عربی به اسرائیل، بدون شک آثار و پیامدهای بسیاری دارد. این پیامدها، بر تثبیت قدرت و تحکیم موقعیت و تأمین امنیت رژیم اشغالگر قدس تأثیر دارند. این آثار و پیامدها را می‏توان در چهار دسته به شرح ذیل خلاصه و جمع‏بندی کرد:

1ـ نظامی ـ امنیتی

رژیم اشغالگر قدس با سرزمینی به وسعت700,2 کیلومتر مربع و نداشتن عمق مناسب به لحاظ جغرافیایی، در مقابل کشورهای عربی همجوار آسیب‏پذیر است، لذا احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در سرحدات جغرافیایی و مرزهای این کشور می‏تواند اقدام پیشگیرانه و پدافندی در برابر هجوم احتمالی کشورهای همجوار عربی یا نیروهای مبارز ضدصهیونیستی به عمق فلسطین اشغالی و مرکزیت شهرها و تأسیسات حیاتی آن باشد. یعنی در صورت حمله‏ زمینی از سوی یک کشور خارجی، این شهرک‏ها به عنوان مانع عمده می‏توانند خط پدافندی مناسبی محسوب شوند و از پیشروی دشمن به داخل عمق اسرائیل جلوگیری کنند یا حداقل آن را تا رسیدن نیروهای کمکی صهیونیستی به تأخیر اندازند.

از سوی دیگر، این شهرک‏های مرزی، علاوه بر اینکه آسیب‏پذیری اسرائیل را در مقابل حملات گسترده و کلاسیک دشمن خارجی ترمیم می‏کنند، عملاً سیاست سد نفوذ و تئوری دو مرزه کردن اسرائیل را برعهده دارند و از نفود گروه‏های فلسطینی و حملات نیروهای چریکی آنها و ورود نیروهای مقاومت اسلامی لبنان به داخل اسرائیل از طریق کشورهای همجوار مثل لبنان، سوریه و اردن که در مرزها مورد حمایت مادی و معنوی مردم منطقه قرار دارند، جلوگیری می‏کنند. علاوه بر اینها احداث شهرک‏ها در مناطق مرزی فلسطین به نظارت بیشتر و بهتر عرب‏های پراکنده در مرزها کمک می‏کند و از نظر سیاسی و اقتصادی، تأثیرات سلبی بسیاری روی ساکنان فلسطینی این مناطق خواهد گذاشت و عملاً گامی در جهت کوچ فلسطینیان از سرزمین خود است، زیرا آنها منازل و زمین‏های کشاورزی خود را از دست داده‏اند و مجبورند برای امرار معاش به مناطق دیگر مهاجرت کنند.

تحقق این امر عملاً باری را از روی دوش اسرائیلی‏ها برمی‏دارد و دیگر مشکلات اقامت فلسطینی‏ها بر دوش صهیونیست‏ها نخواهد ماند. اگر هم آنها قصد اقامت در داخل فلسطین را داشته باشند، اسرائیل عملاً از پراکندگی و گستردگی آنان در مناطق مهم جلوگیری می‏کند و طبیعتاً آنها را در جایی مثل اردوگاه‏ها اسکان می‌دهد تا خیلی آسان‌تر و بهتر بتواند تحرکات آنها را کنترل کند.

 با توجه به موارد پیش‏گفته، در مجموع می‏توان نتایج اجرای این سیاست را در زمینه‏ نظامی و امنیتی چنین جمع‏بندی کرد:

هریک از شهرک‏های یهودی‏نشین به‌نوبه خود نقطه‏ اتکایی محسوب می‏شوند که قادرند در هر جهتی از خود دفاع کنند و با جمع دیگری از مستعمره‏نشین‏ها به پشتیبانی متقابل و حمایت آتش و حرکت بپردازند. به این ترتیب، منطقه‏ دفاعی کاملی که توان چندین روز دفاع را داشته باشد، تشکیل می‏شود. این مسئله پس از تشکیل اسرائیل نقش حساسی را در جهت از کاراندازی ارتش‏های عربی و جلوگیری از پیشروی آنان به عهده داشت. از آن پس، ارتش اسرائیل توانست در قالب نیروی مکانیزه و ضربتی که توان حرکت و مانور را در جهات مختلف دارد، وارد میدان شود.^(۶)  

2ـ سیاسی ـ اجتماعی

با توجه به وسعت محدود فلسطین اشغالی که پاسخگوی اسکان همه‏ یهودیان جهان نیست، احداث شهرک‏های یهودی‏نشین بهترین روشی است که شمار بیشتری از یهودیان را اسکان می‏دهد، ضمن اینکه به کارگیری سرویس‏دهی و خدمات‏رسانی و تسهیلات معیشت در بافت شهرک‏ها می‏تواند زمینه‏ مهاجرت بیشتر یهودیان جهان را فراهم کند؛ لذا رژیم صهیونیستی با تخریب بسیاری از منازل و مناطق مسکونی و زراعی عرب‏ها و حتی انهدام کامل بخشی از آنها و احداث شهرک‏ها بر روی ویرانه‏ روستاهای عربی، انگیزه‏های ماندن عرب‏ها در فلسطین و حتی بازگشت مجدد آنها را به سرزمین خود کاهش داده است. به این ترتیب، صهیونیست‏ها فکر ماندن عرب‏ها در فلسطین را کمرنگ و حتی بقیه‏ آنها را به کوچ و مهاجرت از سرزمین آبا و اجدادی خود مجبور می‌سازند و نیز از هرگونه بازگشت فلسطینی‏های مستقر در دیگر کشورها به سرزمین خود جلوگیری می‏کنند. علاوه بر آن، جریان‏های فلسطینی را در مقابل یک عمل انجام شده قرار داده‏اند، به‌طوری که تأخیر در هرگونه اقدام و مذاکره‏ سیاسی با رژیم صهیونیستی، منجر به از دست دادن بقیه‏ سرزمین‏های آنها می‏شود.

 از سوی دیگر با توسعه‏ شهرک‏های یهودی‏نشین، اسرائیل می‏تواند در مذاکرات سیاسی حربه‏ای در دست داشته باشد و در بعد سیاسی، به منظور تسریع حرکت اعراب به برقراری صلح با اسرائیل ـ به آنان فشار بیاورد. به این‏ ترتیب، رژیم اشغالگر قدس می‏تواند با اجرای این سیاست، ضمن تثبیت امنیت داخلی و مرزهای خارجی خود با کشورهای همجوار، عملاً قدرت مانور عرب‏ها را در بازپس‏گیری سرزمین‏های اشغالی خود کاهش و آنها را در برابر عمل انجام شده قرار دهد. از طرف دیگر با افزایش قدرت مانور اسرائیل، عرب‏ها به منظور جلوگیری از خسارات بیشتر، کراهت صلح با اسرائیل را فراموش می‌کنند و به نشستن در پای میز مذاکره تن خواهند داد.

3ـ فرهنگی

با توجه به اینکه یهودیان کوچ‌‏کننده به فلسطین از ملیت‏های گوناگون (اروپایی، امریکایی، آفریقای و آسیایی) و صاحب فرهنگ‏های گوناگون از جوامع متفاوت هستند، طبعاً انگیزه‏های متعددی در پس مهاجرت آنها وجود دارد که کنترل و همگون‏سازی آنان را امری اجتناب‌ناپذیر می‌سازد؛ لذا رژیم صهیونیستی سعی در تخصیص تسهیلات لازم برای کنترل جامعه‏ یهود و تزریق فرهنگ نو و همه‌جانبه بر آنها دارد که تحقق آن در مجموعه‏های مسکونی بسته به‌مراتب سهل‏تر و دستیابی سریع و مطمئن سازمان‏های اسرائیل به اهداف مذکور قطعاً بیشتر خواهد بود.

4ـ اقتصادی

سرزمین فلسطین با توجه به روند فزاینده‏ مهاجرین یهودی با وسعت محدود و کشاروزی سنتی خود نمی‏تواند درآمد زیادی برای رژیم صهیونیستی داشته باشد و نیازمندی‏های مردم اسرائیل را تأمین کند؛ لذا احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در زمین‏های فلسطینیان و سلب مالکیت آنها از زمین‏های کشاورزی خود، راه را برای کشاورزی مکانیزه و پیشرفته تحت نظارت مجموعه و سازمان متمرکز هموار می‏کند. یعنی:

 1ـ نیازمندی‏های غذایی استراتژیک اسرائیل را به‌طور هماهنگ تأمین می‏کند.

 2ـ از کشت محصولات کشاورزی غیرضروری خودداری می‏شود.

 3ـ به پیروی از سیاست‏های اقتصادی دولت که صرفاً تولیدات کشاورزی اسرائیل نمی‏تواند همه‏ نیازمندی‏های غذایی خود را تأمین کند و به خارج وابسته است، بخشی از این زمین‏ها در زمینه رشد صنایع تولیدی و ایجاد کارخانه‏های صنعتی به کار گرفته خواهند شد. این کار منبعی سودزا و پر درآمد برای اسرائیل است. به‌علاوه با مقداری از درآمد ناشی از فروش و صادرات صنایع تولیدی و صنعتی خود می‏تواند کمبود مواد غذایی را از طریق کشورهای هم‌پیمان خود مانند امریکا و اروپا به‌آسانی تأمین کند. درآمد اضافی نیز صرف دیگر امور نظامی و امنیتی و بازسازی و گسترش سرزمین‏های اشغالی می‏شود.

 مسائل مذکور به‌آسانی دورنمای اهداف آتی صهیونیست‏ها و اصرار آنها بر انضمام و الحاق سرزمین‏های اشغالی عربی به اسرائیل را مشخص می‏کند. به همین منظور رژیم صهیونیستی همواره سعی می‏کند تا مسئله احداث شهرک‏های یهودی ‏نشین را از هرگونه مناقشه و مذاکره سیاسی با فلسطینیان خارج سازد. اگر هم در صورت لزوم در این خصوص از طرف برخی از رهبران اسرائیل اظهارنظر و صحبتی شده، جز برای تحکیم و تثبیت اسرائیل و اجرای سیاست شهرک‏سازی و اسکان یهودیان مهاجر و کسب امتیازات بیشتر عرب‌ها چیز دیگری نبوده است.^(۷)

پی‌نوشت‌ها

1ـ ارونسون، جفرى، سیاسه الامر الواقع فى الضفه الغربیه، مؤسسه الدراسات الفلسطینیه، ص 32.

2ـ ایگال آلون، یکى از رهبران صهیونیسم و وزیرخارجه اسبق رژیم صهیونیستى بود که عمر خود را در راه گسترش مرزهاى اسرائیل سپرى کرد.

3ـ صفاتاج، مجید، ابرار، «انتقال و اسکان یهودیان در فلسطین»، 23/2/1371، شماره 1015، ص8.

4ـ الموسوعه الفلسطینیه، الخطه الصهیونیه للاستیطان فى الضفه الغربیه، ج 2، 1984م، ص 350.

5ـ همان.

6ـ ربابعه، غازى اسماعیل، استراتژى اسرائیل 1967ـ1948م، ترجمه محمدرضا فاطمى، نشر سفیر، چاپ اول، تابستان 1368ش، ص 39.

7ـ ارونسون، جفرى، سیاسه الامر الواقع فى الضفه الغربیه، مؤسسه الدراسات الفلسطینیه، ص 32.

سوتیترها:

1.

اسکان یهودیان و احداث شهرک‏های یهودی‏نشین در مناطق اشغالی فلسطین و دیگر سرزمین‏های اشغالی عربی یکی از سیاست‏های اصلی رژیم صهیونیستی و نیز عاملی مهم و استراتژیک در معادلات و محاسبات این رژیم از هنگام تأسیس اسرائیل تا کنون به شمار می‏رود و در حفظ امنیت و تحکیم سلطه صهیونیسم بر سرزمین‏های اشغالی، تأثیر به‌سزایی داشته است.

2.

با توجه به وسعت محدود فلسطین اشغالی که پاسخگوی اسکان همه‏ یهودیان جهان نیست، احداث شهرک‏های یهودی‏نشین بهترین روشی است که شمار بیشتری از یهودیان را اسکان می‏دهد، ضمن اینکه به کارگیری سرویس‏دهی و خدمات‏رسانی و تسهیلات معیشت در بافت شهرک‏ها می‏تواند زمینه‏ مهاجرت بیشتر یهودیان جهان را فراهم کند.