شرایط خرید مواد غذایى‏

شراره انصار

هنگامى که قصد خریدارى مواد غذایى را دارید بهتر است به نکات ذیل توجه کنید:
1- مواد غذایى خام، خصوصاً موادى را که در کوتاه‏مدت فاسد مى‏شوند را از فروشندگان آشنا یا مراکز معتبر فروش مواد غذایى تهیه کنید.
2- مواد غذایى غیر بسته‏بندى شده و خام را تازه انتخاب کنید و سعى کنید کیفیت ظاهرى آن مانند بو، رنگ و سلامت فرم آنها، در بهترین وضعیت طبیعى باشد.
3- دقت کنید بسته‏بندى ماده غذایى آسیب ندیده باشد بخصوص بسته‏بندى مواد غذایى منجمد باید سالم باشد و نشانه‏هاى خروج انجماد و انجماد مجدد در بسته‏بندى‏ها مشاهده نشود.
4- مواد غذایى خام مانند شیر و فرآورده‏هاى آن باید حتماً بسته‏بندى شود و داراى تاریخ مصرف و مهر استاندارد باشد. از خرید فله و بدون بسته‏بندى و بدون تاریخ مصرف این گونه مواد غذایى باید جداً خوددارى شود.
5- ماده غذایى در زمان خرید طبق توصیه‏هاى روى برچسب کالا نگهدارى شده باشد. مثلاً اگر بر روى بطرى روغن مایع نوشته شده «دور از نور خورشید نگهدارى شود»، در زمان خرید نیز بطرى روغن باید در همین شرایط قرار داشته باشد.
6- ماده غذایى در هنگام خرید تغییر ماهیت نداده باشد. مثلاً آبلیمو، تیره‏رنگ و یا سس مایونز دو فاز نشده باشد.
7- از خرید مواد غذایى فله نظیر چیپس، رب و خیارشور خوددارى نمایید. زیرا به دلیل مشخص نبودن محل تولید و زمان انقضاء مصرف مى‏تواند سلامت مصرف‏کنندگان را با مخاطرات جدى روبه‏رو سازد.
8- مواد پروتئینى نظیر گوشت، مرغ و ... باید در فروشگاهها در داخل یخچال نگهدارى شود.
9- از خرید گوشت چرخ‏کرده از قبل آماده شده خوددارى کنید (مگر بسته‏بندى آن با مجوز سازمان دامپزشکى کشور انجام شده باشد.)
10- از خرید قوطى کنسرو له شده، باد کرده و زنگ زده خوددارى و در صورت مشاهده آسیب لاک داخل قوطى کنسرو پس از باز کردن درب از مصرف آن خوددارى کنید.
11- هنگام حمل و نقل، مواد غذایى را جدا از هم نگهدارى کنید. مثلاً گوشت را از اقلام دیگر جدا نگه دارید که خونابه آن باعث آلودگى غذاهاى دیگر نشود. خصوصاً غذاهایى که حرارت لازم براى از بین رفتن میکروارگانیسم‏ها را در فرآیند تهیه نمى‏بینند و یا غذاهایى که خام مصرف مى‏شوند.
12- مواد غذایى مانند سبزى‏ها را که ممکن است به همراه آلودگى‏ها مثل گل و یا ناسالم حمل شوند جدا از مواد غذایى دیگر مانند خشکبار و یا مواد لبنى حمل نمایید که آلودگى سبزى‏ها به آنها سرایت نکند.
13- زمان و دما در مورد مواد غذایى فاسدشدنى اهمیت فراوانى دارد. دماى مواد غذایى گوشتى و یا لبنى در هنگام خرید باید زیر 7 درجه سانتیگراد باشد.
14- اگر ماده غذایى مورد نظر مشمول اخذ پروانه‏هاى بهداشتى است، حتماً به داشتن پروانه بهداشتى ماده غذایى و نیز مشخصات برچسب‏گذارى دقت کامل نمایید.
با توجه به اینکه برچسب هر ماده غذایى از اهمیت ویژه‏اى برخوردار است، بهتر است که در ادامه مبحث با آن بیشتر آشنا شویم.

مواردى که در برچسب کالا باید ذکر شوند عبارتند از:

1- ذکر شماره پروانه ساخت اخذ شده از وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکى‏
در حقیقت با این شماره تولیدکننده حق تولید و توزیع کالاى خود را دارا مى‏باشد و بدیهى است که با پروانه‏هاى تأسیس و بهره‏بردارى صادره از وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکى نمى‏توان کالا را در سطح بازار توزیع نمود.

2- ذکر نوع محصول مانند ماست کم‏چرب، لواشک زرشک، ویفر کاکائویى‏
3- ذکر حجم یا وزن محصول‏
دقت کنیم که حجم باید براساس میلى‏لیتر یا لیتر و وزن باید براساس گرم یا کیلوگرم قید شود.
4- ذکر ترکیبات به کار رفته در فرمول محصول‏
مثلاً شیر 5/2% چربى، مصرف برخى از مواد ممکن است در گروهى از مصرف‏کنندگان ایجاد عارضه کند پس لازم است که آگاهى‏هاى لازم به مصرف‏کننده ارائه گردد.
تولیدکنندگان نباید از عناوین عام نظیر افزودنى مجاز خوراکى، استفاده نمایند بلکه باید نام کامل هر افزودنى بر روى برچسب کالا قید گردد.
5 - آدرس و شماره تلفن کارخانه (و یا دفتر مرکزى)
6- شماره سرى ساخت تولید
شماره سرى ساخت در حقیقت مبیّن میزان محصولى است که در شرایط یکسان تولید شده است. اگر در بازار به مورد شکایت برخورد شد و یا جوابیه آزمایشگاه آن محصول را غیر قابل مصرف اعلام کرد، از طریق شماره سرى ساخت (کد تولید) مى‏توان محموله معیوب را از سطح بازار جمع‏آورى کرد.
7- تاریخ تولید و انقضاء
این تاریخ‏ها باید به شکل خوانا بر روى برچسب کالا درج گردد. البته در برخى از محصولات فقط تاریخ تولید درج شده و زمان انقضاء به شکل چاپى بر روى برچسب قید شده است نظیر: انقضاء 6 ماه پس از تاریخ تولید. تاریخ قید شده بر روى محصولات در داخل کشور باید براساس سال شمسى باشد.
8- ذکر موارد منع مصرف در صورت لزوم‏
مانند اینکه «در صورت دو فاز شدن مصرف نشود» (بر روى سس‏هاى مایونز درج مى‏شود) یا مصرف این ماده غذایى براى کودکان زیر سه سال ممنوع است. به عنوان مثال بعضى از رنگ‏هاى شیمیایى یا خوراکى‏ها در مواد غذایى نباید توسط کودکان مصرف شود.
9- ذکر نحوه مصرف در صورت لزوم‏
مانند اینکه «قبل از مصرف 20 دقیقه در آب بجوشانید براى تن ماهى و انواع کنسروهاى سبزیجات یا خورشت و یا قبل از مصرف تکان دهید» براى آبلیموى غیر هموژنیزه.
10- شرایط نگهدارى‏
مانند «در جاى خشک و خنک نگهدارى شود» و یا «دور از تابش مستقیم نور خورشید نگهدارى شود» و یا «در یخچال نگهدارى شود».

منابع: -

1- بهداشت و ایمنى مواد غذایى، تألیف دکتر سوسن محمودى و همکاران.
2- تغذیه و بهداشت مواد غذایى، تألیف و بازسازى نسرین امیدوار، شهرزاد رکنى و همکاران.