خانه و خانه داری/ صرع و تشنج

باید توجه داشت که صرع غالبا به تنهایی یک بیماری نیست بلکه علامتی از بیماری یا بیماری­هایی است که ممکن است در انسان بروز کند. مثلا تومورهای مغزی می­توانند برای بیمار علامت­هایی مثل سردرد و یا تشنجات تکرارشونده ایجاد کنند.

صرع، مسری هم نیست. علل بروز صرع می­تواند ناشی از ضربه­های مغزی، سکته­ی مغزی، تومور مغزی، خون­ریزی مغزی، نارسایی اکسیژن به مغز حین تولید «الکلیسم» و یا انواع عفونت­های مغزی مثل «مننژیت» باشد. در این موارد نقطه­ی اصلی که در مغز درگیر بوده است کانون تشنج را ایجاد می­کند. این کانون ممکن است بقیه­ی قسمت­های مغز را نیز در زمان حمله درگیر کند و سبب بی­هوشی بیمار شود.

70 درصد بیماران در گروهی قرار می­گیرند که علی­رغم مطالعات و بررسی­های کامل بالینی و آزمایشگاهی، علتی برای تشنجات آن­ها یافت نشده است؛ این نوع را صرع ناشناخته یا اولیه نام نهاده­اند. معلوم نیست که این نوع صرع با چه علتی ایجاد می­شود ولی به نظر می­رسد که عامل اصلی، تغییرات متابولیک عمومی در مغز باشد که به دلیل نامشخصی پدید می­آید.

در حدود 30 درصد از موارد صرع، ارثی هستند. حملات صرع از قسمتی از مغز به نام قشر خاکستری مغز یا «کورتکس» منشا می­گیرند.

تشنج­درمانی (ECT) چیست؟

تشنج­درمانی یک شیوه­ی کوتاه­مدت و فشرده، با محرک­های الکتریکی است تا از حمله­­ی قلبی و سکته­ی عمومی جلوگیری کند. نمی­توان فهمید که چرا یا چگونه تشنج و حمله­های قلبی و مغزی به انسان روی می­آورد و مشوق اصلی آن­ها چیست؟ در طول سال­های 50 -1940 معالجه و درمانی پیدا شد که با به­کار بستن آن، بیماری­های عقلی و ذهنی قطع می­گردد.  

در طول سال­های بسیار دور، محققین برای شناسایی صرع ناموفق بودند. آن­ها می­خواستند بفهمند چرا و چگونه این بیماری به­وجود می­آید و عوارض جانبی آن در چیست تا تکنیک درمان بهتر را برای بیماری تعیین کنند.

 امروزه صرع در هر سال حدود صدهزار مغز را گرفتار می­کند که اکثرا در درمانگاه­های عمومی یا بیمارستان­های روان­پزشکی بستری می­شوند. عموما برخورد صبورانه با بیمار موجب از بین رفتن افسردگی یا حالت واقعی صرع و یا کم کردن علایم روان­پریشی در بیمار می­شود.

صرع اغلب منجر به حالت غیرعادی و ناخوش­آیند در بیمار می­شود. علت دقیق شروع حمله­ی تشنجی هنوز مشخص نیست. شخص بیمار با استفاده از داروهای ضد­افسردگی که توسط پزشک تجویز می­گردد به درمان خود کمک می­کند. البته مصرف بعضی داروها ممکن است سبب بروز حمله­ی تشنجی شود. از شایع­ترین داروها می­توان به «پنی­سیلین»، «آمینوفیلین»، «تئوفیلین» بعضی داروهای ضد افسردگی و داروهای پایین­آورنده­ی قند خون اشاره کرد.

چه طور می­توان بیماری را کنترل کرد؟

برای تشخیص این بیماری مهم­ترین نکته، گرفتن شرح حال از خود بیمار و اطرافیان بیمار است. توصیف نوع حمله از ابتدا تا انتها توسط شاهد عینی بسیار مهم است. بسیاری از مواقع خود بیمار به دلیل بی­هوشی حین حمله نمی­­تواند شرح دقیقی از رخ­دادهای حین تشنج بدهد. علاوه بر داروهایی که پزشک به بیماران توصیه می­کند می­توان به راه حل­های زیر نیز توجه کرد.

هنگام صبح و قبل از خوردن صبحانه می­توان صرع را به طور واقع کنترل کرد. بعضی از بیماران نسبت به نور حساس هستند و اگر در معرض نور آفتاب قرار گیرند ممکن است دچار حمله شوند. بنابراین بهتر است بیمار قبل از رفتن به خارج از منزل، از عینک آفتابی استفاده کند. گروهی از بیماران به اشعه­ی تلویزیون حساس هستند و به هنگام تماشای تلویزیون حمله­ی تشنجی بروز می­کند. هر چه قدر تلویزیون نو و تازه باشد، پرتوافکنی قوی­تری خواهد داشت. مصرف مشروبات الکلی [افزون بر حرام بودن] برای بیماران مبتلا به صرع بسیار خطرناک است و توصیه می­شود این افراد کاملا از مصرف مواد الکلی خودداری کنند.

استفاده از سیگار نیز برای بیماران به هیچ وجه توصیه نمی­شود.

پایین بودن قند خون خطر بروز حمله­ی تشنجی را زیاد می­کند. بنابراین باید به این بیماران توصیه شود در صورت انجام فعالیت­های ورزشی از خوردن مواد قندی غافل نشوند.

فعالیت­های ورزشی خیلی شدید ممکن است برای بیماران مصروع خطرناک باشد. پس در این مورد مراقبت لازم را باید نمود. بیماران صرعی از قرار گرفتن در موقعیت­های استرس­زا و فشارهای روحی روانی پرهیز کنند. مثلا در زمان برگزاری امتحانات درسی ممکن، حمله­ی تشنجی رخ بدهد که می­توان با داروهای آرام­بخش مانع بروز حمله شد.

میزان خواب بیماران با شرایط بیمار باید مطابقت نماید. کم­خوابی برای بیمار بسیار خطرناک است  و ممکن است به تشنج کشیده شود.

در مورد حمام کردن لازم است تذکر داده شود که چون بروز و وقوع تشنج کاملا غیرقابل پیش­بینی است، بنابراین بیماران باید از قفل کردن درِ حمام و دستشویی منع شوند تا در صورت وقوع حمله­ی تشنجی، اطرافیان بیمار بتوانند به وی کمک کنند. ضمنا حمام کردن باید در حالت نشسته انجام شود تا در هنگام سقوط احتمالی، صدمه­ی جسمانی شدیدی برای بیمار ایجاد نشود.

شنا برای بیماران یک ورزش مفرح و سالم است ولی باید حتما هنگام رفتن به استخر غریق نجات را از بیماری خود مطلع نمایند تا تحت مراقبت بیشتری شنا کنند. این بیماران به هیچ وجه نباید در آب دریا شنا کنند چون کمک­رسانی به آنان بسیار مشکل خواهد بود.

در محیط مدرسه نیز باید معلمین و مدیران از بیماری کودک مطلع شوند تا اولا در صورت وقوع تشنج بتوانند به کودک کمک کنند ثانیا با محافظت کردن به موقع از کودک مانع آزار آنان در محط مدرسه شوند. ضمن حتما قبل از ازدواج، همسر آینده­ی خود را در این مورد با خبر نمایند زیرا در صورت مطلع شدن همسر بعد از ازدواج، وی می­تواند تقاضای جدایی نماید.

منابع:

صرع  و تشنج در زنان – کورش قره­گزلی.

mentalhealthamerica