تأثیر امگا 3 بر تن درستی انسان

اشاره:

اگرکودک، بزرگ­سال یا مادری باردارید، اسیدهای چرب امگا3  1برای سلامت شما ضروری است. برای این که به چگونگی اثر این ماده­ی حیات­بخش در تن­درستی آدمی نظر دقیقی افکنده شود، ماه­نامه­ی parenthood در شماره­ی اخیر خود با اغتنام فرصت از «کی ­تان»، پژوهش­گر نام­دار غذایی، مصاحبه­ای در این باب انجام داده که نگارنده آن را از انگلیسی به فارسی برگردانده است؛ بدین امید که مفید فایده بوده، خوانندگان محترم را با ماده­ی یادشده آشناتر سازد.

قطع نظر از رعایت برنامه­ی غذایی سالم و متعادل، مصرف مقادیر بسنده­ا­ی از مواد غذایی برای تن­درستی ما اهمیت دارد و یکی از ریزمغذی­هایی2 که بشر نمی­تواند، بی­آن سر کند، امگا3 است. از این اسیدها غالباً به­عنوان اسیدهای چرب ضروری (ایی اف ای)3 نام برده می­شود چرا که بدن ما قادر به تولید آن­ها نیست. در نتیجه دریافت این قبیل اسیدها از اغذیه­ی روزانه، برای بدن­مان جنبه­ی حیاتی دارد. از نظر فنی، اسیدهای یاد شده به اسیدهای غیراشباع­شده­ی چندزنجیره­ای  (ظرفیتی)4 معروف­اند. برعکس چربی­های اشباع شده­ی5

موجود در کره یا چربی­های تک زنجیره­ای (ظرفیتی) غیراشباع شده6 در روغن زیتون، اسیدهای چندزنجیره­ای در دمای اتاق، مایع­اند و هنگامی که در یخچال نگه­داری و یا منجمد می­شوند، حالت مایع خود را حفظ می­کنند.

معمولاً اسید آلفا – لینولنیک اسید (ای ال ای)7، اسید ایکوزاپنتا انوتیک (ایی پی ای)8 و اسید دوکوزاه اگزانوئیک (دی اچ دی)9 به لحاظ غذایی، اساسی­ترین اسیدهای چرب امگا3 شمرده می-شوند. (ای ال ای) را می­توان در دانه­های سبزی­ها، روغن­ها و سبزی­های سبز پربرگ یافت، در حالی که (دی اچ ای) و (ایی پی ای) اصولاً در ماهی و روغن ماهی وجود دارند (ای ال ای) به (ایی پی ای) تبدیل شدنی است که پشت سر هم در بدن ما به (دی اچ ای) بدل می­گردد.

امگا3 چه­سان به سلامت شما کمک می­کند

به گفته­ی کی­ تان انواع امگا3 در زمره­ی اسیدهای چرب ضروری (ایی اف ای) شمرده می­شوند که بدن از تولیدشان ناتوان است و باید از طریق مواد غذایی به­دست آیند. وی چنین تأکید می­کند: «اگر که می­گوییم ضروری، منظور این است که امگا3 اهمیت دارد و بدن­تان نمی­تواند فقدان آن را تحمل کند. همه­ی هم خانواده­ها­ی امگا مرکب است از امگا 3،6 و 9. مثلاً روغن eveningprimrose (ایی پی او)10 امگا6 است، در صورتی که روغن زیتون امگا9 است. هر امگایی عمل­کردهای متفاوتی دارد. آن­ها قادرند موادی برای یاخته­های بدن، پی­ها (عصب­ها) و هورمون­ها بسازند.»

کارشناسان مزبور پا را فراتر نهاده و می­افزایند که هورمون­ها، مشابه­ پست الکترونیکی (ایی میل)11 هستند و نقش پیک را به­عهده دارند که پیام را به یاخته­ها (سلول­ها)ی بدن می­رسانند که چه­کار کنند. بنا به اظهار کین تان:  «هورمون­ها نقش بس ارزنده­ای را همچون پیک­ها بازی می­کنند و دستگاه گردش خون نقش شبکه را داراست؛ یعنی جایی که هورمون­ها به بیرون فرستاده می­شوند. هورمون­ها در بدن شما حرکت می­کنند و به یاخته­های­تان اطلاع می­دهند که چه کنند به­طور مثال اگر دردی دارید، به یاخته­ها اعلام می­کنند که شما برای اصلاح، نیاز به مواد خام دارید، اما چنان چه تولید آن از عهده­ی تن­تان ساقط باشد، دچار بیماری مزمنی می­گردید. فقدان مواد سازنده­ی لازم اصلاحی برای بدن و بهبود­یابی، به تحلیل و فروپاشی منجر می­شود، به همین دلیل دست­یابی به مقادیر کافی امگا3 مهم است تا پیش­رفت کارهای اصلاح مورد نیاز بدن­تان را سهولت بخشد.»

چه کسی به امگا3 احتیاج دارد؟

جدا از معاینه­ها و ورزش­های پیش از زایمان 12، مصرف غذاهای متعادل روزانه جهت حفظ بارداری سالم ضرورت دارد. پزشک­تان قدری اسیدفولیک13 یا مکمل­های چند (مولتی) ویتامین14 را در دوران حاملگی تجویز می­کند. اکثر بانوان باردار به تأثیر اسیدفولیک در تسریع رشد جنین پی برده­اند.  لیکن در مورد اسیدهای چرب ضروری چه­طور؟ شمار اندکی از این قبیل خانم­ها از اهمیت امگا3 در دوران حاملگی و رشد نوزاد آگاهند.

به نظر کی تان جنینی که در زهدان (رحم) مادر است مقدار زیادی مواد غذایی را از مادر می­گیرد و بعد از زایمان، مادری که فاقد امگا3 باشد، احتمالاً به افسردگی بعد از زایمان (پی ان دی) دچار می­شود. بنابراین برای مادران، مصرف امگا3 در حین بارداری و پس از وضع حمل لازم است. به باور متخصص فوق: «بدن، خاصه در پی زایمان نیاز به اصلاح و بهبود دارد، از همین روی بدن نیازمند مواد خام است. این عمل مثل نوسازی خانه است که شخص به رنگ، آجر و لوله احتیاج دارد و همه  چیز باید خوب و مناسب باشد یا به دستگاه کاملی مشابهت دارد.»

خلاصه این که این اسیدهای چرب نقش حساسی را در رشد کودک زاده نشده­ی موجود در زهدان (رحم) داراست. امگا3 به ساخت مغز، تشکیل شبکیه­ی چشم و رشد دستگاه عصبی (سلسله اعصاب) جنین کمک می­کند. امگا3 جدا از عرضه­ی مواد غذایی حیاتی برای رشد عصب شناختی جنین، به رشد دستگاه­های قلبی و تنفسی15 کمک می­کند. همچنین این اسیدهای چرب ضروری به افزایش فراگیری و عمل­کرد شناختی16 نوزادتان یاری می­نماید. به موجب برخی مطالعات، کودکی که مادرش در دوران بارداری از مقادیر کافی امگا 3 استفاده کرده معمولاً از طیف وسیع توجه برخوردار است (مؤلفه­ی سنجیدنی هوشی اوایل عمر).

اصولاً اسیدهای امگا3 برای زنان حامله اهمیت دارد زیرا به کاهش امکان ابتلا به پیش­تشنج آبستنی17 مدد می­کند؛ عارضه­ی بالقوه خطرناکی که شاید در اواخر دوران حاملگی روی دهد و در صورت عدم درمان، به تشنج18 منتهی گردد. نشانه­های پیش­تشنج حاملگی شامل پرفشاری خون19، احتباس (نگه­داری) مایعات20، افزایش زیاد وزن21 و وجود پروتئین در ادرار است.

پژوهش­های اخیر ثابت کرده­اند که کم­بود جذب امگا 3 غیر از عدم تعادل برنامه­ی غذایی روزانه، با این حقیقت درآمیخته شده که در پی نخستین بارداری، انباشته­های مادرانه کاسته شده و ندرتاً به سطح بارداری برمی­گردد. مهم­تر آن که در حاملگی­های بعدی این کاهش ادامه می­یابد. از همین روست که مادران باردار باید مقادیر بسنده از اسیدهای امگا3 را به دست آورند.

علاوه بر چنین بانوانی، اسیدهای مورد بحث نظیر «دی اچ ای» در رشد مغز نیز اثر دارد. افراد دارای فشار روانی (استرس) زیاد ناشی از پیشه یا حجم سنگین کار، یا آنانی که به درد پیش از قاعدگی22 مبتلایند و یا آن­هایی که اغلب درگیر تغییر خلق و خوی هستند هم تشویق می­شوند تا روغن­های ماهی یا مکمل­های امگا3 مصرف کنند، زیرا به تعادل هورمون­هایی کمک می­کنند تا سرانجام مقادیر فشار روحی را تقلیل دهند که به نوبه­ی خود تندخویی 23 و زودرنجی24 را بکاهد. وانگهی، امگا3 در بهبود بیماری پوستی اثر دارد و عوارض مبتلایان به کمر درد، التهاب مفاصل25 و درد مفصل26 را برطرف می­سازد.

پانوشت­ها:

1.omega-3        2.micronutrients     3.Essentiaiy fattyacids(EfA)

   4.polgunsaturated  fatty  acids 5.saturated   fats   6.monounsaturated  7.Alpha-linolenic  acid (AlA) 8.Eicosapentaenoic  Acid  (epA)    9.Docosahexaenoic Acid(DHA) 10. Evening primrose oil (Epo) 11.E-mail 12.pre-natal  13.folic acid 14.Multiritamin  15.cardiacandrespiratory system   16.cognitivefuntion  17.pre-eciampsia  18.conyulsions   19.High blood pressure   20.fluid retention 21.excessive  weightgain   22.pre-menstrual  23.Edginess   24.lrritability  25.Arthritis    26.Gointpain

parenthood,2009منبع: