سخنى کوتاه در فضیلت ماه هاى سه گانه (رجب ـ شعبان ـ رمضان)
قسمت اول
استاد سید محمد جواد مهرى
ماه رجب, ماه ولایت و امامت, ماهى است که رحمت گسترده الهى بر بندگانش مى بارد. تنها نیاز به مقدارى توجه دارد تا این رحمت شامل حال ما نیز گردد.
فرا رسیدن این ماه, نعمت بزرگى است که باید از آن بهره فراوان ببریم و نگذاریم شبها و روزهایش, با غفلت سپرى شود. عبادت و نیایش, نماز و روزه, دعا و صلوات و سرانجام به یاد خدا بودن و تذکر در این ماه خجسته, لذتى دیگر دارد, همین بس که اگر یک روز از این ماه را با خلوص نیت و با توجه قلب روزه بگیریم, مستوجب رضوان بزرگ الهى خواهیم شد. رسول خدا(ص) مى فرماید:
((إلا ان رجب و شعبان شهراى و شهر رمضان شهر إمتى إلا فمن صام من رجب یوما ایمانا و احتسابا استوجب رضوان الله الاکبر و اطفى صومه فى ذلک الیوم غضب الله و اغلق عنه باب من ابواب النار ولو إعط مثل الارض ذهبا ما کان بإفضل من صومه و لایستکمل اجره بشىء من الدنیا دون الحسنات اذا اخلص لله عزوجل, له اذا إمسى عشر دعوات مستجابات)).
هان! ماه رجب و ماه شعبان دو ماه من اند و ماه رمضان ماه امتم. آگاه باشید, هر که یک روز از ماه رجب را با ایمان و اخلاص روزه بگیرد, مستوجب رضوان بزرگ الهى مى گردد و روزه اش در آن روز بى گمان خشم خداوند را فرو مى نشاند و درى از درهاى دوزخ را بر روى خویش مى بندد و اگر به اندازه گستره زمین, زر به او داده شود برتر از روزه اش نخواهد بود و پاداش این روزه هرگز با حسنات دنیوى قابل مقایسه نیست جز این که باید اخلاص داشته باشد و براى تقرب به خداى عزوجل انجام داده باشد و همانا شب هنگام, ده دعایش مورد استجابت قرار مى گیرد.
در روایت دیگرى از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل شده که فرمود:
((رجب شهر الله و شعبان شهرى و رمضان شهر امتى)) ماه رجب, ماه خداست و ماه شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه امتم.
از حضرت سوال شد: ما معنى قولک رجب شهر الله))؟ چه معنا دارد سخنت که فرمودى ماه رجب ماه خداست؟ حضرت پاسخ داد: ((لانه مخصوص بالمغفره, فیه تحقن الدمإ و فیه تاب الله على اولیائه و فیه إنقذهم من ید إعدائه)) زیرا ماه رجب ویژه آمرزش و مخصوص مغفرت است. در این ماه خونى ریخته نمى شود (حتى در جاهلیت نیز ماه رجب جزء ماه هاى حرام به حساب مىآمد و جنگ و خونریزى در آن تعطیل مى شد) و در این ماه, خداوند اولیا و محبینش را مورد آمرزش قرار مى دهد و توبه شان را مى پذیرد و آنان را از دشمنانشان مى رهاند. سپس فرمود:
((من صام کله استوجب على الله ثلاثه إشیإ: مغفره لجمیع ما سلف من ذنوبه و عصمه فیما بقى من عمره و إمنا من العطش یوم الفزع الاکبر)) هر که تمام این ماه را روزه بدارد, سه چیز از خدایش دریافت مى کند:
1ـ آمرزش براى تمام گناهان گذشته اش.
2ـ مصونیتى براى باقى مانده از عمرش.
3ـ ایمنى از تشنگى روز قیامت.
امام کاظم(ع) مى فرماید: ((رجب نهر فى الجنه اشد بیاضا من اللبن و إحلى من العسل, من صام یوما من رجب سقاه الله من ذلک النهر)) رجب نام رودى است در بهشت که از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر است, هر که یک روز از ماه رجب را روزه بدارد, خداوند از آن نهر به او عطا کند.
به هر حال در فضیلت و برکات این سه ماه مبارک, روایات زیادى از رسول خدا و ائمه هدى علیهم صلوات الله نقل شده که همه دلالت بر عظمت این سه ماه دارد و تإکید بر روزه گرفتن و نیایش و مناجات کردن و دعا و خواندن قرآن و خدمت به بندگان خدا کردن و نیاز نیازمندان را برطرف نمودن و خیرات و صدقات دادن و افزایش عبادت دارد و به جاست که در این باقیمانده از ماه شریف رجب و دو ماه پس از آن, فرصت را بیش از پیش غنیمت شمریم و به عبادت روى آوریم و با خلوص و توجه, از درگاه حضرت ذىالجلال توبه و طلب مغفرت کنیم و دل ها را با مومنین صاف نمائیم و از کدورتها و تنگ نظرىها و حسادت ها و جسارت ها دورى جوئیم. جا دارد که در اعمال و رفتار و کردار و گفتار خود تجدید نظر کنیم و هیچ کارى را جز براى کسب اجر و پاداش معنوى انجام ندهیم و خدا را مد نظر قرار دهیم و به یاد او و به نام او, به کارهاى خیر روى آوریم و از بدىها, زشتى ها, پلشتى ها, کدورتها , نفرتها , بدگمانى ها, مادیگرىها, هواپرستى ها و خودخواهى ها که مایه بدبختى و شقاوت و آلودگى و بدفرجامى و سیه روزى و بدنامى و سرانجام خشم خداوندى است دورى جوئیم. جدا بدبخت و ناکام است کسى که این ماه هاى ارزشمند را دریابد و به مغفرت الهى دست نیابد.
عزیزان! به فکر خود باشید و در این روزهاى خجسته, از عذاب دردناک و خشم خدا به او پناه ببرید و کارى نکنید که به جاى درهاى بهشت, درهاى دوزخ بر روى شما گشوده شود. اینک ماه هاى رحمت و مغفرت فرا رسیده و خداوند درهاى بهشت را بر رویتان گشوده, هشدارتان باد, عملى از شما سر نزند که این درها بسته شود و به جاى آن ها, درهاى جهنم گشوده شود. برحذر باشید که به جاى مغفرت, مستوجب عذاب نگردید, به خدا لحظه اى تحمل عذاب الهى را نداریم; گو این که هیچ عذابى سخت تر و دردناک تر از غضب خدا و روى برگردانیش از ما نیست, به او پناه مى بریم و از او درخواست مغفرت و آمرزش مى کنیم و امیدواریم از ما راضى گردد.
ولى بى گمان رضایت الهى, آسان به دست نمىآید, نیاز به عمل صالح و قلب سلیم و نیت پاک و توبه نصوح دارد که اگر ما با تمام وجود به خدا بازگشتیم, خداوند بى حساب ما را مورد لطف و کرامت خود قرار مى دهد. مبالغه و گزاف نیست اگر کسى بگوید که یک روز روزه ماه رجب یا ماه شعبان داراى چنان کرامت ها, مقام ها, لطف ها, پاداش ها و اجرهاى فراوان است. این سخن پیامبر بزرگ اسلام است که فرمود: ((من صام من رجب یومین لم یصف الواصفون من اهل السمإ و الارض ما له عندالله من الکرامه و کتب له من الاجر مثل اجور عشره من الصادقین فى عمرهم بالغه اعمارهم ما بلغت و یشفع یوم القیامه فى مثل ما یشفعون فیه و یحشره معهم فى زمرتهم حتى یدخل الجنه و یکون من رفقائهم و من صام من رجب ثلاثه ایام, جعل الله عزوجل بینه و بین النار خندقا إو حجابا طوله مسیره سبعین عاما و یقول الله عزوجل له عند افطاره لقد وجب حقک على و وجب لک محبتى و ولایتى إشهدکم یا ملائکه الله إنى قد غفرت له ما تقدم من ذنبه و ما تإخر)).هر که دو روز از ماه رجب را روزه بدارد وصف کنندگان زمین و آسمان نمى توانند اندازه کرامت او را نزد خداوند وصف و بررسى کنند و پاداش او مانند پاداش ده نفر از راستگویان است و به اندازه عمرشان هرچند دراز باشد و همانا در روز رستاخیز مانند آنان شفاعت مى کند و در کنار آنان و همراه آنان محشور مى شود و در بهشت با آن ها دوست و رفیق خواهد بود و هر که سه روز از ماه رجب را روزه بدارد خداوند بین او و دوزخ, گودال و یا حجابى قرار دهد که طولش هفتاد سال است و هنگام افطار به او مى گوید: بنده ام! حقت بر من واجب, و محبتم و ولایتم براى تو واجب شد اى فرشتگان گواهى دهید که من تمام گناهانش را آمرزیدم.
اینها هرگز سخن گزاف نیست, فقط نیاز به خلوص و قصد قربت واقعى دارد و چه مشکل است این یک شرط, هم چنان که نزد صدیقان چه آسان است و سهل. در روایت ها, تکرار شده که دو رکعت نماز اگر با قصد قربت باشد, کافى است که بهشت را براى انسان تضمین کند و امام ـ رحمه الله علیه ـ همواره مى فرمود: من که نتوانستم این دو رکعت را به جا آورم شاید شماها بتوانید!!
البته نمى خواهم ـ خداى نخواسته ـ آیه یإس بخوانم و دوستان را از رحمت الهى نومید کنم چه به اندازه خلوصمان و به اندازه قصد قربتمان, قطعا پاداش خواهیم داشت ولى باید پیوسته تلاش کرد که نیت, مستحکم تر گردد و توجه به خدا بیشتر شود وخلوص افزایش یابد تا شناخت خدا آسان تر گردد و توجه به خدا بیشتر شود و تکامل افزونتر و قرب نزدیک تر و محبت از دو سوى: ((رضى الله عنهم و رضوا عنه ذلک الفوز العظیم)) خداوند آنها را راضى و آنها از خدا راضى شدند و این است رستگارى و بهروزى بزرگ.
اینکه منادى در روز قیامت ندا مى کند این ماه رمضان است چه بسیار مردمى که به وسیله آن رستگار و پیروز شدند و چه بسیار کسانى که بدبخت و سیه روز گشتند, همه اش به خاطر همین قصد قربت و توجه است. به هر حال این دو سه ماه مانند دیگر ماهها نیست; باید تلاش و سعى کنیم که یک لحظه اش بدون ذکر خدا سپرى نشود و از هر چه موجب غضب اوست جدا پرهیز گردد; از دروغ , تهمت, غیبت, حسد, دشنام به یکدیگر, اهانت به مومنین و هرچه از حب ذات و خودخواهى تراوش مى کند و انسان را از پرستش خدا به پرستش شیطان وا مى دارد باید اجتناب کرد و دورى نمود. وانگهى به هر چه که صبغه الله است و مایه سعادت و خوشبختى است و انسان را به خدا نزدیک مى سازد و به وى تکامل مى بخشد, باید روى آورد تا روسفید شد.
دوستان! رحمت خداوند بسیار وسیع و گسترده است, آن را با نماز و نیایش و روزه دریابید. در ماه رجب چنان چه از رسول گرامى اسلام(ص) نقل شده بسیار استغفار کنید. حضرت مى فرماید: ((استکثروا فى رجب من قول استغفر الله و اسإلوا الله الا قاله و التوبه فیما مضى والعصمه فیما بقى من آجالکم)) در ماه رجب بسیار کلمه ((استغفرالله)) را بر زبان جارى کنید و از خداوند آمرزش گناهان گذشته و مصونیت از گناهان در آینده را بطلبید.
((و اکثروا فى شعبان الصلاه على نبیکم و إهله)) و در ماه شعبان بسیار صلوات و درود بر پیامبر و اهل بیتش بفرستید.
((و رمضان شهر الله تبارک و تعالى استکثروا فیه من التهلیل والتکبیر و التحمید و التمجید و التسبیح و هو ربیع الفقرإ فاظهروا من فضل ما انعم الله به علیکم على عیالاتکم و جیرانکم و احسنوا جوار نعم الله علیکم و تواصلوا اخوانکم و اطعموا الفقرإ والمساکین من اخوانکم فانه من فطر صائما فله مثل اجره من غیر ان ینقص من اجره شیئا)) و ماه رمضان ماه خداوند تبارک و تعالى است پس در آن بسیار لا اله الا الله, الله اکبر, الحمدلله و سبحان الله بگوئید و بسیار ذکر خدا بر زبان جارى سازید و همانا ماه رمضان بهار مستمندان است پس, از آن چه خداوند بر شما تنعم کرده و ارزانى داشته بر خانواده و همسایگانتان ارزانى دارید و نعمت هاى الهى را به جاى خود مصرف کنید و با دوستان احسان نمائید و به بیچارگان و مستمندان کمک کنید که همانا هر که یک روزه دارى را افطار دهد مانند پاداش او از خدایش دریافت کند بىآن که از پاداش و اجر خودش چیزى کاسته شود.
و به مناسبت ماه رمضان سخنان دیگرى خواهیم داشت که در وقت خود (در ماه آینده ان شإالله) بیان خواهیم کرد.
در این خلاصه گویى فقط خواستیم مقدارى دین خود را نسبت به این ماه هاى پرفضیلت ادا کنیم و دوستان را تذکر دهیم که به بهترین وجه از آن استفاده کنند و اوقاتشان را بیهوده مصرف ننمایند و با یاد و ذکر الهى, بهشت برین را براى خود تضمین نمایند و بالاتر این که به رضوان بزرگ خدا ـ به خواست خدا ـ دست یابند.
