![سامانه مدیریت نشریات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم](./data/logo.png)
تعداد نشریات | 50 |
تعداد شمارهها | 2,346 |
تعداد مقالات | 33,860 |
تعداد مشاهده مقاله | 12,476,092 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,424,396 |
جهان اسلام، سایتها و ماهوارهها | ||
حوزه | ||
مقاله 7، دوره 27، شماره 157، مهر 1389، صفحه 114-127 | ||
نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
تاریخ دریافت: 18 آذر 1394، تاریخ پذیرش: 18 آذر 1394 | ||
چکیده | ||
در این کوتاه نوشت کوشیدهایم تا برخى از مهمترین سایتهاى اینترنتى و شبکههاى ماهوارهاى را که در عرصه دین و دیندارى، در تکاپویند طى دو گفتار به معرفى آنها بپردازیم: 1. سایتهاى اینترنتى. 2. شبکههاى ماهوارهاى که به صورت گسترده فعالیت مىکنند. اینها بر دو دستهاند: 1. شبکه و سایتهایى که براى تهاجم به ادیان و یا مذاهب دیگر تلاش مىورزند. 2. شبکه و سایتهایى که در راستاى دفاع از باورها و ارزشها و آموزههاى دینى به کار گرفته شدهاند و هدفى جز بیان حقیقت ندارند. درخور یادآورى است که شبکههاى ماهوارهاى و سایتهاى اینترنتى با توجه به نوع فعالیت آنها، که بعضاً به چالش و ستیز با دیگر ادیان و مذاهب برخاستهاند، شائبه وابستگى آنها به بعضى از قدرتها و یا جریانهاى سیاسى بینالمللى دور از ذهن نیست. در بخشى پایانى، به منظور آگاهى از به کارگیرى این ابزار توسط صاحبان دیگر ادیان الهى؛ یهودیت و مسیحیت و به گونه گذرا به زردشتى پرداخته شده است. | ||
اصل مقاله | ||
عصر جدید زندگى بشر را به حق، عصر ارتباطات نامیدهاند. توجه به پیرامون خود و دیدن دیگران، بایستگى گریز ناپذیر دوره کنونى ماست. پیچیدگیهاى زندگى مدرن، تکنولوژى، تقسیم کار، تخصصها، گستردگى نیازها، محدودیت توانایى انسانها و... همه علل و عواملى است تا انسانهاى این عصر، به داد و ستد اطلاعات و ارتباط با یکدیگر بپردازند. این ارتباط بیشتر از رسانههاى ارتباطى صورت مىگیرد که خود به چند گروه تقسیم مىشوند: - رسانههاى زبانى مانند رادیو - رسانههاى نوشتارى مانند کتاب، روزنامه، مجله، اینترنت - رسانههاى تصویرى مانند تلویزیون، ماهواره، اینترنت رسانهها کارکردهاى مختلفى از جمله انتقال اطلاعات و معلومات، آموزش، سرگرمى و پر کردن اوقات فراغت مخاطبان را بر عهده دارند. در این میان، اینترنت و شبکههاى ماهوارهاى به شکل فزایندهاى در حال گسترش ارتباط ابناى بشر در سرتاسر دنیا و تحقق اندیشه دهکده جهانى هستند و جریانهاى سیاسى و ایدئولوژیک نیز براى بقاى خویش، ناگزیر از همراهى با این سیل جدید شدهاند. همچنان که در سدههاى پیشین اختراع صنعت چاپ و نهضت ترجمه، تأثیر غیر درخور انکارى بر ادیان سنتى نهاد، امروز نیز فناوریهاى جدید ارتباطى، زندگى دینى بشر را تحتالشعاع قرار داده است. در این نوشتار کوشیدهایم تا برخى از مهمترین سایتها و شبکههاى ماهوارهاى را که در عرصه دین و با رویکرد به مذاهب اسلامى، چه براى تهاجم و چه در راستاى دفاع از آراى خویش، فعالیت دارند طى دو گفتار به اختصار معرفى کنیم.
گفتار اول: سایتهاى اینترنتى تاریخچه اینترنت در ایران را مىتوان سال 1371 دانست که در این سال، شمار کمى از دانشگاههاى ایران، از جمله دانشگاه صنعتى شریف و دانشگاه گیلان، توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظرى و از طریق پروتکل UUCP به اینترنت وصل مىشوند، تا با دنیاى خارج ایمیل رد و بدل کنند. امروزه پس از طى مدت زمانى کمتر از دو دهه، گرایش به اینترنت و استفاده از آن، چنان در جامعه ما رایج شده است که در بیشتر خانوادهها و در میان همه گروههاى اجتماعى از جذابیت خاصى برخوردار است. گسترش اینترنت، مانند هر نوآورى دیگرى به ایجاد دگرگونیهایى در جنبههاى مختلف زندگى انجامیده و استفاده از آن، امرى گزیرناپذیر شده است؛ به گونهاى که بدون آن زندگى براى کسانى که بدان خو گرفتهاند، دشوار مىشود. بر اساس برخى آمارهاى موجود، ایران با حدود هفتاد میلیون نفر جمعیت، بیست و سه میلیون کاربر اینترنت دارد که بالغ بر 34 درصد کل جمعیت است. سهم ایران از تعداد کاربران اینترنت در خاورمیانه بیش از 50 درصد است و میزان رشد اینترنت در آن 9/100 درصد است که بالاترین سهم و میزان رشد را در خاورمیانه دارد.1در یک تقسیمبندى کلى مىتوان سایتهاى اینترنتى را به شرح زیر تقسیمبندى کرد: 1. سایتهاى سرگرمى و تفریحى؛ 2. سایتهاى علمى و پژوهشى؛ 3. سایتهاى خبرى؛ 4. شبکههاى اجتماعى که در سالیان اخیر مورد اقبال و گسترش بسیار زیادى قرار گرفتهاند و مىتوان سایت facebook را با بیش از 500 میلیون عضو مهمترین آنها دانست. در ایران سایتهایى نظیر cloob.com به این گونه فعالیتها مىپردازند؛ 5. سایتهاى خدمات اینترنتى که خدماتى مانند پست الکترونیک و یا خریدها یا پرداختهاى الکترونیک را ارائه مىدهند؛ 6. موتورهاى جستوجو؛ هر کس براى جستوجوى مقالات ومطالب موردنیاز خود در اقیانوس اطلاعات اینترنت، به موتورهاى جستوجو نیازمند است. این موتورها به دو گروه عمومى و تخصصى تقسیم مىشوند. بیشتر جستوجوگرهاى عمومى را مىشناسیم که مشهورترین آنها »گوگل« است. تعداد موتورهاى جستوجوى تخصصى بسیار زیاد است و در بیشتر زمینههاى علمى، اقتصادى، هنرى و بسیارى از موارد دیگر کاربرد دارد. 7. سایتهاى دینى و مذهبى؛ چنان که پیشتر نیز گفته شد، امروزه اینترنت جزء جدایى ناپذیر نهادهاى اجتماعى، سیاسى، آموزشى، اقتصادى و خانوادگى به شمار مىآید. فناوریهاى جدید ارتباطى، مانند سایتهاى اینترنتى، چترومها، گروههاى مباحثه آنلاین و غیره زندگى بشر را دچار تحول کردهاند و دین و دیندارى نیز از این قاعده مستثنى نیست. پژوهشها نشان مىدهد که امروزه بیش از 50 میلیون انسان از سراسر جهان براى رفع نیازهاى معنوى و مذهبى خود، تنها از اینترنت استفاده مىکنند و این میزان روز به روز در حال افزایش است. در حال حاضر، بیش از یک میلیون سایت مذهبى و دینى در دنیا وجود دارد. 2البته در اکثر دستههاى نام برده شده، به دین نیز به گونهاى پرداخته شده؛ براى مثال در سایتهاى خبرى، اخبار بسیارى مرتبط با دین (مصاحبه با مبلغین و رهبران ادیان، بررسى نقش دین در وقایع جهان و... ) به چشم مىخورد، و یا در سایتهاى مربوط به خانواده از تعالیم ادیان مختلف در مورد خانواده و ارکان آن، نحوه برخورد زوجین با یکدیگر و فرزندان و... بهره برده مىشود. از سوى دیگر با توجه به این که هر انسانى - حتى انسانهاى بى دین - به نوعى دغدغه دین دارند و به مباحث دینى توجه نشان مىدهد در وبلاگهاى شخصى افراد نیز دین مرتباً مورد اشاره قرار مىگیرد. امّا چنان که ناگفته پیداست، در بیشتر این موارد، دغدغه اصلى مؤسسان و گردانندگان، چیزى جز دین بوده و طرح مسائل دینى در آنها اولاً به صورت فرعى، و ثانیاً به شکلى، نه چندان عمیق صورت مىگیرد. لذا در این مجال، کوشیدهایم تا تمرکز اصلى خود را بر سایتهایى قرار دهیم که دغدغه اصلى آنها دین است و عمده تولیدات آنها نیز در این حوزه مىباشد.
الف. جستوجوگرهاى دینى چنان که در تقسیمبندى فوق اشاره شد، جستوجوگرهاى تخصصى، موتورهایى هستند که در حیطه یک موضوع خاص جستوجو مىکنند. آنها پایگاههاى مربوط به موضوع خود را در وب شناسایى و به پایگاه داده خویش اضافه مىکنند. فرآیند تحقیق در این گونه موتورها، مانند جستوجوگرهاى عمومى، با وارد کردن واژه در کادر جستوجو انجام مىگیرد. جستوجوگرهاى تخصصى شاملِ جستوجو در موضوعات کلى و عام و موضوعات جزئى و خاص مىشود؛ مثلاً براى جستوجو در زمینه دین چند نوع موتور جستوجوى تخصصى وجود دارد: 1.برخى از آنها شامل اطلاعات و پایگاههایى درباره دین به صورت کلى و اعم از ادیان و مذاهب مختلف مىشود. 2. برخى فقط در یکى از ادیان یا مذاهب، جستوجو مىکند، مانند جستوجوگرهایى که در زمینه اسلام، مسیحیت، بودایى و یهودیت جستوجو مىکنند. 3. در شبکه جهانى اینترنت چندین موتور درباره ادیان وجود دارد که درباره اطلاعات متون و پایگاههاى معنوى و دینى جستوجو مىکنند هرچند که در جستوجوگرهاى مربوط به دین اسلام اغلب، سایتها و اطلاعات اهل سنت به چشم مىخورد. در اینجا به چند موتور جستوجوى مهم دینى اشاره مىنماییم: الف. موتورهاى جستوجو: ThingsALL :spiritualhttp// www.spiritual.comدر واقع، این جستوجوگر، یک فهرست راهنماست، ولى قابلیت جستوجو نیز دارد. در این سایت، کم و بیش درباره تمام ادیان شناخته شده، اعم از توحیدى و غیر توحیدى، اطلاعات دستهبندى شدهاى موجود است که هر کدام از این دستهها نیز مانند دیگر فهرستهاى راهنما، به دستههاى فرعى تقسیم مىشود. با کمک این جستوجوگر مىتوانید اطلاعات به نسبت جامعى درباره ادیان و مذاهبى مانند: اسلام، زردتشتى، هندو، وداء، شینتو، آیین سیک، تصوف و برخى مباحث مرتبط با ادیان را بیابید. در این پایگاه، همچنین در صفحه مربوط به هر دین، یک تالار گفتوگو جهت بحث و تبادل اطلاعات و نیز پرسش و پاسخ علاقهمندان ایجاد شده است. علاوه بر این، در مَثَل با انتخاب عنوان اسلام، با زیرعنوانهایى همچون: توضیحاتى درباره اسلام، راهنماى سایتهاى اسلامى، مراکز آموزش اسلامى، تبلیغات اسلامى، سازمانهاى اسلامى و تصوف اسلامى مواجه مىشویم. 1. گوگل اسلامى :http// www.theislamicsearch.comپیشتر، موضوع اسلام در فهرست راهنماى جستوجوگر گوگل، یکى از دستههاى فرعى: Religion، واقع در دسته»Society« (:http//Religion_and_Spirituality/Society/Top/www.google.com)بود. اما امروز، موتور جستوجوى مطالب اسلامى با لوگوى شرکت گوگل، با عنوان گوگل اسلامى براى استفاده کاربران مسلمان طراحى شده و مطالب مربوط به مبانى و احکام اسلامى، غذاى حلال، سایتهاى خبرى و آموزش قرآنى را در اولویت قرار مىدهد که به راحتى مىتوان به این مطالب دسترسى پیدا کرد. همچنین این موتور، در هنگام جستوجو، عکسها و تصاویر مبتذل و نامناسب را به صورت اتوماتیک حذف مىکند. البته برخى معتقدند این سایت در خدمت وهابیت است3 که به نظر مىرسد این دیدگاه، ناشى از نکتهاى است که پیشتر نیز مورد اشاره قرار گرفت و آن این که در جستوجوگرهاى دینى، بیشترین مطالبى که در مورد دین اسلام به دست مىآید مربوط به اهل تسنن است. به عقیده این منتقدان، سایت گوگل اسلامى تمایلات شدیدى به مجموعه چند سایت زیر دارد: islamonline.net - islamway.com - 2islamall.com - islamweb.net - islam-guide.com - islammessage.com - al-islam.com - اما باید دانست که این مطلب با توجه به تعداد زیاد مسلمانان اهل سنت که تبعاً منجر به بالا بودن میزان بازدید سایتهاى اهل سنت مىشود، تا حدودى قابل توجیه به نظر مىرسد. 2. جستوجوگر اسلامى جواب: :http//www.javab.ir/ این جستوجوگر ایرانى که به زبان فارسى در دسترس محققان قرار گرفته است، توسط مرکز ملى پاسخ به سؤالات دینى ایجاد شده و وب سایتها و تصاویر مرتبط با موضوع جستوجو را به نمایش مىگذارد. همچنین فهرستى از تعداد زیادى از پرسش و پاسخهاى رایج را براى سهولت کار مراجعان فراهم آورده است. در بخش گروههاى تخصصى نیز شامل بیست گروه اصلى از قبیل حدیثشناسى، اقتصاد، قرآنشناسى، کلام، مهدویت، اخلاق و... مىباشد. 3. جستوجوگر شیعهسرچ /:http// www.shiasearch.comیکى از معروفترین و قوىترین موتورهاى جستوجو در مقوله دین، پایگاه شیعهسرچ است که توسط مؤسسه فرهنگى اطلاعرسانى Shiasearch در مشهد اداره مىشود. این پایگاه نخستین موتور جستوجو و بزرگترین دایرکتورى پایگاههاى شیعى در جهان است. این پایگاه، با فراهم آوردن امکاناتى در پنج زبان (فارسى، انگلیسى، فرانسه، عربى و اردو) و با روشهاى گوناگون جستوجو، امکان دسترسى کاربران را به مطالب دینى، آسان کرده است. از دیگر مزایاى این پایگاه، امکان ثبت و افزودن سایت دینى خود و یا هر سایتى که یافتهاید (به چهل زبان زنده دنیا) است. در صفحه اول هرکدام از زبانها چند گونه طبقهبندى به شرح ذیل وجود دارد: الف. کتابخانه و بانک محصولات صوتى و تصویرى و نرمافزارهاى شیعى شامل کتب، مقالات، مجلات، نرمافزارها، مطالب صوتى، فیلمها و تصاویر. ب. اطلاعات طبقهبندى شده بر اساس فهرست موضوعى. برخى از عنوانهاى موجود در این دستهبندى عبارتاند از قرآن، حدیث، پیامبر(ص)، اهلبیت(ع)، دعا و زیارت، تاریخ، عقاید، احکام عبادى، ادبیات، اخلاق و... ج. ارتباط با علما، امکان استفتاء، دریافت کتب مراجع و... د. مطالب دستهبندى شده بر اساس سن و جنسیت، شامل: کودکان و نوجوانان، جوانان و زنان. امکانات دیگرى همچون ایمیل رایگان، عضویت و... نیز در این سایت تعبیه شده است. 4. جستوجوگر بسم اللّه :http// www.bismilah.comاین موتور جستوجو، پایگاههاى اسلامى را جمعآورى و آنها را به صورت دستهاى در دستهها و موضوعات گوناگونى طبقهبندى کرده است. همچنین امکان جستوجوى خاص در هر یک از زمینههاى زیر را فراهم کرده است: 1-4. جستوجو در ترجمه انگلیسى قرآن کریم (ترجمه عبداللّه یوسف على). 2-4. جستوجوى حدیث (searchhadith) که مىتوان در یک یا چند مورد از منابع حدیثى زیر جستوجو کرد: ترجمه انگلیسى مجموعه کامل صحیح بخارى. ترجمه انگلیسى مجموعه کامل صحیح مسلم. ترجمه انگلیسى بخشهایى از سنن ابو داوود. ترجمه انگلیسى کتاب موطأ مالک بن انس. 3-4. جستوجو در پایگاه، شامل جستوجو در پایگاه دادهها و در واقع، مجموعه پایگاههایى است که »بسم اللّه« را جمعآورى کرده است. همچنین مهمترین و جدیدترین اخبار کشورهاى اسلامى نیز در این پایگاه قابل دستیابى است. 5. برخى از دیگر جستوجوگرهاى مطرح دینى را مىتوان در فهرست زیر دید. 1-5. موتورهاى تخصصى دین اسلام:
:www.imuslim.comhttp// :islamseek.comhttp// islamicweb.hypermart.netwww.muslimsonline.com/.search htmlwww.musalman.com/ 2-5search. موتور تخصصى دین مسیحیت:
:www.christianity.netheet//
3-5christianbest.comwww.allinone.orgwww.churchsurf.com. موتورهاى تخصصى یهودیت: www.maven.co.il/ search.aspwww.jewish.com/
searchب. شاهراههاى اطلاعاتى (Gateway) فهرست راهنماى تخصصى یا شاهراههاى اطلاعاتى متعددى در حوزه دین و دینپژوهى وجود دارند که اطلاعات و پایگاههاى مربوط به موضوعات دینى را طبقهبندى مىکنند. این پایگاهها در حکم دایره المعارفهایى هستند که برخى از آنها، اطلاعاتى راجع به ادیان به صورت عام را در خود جاى دادهاند و برخى دیگر اطلاعات مربوط به یک یا چند دین خاص را. در زیر به چند سایت معروف این دسته اشاره مىگردد: 1. فهرستهاى تخصصى ادیان (به طور عام) /:http// www.adherents.comاین سایت به معرفى دینهاى مطرح و اصلى در دنیا (بر اساس تعداد پیروان آنها) مىپردازد و در آن به ارائه نمودارهایى درباره میزان پیروان هر کدام از ادیان معرفى شده (قریب به 4200 دین و مذهب) پرداخته شده است. این سایت مرجع آمارى قابل اعتمادى براى پاسخ به سؤالاتى از این دست است: چند درصد مردم دنیا مسلماناند؟ دین اصلى هند کدام است؟ و... براى تهیه آمارهاى این سایت از منابع مختلفى همچون سرشماریهاى دولتها، آمارگیریهاى نهادها و سازمانهاى مختلف و... بهره گرفته شده است. همچنین در این سایت فهرستى از افراد مشهور هر دین و فرقهاى تهیه گردیده است. اطلاعات تاریخى و آمارى جالب و مفید دیگرى نیز براى استفاده علاقهمندان موجود مىباشد. سایتهاى متعدد دیگرى نیز براى ارائه اطلاعات مربوط به ادیان (به صورت عام) وجود دارند که از آن مىتوان موارد زیر را نام برد: :http//www.sacred-texts.com/
www.religionquest.comwww.beliefnet.comبراى مثال سایت /:http// www.sacred-texts.comبه ارائه مجموعهاى از کتابهاى مقدس در ادیان مختلف به صورت متنى مىپردازد. 2. فهرستهاى تخصصى مربوط به دین مبین اسلام:
:www.islamicfinder.orghttp//
3islamicwell.comwww.talkislam.com. فهرستهاى تخصصى مسیحیت که عموماً حاوى اطلاعاتى همچون اخبار مسیحیت در قارههاى مختلف، کتابها، آموزههاى دین مسیحیت، داستانهاى کتاب مقدس، موسیقى مذهبى، مجلات، اخبار واتیکان و... مىباشند که به برخى از آنها اشاره مىشود:
www.gospelcom.netwww.thegoodnews.orgwww.christianiytoday.comمسیحیان، همچنین سایتهایى به زبان فارسى براى ارائه اطلاعات و اخبار مربوط به آیین خویش راهاندازى کردهاند که از آن میان مىتوان به چند پایگاه زیر اشار کرد: :http//www.farsinet.com/ :http//www.christforiran.com/ :http//www.banipal.org/ :http//www.irancatholic.com/ که به جمعیت کاتولیکهاى ایران اختصاص دارد. :http//www.kalameh.com/ براى مثال سایت کلمه دات کام، که متعلق به سازمان ایلام بوده و به دو زبان فارسى و انگلیسى ارائه مىشود، مطالبى نظیر ترجمههاى فارسى کتاب مقدس، معرفى کتب مسیحى، پرسش و پاسخهاى رایج در باب مسیحیت، زندگىنامه ایمانى برخى مسیحیان، امکان استفاده از فایلهاى صوتى اناجیل، فیلم، ادبیات و... را در خود جاى داده است. سایت لمس از جمله مراجع اینترنتى سایتها و شبکههاى مرتبط با مسیحیت است. کسانى که مىخواهند با آیین مسیحیت آشنا شوند و مطالعات و تحقیقات به روزى پیرامون مسیحیت داشته باشند، سایت لمس اجتناب ناپذیر است: :http//lams.wetpaint.com/ 4. فهرستهاى تخصصى دین یهود که به ارائه منابع اطلاعاتى مرتبط به یهودیت مىپردازد، اطلاعاتى همچون: عقاید یهود، شخصیتها، اماکن مقدس، متون مقدس، نمادها، شیوه زندگى، آداب و رسوم، پرسشهاى متداول درباره یهودیت، گزارش رویدادها و مطالب مرتبط دیگر. وبسایتهاى: :http//
judaism.about.comwww.jewishlink.netاز این دسته مىباشند. اما از سایتهاى یهودى که به زبان فارسى منتشر مىشوند مىتوان به وبسایتهاى زیر اشاره کرد: :http//7www.dorim.com/ :Http// :www.iranjewish.comhttp// yahood.netاز این میان، سایت :Http// www.iranjewish.comسایت انجمن کلیمیان تهران مىباشد. در این پایگاه مطالب متنوع و مقالههاى مرتبط با آیین یهودیت ارائه شده است که شامل آموزش زبان عبرى، احکام و مناسک یهود، معرفى تورات و متون مقدس، ادبیات، اماکن مذهبى، فرهنگ و بینش یهود، معرفى کتب و منابع مهم، و مقالات اجتماعى و فرهنگى و اخبار و بیانیهها مىباشد. این پایگاه بر اساس قوانین جمهورى اسلامى ایران به فعالیت پرداخته و به زبانهاى انگلیسى، عبرى و فارسى عرضه شده است. 5. فهرستهاى تخصصى دین زرتشتى وبسایتهایى همچون: :http// :www.zoroastrian.orghttp// www.zartoshti.orgو /:http// www.avesta.orgنیز از سوى پیروان این آیین ارائه شده و شامل مطالبى همچون کتابها و متون دینى زردشتى، زندگى و شخصیت زرتشت، گزارش رویدادها، پرسشهاى متداول درباره دین زردشت و... مىباشند. از آن میان سایت: :http// www.zartoshti.orgکه متعلق به انجمن دوستاران زرتشت مىباشد، به زبان فارسى ارائه شده است. در میان سایتهایى که در بالا معرفى گردید: برخى، تنها جستوجوگرهاى دینىاند؛ برخى در برگیرنده اطلاعات عام درباره ادیان مختلفاند؛ بر خى در برگیرنده اطلاعات درباره دین خاصى و مبلغ آن هستند. اما علاوه بر اینها، اهداف دیگرى نیز توسط سایتها و مراکز دینى دنبال مىشود، براى مثال برخى از آنها با هدف پاسخگویى به شبهههاى وارده و دفاع از آیین خود تلاش مىورزند. به عنوان نمونه، سایت :http// www.islamic-awareness.orgگرچه مهمترین هدف آن، آموزش مسلمانان است، ولى نسبت به پرسشها و شبهات و ایراداتى که بیشتر از سوى مبلغان مسیحى مطرح مىشود، بىتفاوت نیست، بلکه در این سایت مقالات متعددى در پاسخ به مسائل طرح شده از سوى مبلغان مسیحى وجود دارد و مرتباً نیز با مقالات، منابع و بحثهاى جدید، به روز مىشود. مطالب سایت در چهار بخش کتاب مقدس، قرآن، حدیث، تاریخ دستهبندى شده است.
سایتهاى تهاجمى مذاهب سویه دیگرى نیز در برخى سایتهاى دینى دیده مىشود، و آن جهتگیریهاى تهاجمى نسبت به سایر مذاهب است. سایتهایى که با حمله به مذاهب دیگر، و با وارد ساختن شبهات متعدد و اظهار تردید درباره آموزههاى آنها، سعى دارند حقانیت آیین مطلوب خویش را اثبات کنند. این گونه مراکز، حتى اگر در آغاز به شیوههاى خردگرایانه و عقلانى نقد دامن زنند، معمولاً در طول زمان، و در اثر مجادلههاى طولانى با رقیبان مذهبى خود، و حتى براى همدستان ساختن مخاطبان سایت با عقیده خویش، رو به نقدهاى یک سویه و حتى تحریف، یا گزینش هدفمند تاریخ، کتب یا آموزههاى آیین دیگرى روى آورده و در دام مجادلههاى فرسایشى و بىنتیجه گرفتار مىآیند. نمونه این گونه اقدامات را مىتوان در برخى از سایتهاى تندروِ شیعه یا سنى، به ویژه اندیشه موسوم به وهابى و شیعى افراطى، مشاهده کرد. جالب آنکه علاوه بر حملاتى که سایتهاى افراطى شیعه و سنى و گردانندگان آنها نسبت به یکدیگر انجام مىدهند، اعمالى مانند هک کردن سایتها و سرورهاى گروه مقابل نیز بسیار معمول است. براى مثال چندى پیش گروه هکر group-xp وابسته به وهابیون سرور آلالبیت، بزرگترین سرور جهان تشیع و حدود 300 سایت شیعه را هک کردند. این گروه وهابى که در امارات مستقرند، ادعاى از بین بردن تمامىسایتهاى شیعیان (روافض) را دارند! در مقابل، هکرهاى شیعى سرور مشهور سایتهاى وهابى معروف به »مدرسه الرمس« و چندین سایت وهابى دیگر را هک کردند و البته این کارها همچنان ادامه دارد. کارهایى که با صرف وقت و هزینه بسیار زیادى صورت مىگیرد و متأسفانه جز دامن زدن به اختلافات شیعیان و اهل تسنن هیچ نتیجهاى ندارد. اختلافهایى که پیش و بیش از همه، به اسلام و مسلمین زیان رسانده و مىرساند. اکنون و در اینجا، چند نمونه از پایگاههاى دینى که با دیدگاه تهاجمى به فعالیت مىپردازند معرفى مىشود:
.http:1// www.mohakeme.comوب سایت محاکمه، که خود را به عنوان نخستین سایت نقد و بررسى مذاهب و ادیان ساختگى معرفى کرده، سایتى شیعى و به زبان فارسى است. شامل مقالهها و اخبار دینى بوده و در بخشهاى مختلف به معرفى ادیان و مذاهب مطرح جهان و طرح شبهه نسبت به آنها پرداخته است. این بخشها شامل موارد زیر است: وهابیت، بهاییت، مسیحیت، یهود و صهیونیسم، زرتشت، تصوف، شیطانپرستى، عرفانهاى نوظهور، مدعیان ظهور و... دیدگاه غالب در این سایت، مخالفت با وهابیت، صهیونیسم و بهاییت است. .http:2//fa/www.sunni-news.net/ این سایت که به سه زبان فارسى، عربى و انگلیسى منتشر مىشود، بیش از آن که به خبرهاى اهل سنت بپردازد و به مسلمانان و حقیقت جویان آگاهى بدهد، بیشتر به اختلافها دامن مىزند و مىتوان گفت بیشتر به هتاکى علیه شیعیان مىپردازد. در نگاه دقیقتر، باید آن را یک سایت سیاسى مخالف جمهورى اسلامى ایران دانست که با رویکرد اهل سنت به مخالفت با این نظام مىپردازد. در حقیقت سایتى است که در پوشش گرایش سنى و در پس پرده دفاع دینى به عرصه سیاسى دل سپرده و به چالش جدى با نظام سیاسى ایران پرداخته است. حجم انبوه اخبار و مقالههاى سیاسى علیه مقامات نظام جمهورى اسلامىایران، گواه این مدعاست. .http:3//www.shia-news.com/ سایت خبرى - تحلیلى شیعى که به نوعى در تقابل با سایت سنى نیوز به زبان فارسى فعالیت مىکند و شامل بخشهایى نظیر اخبار، مقالهها، گزارش، گفتوگو و... است. همچنین در قسمتى از این سایت، مقالههایى در رد شبهاتى که اهل سنت به شیعیان وارد کردهاند قرار داده شده است. سویه این سایت در تنظیم اخبار و مقالهها، بیش از هر چیز، جهتگیرى در مقابل وهابیون است. ء. .Efsha.co.ukسایت افشا، یکى از سایتهایى است که با تمام توان با عنوان افشاگرى علیه خدا بویژه با رویکرد شیعى تلاش مىکند. البته براى طرح شبهات هیچ مرز و مانعى فراروى خود نمىبیند. از رد ادله و براهین اثبات وجود خدا تا خدشه در مباحث تاریخى را در خود جا داده است. ویژگى این سایت آن است که با طرح شبهات و پرسشها، فکر دینى را به چالش بکشد. مباحث این سایت به گونه اى است که بسیارى از وبلاگ نویسان به پاسخ مباحث آن پرداختهاند که این نیز درخور توجه و ستایش است. .http:5//www.islamtxt.net/ about-usسایت اسلام تکس، سایت متعلق به اهل سنت، مجموعهاى از مقالهها و فایلهاى ویدئویى و صوتى مىباشد که به زبان فارسى به فعالیت مىپردازد. بیشترین حجم مطالب این سایت را سؤالهاى شبههبرانگیز نسبت به عقاید شیعیان و رد بسیارى از اعتقادات آنان تشکیل مىدهد. این سایت همچنین یک تالار گفتوگوى مجازى براى اعضاى سایت ایجاد کرده است. با توجه به این که امروزه، کم و بیش، تمام ادیان و مذاهب، در عرصه دنیاى مجازى به فعالیت مىپردازند، به نظر مىرسد حتى تهیه یک فهرست ساده از این پایگاهها بسیار دشوار است. چنانکه گفته شد، از طریق این وب سایتها، مىتوان به دانلود کردن متون دینى مانند کتب آسمانى و کتب یا سخنرانیهاى صوتى علما و مبلغین هر یک از ادیان و مذاهب پرداخت و نیز برخى از آنها امکان خرید برخى از نمادها و کتب مذهبى را مهیا مىسازند. برخى از این سایتها امکان زیارت آنلاین و مجازى اماکن مذهبى و مقدس را براى علاقهمندان فراهم مىآورند. پرسش و پاسخهاى دینى، استفتاء از مراجع عظام تقلید و به طور خلاصه قسمت اعظم ملزومات و آگاهىهاى یک زندگى دینى را مىتوان از طریق دنیاى مجازى اینترنت فراهم آورد. البته باید توجه داشت که بسیارى از این سایتها فیلتر شده است.
گفتار دوم: شبکههاى ماهوارهاى پخش مستقیم برنامههاى تلویزیونى از طریق ماهوارهها در طول دو دهه گذشته، مسألهاى جهانى شده و مورد توجه کشورهاى مختلف قرار گرفته است. در این میان، کشورهاى داراى حساسیتها و ملاحظات فرهنگى و سیاسى توجه بیشترى به آن مبذول داشتهاند. پیامدهاى فرهنگى، سیاسى و حتى اقتصادى، طیف وسیعى از سیاستها را در کشورهاى مختلف جهان، بویژه کشورهاى اسلامى نسبت به این پدیده نوظهور به وجود آورد. این سیاستها از پذیرش مطلق تا طرد کامل را شامل مىشدند. ماهواره در ایران از فرودین سال 1373 و با تصویب قانون منع استفاده از تجهیزات ماهوارهاى، به یکى از کانونىترین موضوعات مورد توجه جامعه تبدیل شده است. براى بیشتر مردم استفاده از این شبکهها محدود به اوقات فراغت آنهاست که ضروریات مادى کار و استراحت حدود آن را مشخص مىکند. به نظر مىرسد تقسیمبندى پیش گفته در رابطه با سایتهاى اینترنتى، در مورد شبکههاى ماهوارهاى نیز قابل اعمال باشد، یعنى بتوان آنها را به این ترتیب دستهبندى کرد:
شبکههاى علمى و آموزشى شبکههاى خبرى و تحلیلى شبکههاى تفریحى و سرگرمى که قسمت اعظم شبکههاى ماهوارهاى را شامل مىشود. شبکههاى ورزشى و در نهایت شبکههاى دینى و مذهبى بخشى از این شبکهها، دولتى بوده و با استفاده از منابع مالى و حمایتهاى کشور خاصى فعالیت کرده و طبیعتاً در راستاى سیاستها و به عنوان تریبون آن دولت و وسیلهاى براى اعلان دیدگاههایش عمل مىکند. در مقابل، گروه دیگرى از شبکههاى ماهوارهاى وجود دارند که به صورت مستقل و خصوصى فعالیت مىکنند و معمولاً براى تأمین هزینههاى سنگین خود، از روشهاى تجارى (پخش آگهى و... ) و گاهى نیز کمکهاى مالى طرفداران خود بهره مىبرند. البته با توجه به این نکته که هزینه حضور ماهانه در ماهواره هاتبرد، دست کم 100هزار دلار مىباشد، ادعاى بسیارى از این شبکهها مبنى بر تأمین مالى آنها از سوى مخاطبان و مردم عالى، بسیار قابل تردید بوده و احتمال تغذیه مالى این شبکهها از سوى دولتها یا جریانهاى خاص سیاسى، مذهبى و... کاملاً پذیرفتنى به نظر مىرسد. بویژه با در نظر گرفتن این نکته که معمولاً شبکههاى دینى چندان از روشهاى معمول درآمدزایى، همچون پخش آگهىهاى تجارى استفاده نمىکنند.
شبکههاى ماهوارهاى اسلامى چنانکه پیشتر نیز اشاره کردیم، فناوریهاى نوین ارتباطى اثر شگرف و غیردرخور انکارى بر تمام حوزههاى زندگى بشر، از جمله دین ودیندارى، داشتهاند. هرچند که فراگیرى و عمومیت شبکههاى ماهوارهاى به اندازه اینترنت نیست، اما به خصوص در کشورهاى صنعتى و غربى، میزان درخورى از ساعتهاى زندگى شهروندان را به خود اختصاص مىدهند. براى مثال طبق تحقیقات انجام گرفته بر کودکان و نوجوانان غربى مشخص شده است که تعداد ساعتهاى که این گروههاى سنى براى تماشاى برنامههاى شبکههاى تلویزیونى و ماهوارهاى صرف مىکنند، بیشتر از میزانى است که در سر کلاسهاى درس مىگذرانند. طبیعى است که جریانهاى مختلف ایدئولوژیک نتوانند از این امکان عظیم براى تبلیغ دیدگاههاى خود چشمپوشى کنند. بویژه این که شبکههاى ماهوارهاى در انتقال پیام خود به مخاطب محدودیتى نیز ندارند. در این میان ادیان و مذاهب گوناگون نیز ناگزیر از همراهى با این موج فراگیر شده و همه روزه شاهد شکلگیرى شبکههاى ماهوارهاى دینى جدیدى هستیم. در این بخش، تلاش داریم تا با معرفى برخى از مطرحترین شبکههاى ماهوارهاى، به بیان دیدگاهها و سیاستهاى گردانندگان آنها بپردازیم. پیش از آن لازم به ذکر است که به مانند سایتهاى اینترنتى، در بیشتر شبکههاى ماهوارهاى نیز تأثیر دین و موضوعات دینىقابل مشاهده است؛ اما این نوشتار حول محور شبکههایى انجام گرفته که دغدغه اصلى آنها، مذهب بوده و توجه آنها به موضوعات دیگر جنبه فرعى دارد.
شبکههاى ماهوارهاى شیعى برخى از مطرحترین شبکههاى ماهوارهاى که با دیدگاهى شیعى به فعالیت مىپردازند به این شرح است: شبکه ماهوارهاى ثقلین(TVTHAQALAYN) شبکه ماهوارهاى ثقلین، ماهوارهاى که متعلق به مجمع جهانى اهل بیت(ع) است، در سال 1388 با هدف آموزشى و براى ارتقاى سطح علمى شیعیان در خارج از کشور راهاندازى شد. شبکه ماهوارهاى ثقلین، شبکهاى شیعى و به زبان عربى بوده و در کشور هلند ثبت رسمى شده، اما دفتر مرکزى آن در ترکیه است و در برخى کشورهاى دیگر نیز دفتر دارد. فرکانس پخش این شبکه بر روى »نیل ست« 10911 بوده است. اما در نخستین روزهاى اسفند 1389، از ادامه فعالیت توسط شرکت نیل ست محروم شد. این اقدام بنا به گفته مسؤولان این شبکه، به علت پوشش حوادث بحرین صورت پذیرفته است و گردانندگان شبکه ثقلین، به دنبال ادامه فعالیت بر روى ماهواره »هاتبرد« مىباشند. نکتهاى که متأسفانه مبتلابه بسیارى از شبکههاى مذهبى مىباشد، و در مورد این شبکه نیز صادق است، عدم توجه به ظرفى است که براى انتقال مفاهیم مورد نظر به کار مىرود؛ به این شرح که برنامههاى این قیبل رسانهها، به طور معمول، با کیفیت نامناسب، و بدون بهرهگیرى از ظرفیتهاى برنامهسازى مدرن ساخته مىشود که در موارد زیادى باعث ریزش مخاطب آنها مىشود. با توجه به این که نخستین رسالت این رسانهها تبلیغ و جذب گروههاى مختلف مردم، به ویژه جوانان است و در شرایطى که بسیارى از اندیشههاى منحط و سطحى در لفافهاى خوش آب و رنگ به جوانان عرضه شده و آنان را به خود جذب مىنماید، اکتفاى صرف به پخش سخنرانى، تفسیر و... نتیجه مطلوب و مورد نظر سازندگان را در پى نخواهد داشت. شبکه ماهوارهاى ثامن(TVSAMEN) شبکه ثامن، همزمان با سالروز میلاد پرنور حضرت على بن موسى الرضا(ع)، فعالیت خود را در تاریخ 88/8/8 بر روى ماهواره »هاتبرد« آغاز کرده و با رویکردى شیعى در حوزه معارف دینى فعّالیت مىنماید. ساختار اساسى این شبکه نشر و پخش مفاهیم تربیتى، اخلاق اسلامى و گسترش فرهنگ اهل بیت(ع) است و برنامههاى آن شامل سخنرانیها، نشستهاى دینى، مستند و کلیپ و... در حوزههاى دین و اخلاق و معارف اسلامى است. برابر اظهارات مدیران شبکه ثامن، این شبکه به هیچ ارگان و گروه خاصّى در داخل و خارج کشور وابستگى نداشته و کاملاً آزاد و مستقل به صورت مردم نهاد فعالیت مىکند و تا حد زیادى با پرهیز از بحثهاى اختلافانگیز و از دریچه علوم و معارف امام رضا(ع) به طرح مباحث خود مىپردازد. شبکه جهانى ثامن بر روى ماهواره »هاتبرد«، از فرکانس 10723 قابل دریافت است. اولویت اصلى زبان در این شبکه زبان فارسى و سپس زبان انگلیسى است. شبکه اهل بیت شبکه ماهوارهاى اهلبیت، که در ایّام اخیر به یکى از جنجالىترین و خبرسازترین شبکههاى شیعى تبدیل شده است و این خبرسازى، نه به عنوان شبکهاى غنى و موفق در جذب مخاطبان، بلکه به عنوان شبکهاى تفرقه افکن و مغایر با شعار وحدت شیعه و سنى، بلکه در رویارویى شدید با ارزشهاى دینى شیعى است! این امر به طور کامل، ناسازگار با شعارهاى این شبکه است که مبتنى بر میانهروى و مقابله جدى با اختلافات قومى و جنگ و یا هرگونه افراط گرایى بود. چنانکه در بخش سایتهاى اینترنتى نیز مورد اشاره قرار گرفت، میزان زیادى از محتواى شبکههاى ماهوارهاى اسلامى (چه شیعى و چه سنى) را تلاش براى تکفیر دیگر مذاهب تشکیل مىدهد. این در حالى است که امروز خطر بزرگى کلیت جهان اسلام را با تمام فرقهها و مذاهب آن، تهدید مىکند و آن همانا پروژه عظیم اسلامستیزى مىباشد که روز به روز درحال گسترش بیشترى است و حتى توانسته بسیارى از شهروندان عادى کشورهاى غربى را با خود همراه سازد. این اختلافهاى فرسایشى و تفرقهافکن، نه تنها مهلتِ دفاع از اسلام را در برابر چنین هجمهاى از میان مىبرد، بلکه خود بهانه خوبى به دست اسلامستیزان داده است، تا مسلمین را با انواع بهتانها، مورد هجوم قرار دهند. براى مثال توهینهاى شدید برخى گروههاى تندرو شیعى نسبت به عایشه همسر رسول اکرم(ص)، به اندازهاى بود که در نهایت، مقام معظم رهبرى، آیتالله خامنهاى، فتوایى صادر فرمود که بر طبق آن »اهانت به نمادهاى برادران اهل سنت از جمله اتهام زنى به همسر پیامبر اسلام [عایشه] حرام است. این موضوع شامل زنان همه پیامبران به ویژه سید الانبیاء پیامبر اعظم حضرت محمد(ص) مىشود«. اما شبکه اهل بیت بدون توجه به این مخاطرات، کارهاى غیرمنطقى خود را تا جایى ادامه داد که به صدور دستور دادگاه ویژه مبنى بر تعطیلى دفتر این شبکه در شهر قم، انجامید و همچنین سبب صدور فتواى تحریم شبکه توسط آیت الله العظمى محقق کابلى، به علت اختلافانگیزى بین شیعه و سنى شد. ایشان که پیش از این اجازه مصرف وجوهات را به منظور ترویج معارف اهلبیت(ع)، به گردانندگان این شبکه داده بود، در تاریخ 1389/6/22 با لغو این اجازه، پرداخت وجوهات شرعى را با هر عنوانى، به این شبکه و سایر مراکز و شبکهها و برنامههایى که تحت هر عنوانى در راستاى ایجاد تفرقه میان امت اسلامى فعالیت مىکنند، تعاون بر اثم و عدوان دانست! برنامههاى این شبکه واکنشهاى مختلفى را برانگیخته است و حتى محمد حسن نبوى، معاون تبلیغ حوزههاى علمیه، راهاندازى این شبکه را با دخالت امریکا و با هدف بد جلوه دادن شیعه دانست. 4شبکه تلویزیونى اهلبیت(ع) یک شبکه غیرانتفاعى است که از سوى جمعى از علما و طلاب افغانستانى راه اندازى شده و مدیریت آن در سندیاگوى توسط یک روحانى افغانى تبار به نام »اللهیارى« مىباشد. این شبکه به سه زبان عربى، انگلیسى و پشتو برنامه پخش مىکند و در مشخصات زیر، قابل دسترسى است: ماهواره: هاتبرد فرکانس: 10723 جهت: افق نرخ: 00992 3FEC/4 :این شبکه هیچ پشتوانه علمى ندارد. در گفتوگوى مستقیم آقاى اللهیارى به پاسخ مىپردازد. داراى دو خط مستقیم تلفن است یکى براى ارتباط شیعیان و دیگرى براى ارتباط اهل سنت. از خط ارتباطى اهل سنت به خط عمرى، ابوبکرى و... با لحن اهانتآمیز یاد مىشود. بیشتر در برابر پرسشهاى اهل سنت که گاه با این شبکه تماس مىگیرند جواب قانع کننده داده نمىشود، بلکه با سر تکان دادن و یا نیش خند زدن و رفتار تمسخر آمیز، گوینده و پرسشگر را به سخره مىگیرد. به نظر مىرسد تمامى فعالیت این شبکه در ادامه دامن زدن به اختلافات بین ادیان و مذاهب است که بى گمان باید از مراکزى مورد حمایت قرار بگیرد. گرچه جریانهاى ولایى افراطى بعید نیست که به حمایت مالى و معنوى آن همت کنند. یکى از ویژگیهاى این شبکه دامن زدن به خرافات است. در یک تماس تلفنى از خط علوىها، فرد پشت خط مدعى بود بیمارى صعب العلاجى داشته که پزشکان دست رد به وى زدهاند و با توسل به همین شبکه، حاجتش روا شده است و مدعى بود که این شبکه حاجت مىدهد. مىتوانید به این شبکه متوسل بشوید. آقاى اللهیارى با تأثر بدان گوش مىکرد، بى آن که چیزى بگوید و یا توضیح دهد. البته این بخش از صحبتهاى این مخاطب را در ادامه درخواست کمک براى ادامه حیات این شبکه پخش مىکرد. شبکه سلام(TVSalam) شبکه فارسىزبان سلام، در سال 2005 در روز عید غدیر افتتاح شد. مدیر این شبکه حجتالاسلام هدایتى، یک روحانى ایرانى ساکن امریکا (لُسآنجلس) است. شبکه سلام در دو شهر اصفهان و مشهد، گروههاى تولیدى دارد که برنامههاى مورد نظر را ضبط و آماده مىکنند و براى دفتر اصلى در آمریکا مىفرستند. همچنین با کمک اعضاى خود در تهران، برنامههاى مورد نیاز را تهیه کرده و براى استفاده در شبکه ارسال مىکند. تمرکز عمده شبکه سلام، ضدیت با وهابیون است. یکى از برنامههاى مهم این شبکه، مناظراتى است که به صورت مرتب بین حجتالاسلام حسینى قزوینى با وهابیون صورت مىگیرد و منجر به واکنشهاى مختلفى در بین مخاطبان شده است. امروزه عدهاى این شبکه را وابسته به انجمن حجتیه و در راستاى اهداف این انجمن مىدانند. بویژه به علت مخالفت گردانندگان این شبکه با دخالت روحانیون در امر حکومت و حمایت آنها از روحانیون ِ مخالف حکومت جمهورى اسلامى ایران. یکى از موارد دیگرى که شبهه صحت داشتنِ این ادعا را تقویت مىکند، طفره رفتن مدیران شبکه از بیان منبع تأمین هزینه سرسامآور اجاره شبکه و برنامهسازى است. این شبکه به ادعاى مدیران خود بدون وابستگى سیاسى و حزبى، فقط با درآمد تبلیغات و هدایا و کمکهاى مردمى فعالیت مىنماید که نمىتواند درست باشد. آدرس دریافت ماهوارهاى این شبکه قرار ذیل است: شبکه سلام در هاتبرد 11566 افقى 4/3 27500 فرکانس جدید 11566 افقى 6/5 22000 برخى دیگر از شبکههاى ماهوارهاى شیعى به این شرح است:
شبکه امام حسین(TVHosseinImam) شبکه اسلامى - شیعى امام حسین(ع) که دفتر مرکزى آن در شهر مقدس کربلا قرار دارد، در هاتبرد فرکانس 10971 افقى 27500 و 4. 3 قابل رؤیت است و همچنان که از نامش پیداست خاص امام حسین(ع) است. این شبکه، اولین شبکه شیعه ویژه جوانان به زبان فارسى است که در روز اول محرم سال 1431 هجرى قمرى راه اندازى شد. این شبکه تحت حمایت بنیاد آیتالله مرتضى شیرازى است و به گفته مدیران این شبکه، به هیچ حزب، یا جناح سیاسى و دولتى وابستگى ندارد و به صورت مردمى پشتیبانى و حمایت مىشود. در سایت شبکه امام حسین(ع) اصول حاکم بر شبکه به این شرح است: 1. پیروى از خط سیر قرآن و اهلبیت(ع). 2. مشاوره با علماء و مراجع عظام تقلید. 3. حفظ شؤونات اسلامى وترویج اخلاق، احکام و اعتقادات اسلامى در کلیه برنامههاى شبکه. 4. حمایت از مستضعفان شیعه در عرصه جهانى. 5. عدم استفاده از موسیقى و تلاش در ایجاد جایگزینى مناسب. 6. رعایت بىطرفى کامل در حوزه سیاسى. 7. تمرکز بر نسل جوان. 8. برنامهسازى براى مواجهه با کانالهاى موزیک، رقص و... با تبلیغ و ترویج هنرهاى مفید و سودمند.
شبکه کربلا(Karbala) شبکه عربزبان کربلا، با مدیریت حیدر جلوخان، فعالیت مىنماید و مراسم عبادى و مذهبى را به صورت زنده بر روى ماهوارههاى نایلست و عربست قرار مىدهد. هزینههاى مالى شبکه که مقر اصلى آن در شهر مقدس کربلاست، از سوى مدیریت آستان مقدس امام حسین و حضرت أباالفضل العباس(ع) تأمین مىشود. این شبکه در دو فرکانس پخش مىشود: vertical/27500Arabsat horizontal/2750011662Nilsat 10892شبکه الانوار(AnwarAL) الانوار، که یک شبکه شیعى پر مخاطب به شمار مىرود، شبکهاى عربى و وابسته به بنیاد آیتالله سید مرتضى شیرازى است. مقر شبکههاى ماهوارهاى الأنوار یک و دو در کویت است. یکى از آنها، اقدام به تولید و پخش برنامههاى آموزشى و علمى در زمینه عقاید شیعه مىنماید و دیگرى برنامههاى ادعیه و مراثى شیعیان را پخش مىکند. این دو شبکه از طریق زیر قابل دسترسى هستند: الانوار: ماهواره هاتبرد/فرکانس: 10971 افقى/سیمبل ریت: :4/3fec/ 27500الانوار2: ماهواره: نیل ست/فرکانس: 10757 عمودى/سیمبل ریت: :4/3fec/
27500شبکه ماهوارهاى اهلالبیت(Ahlulbayt) شبکه عربى اهل البیت که دفتر مرکزى آن در شهر کربلاى معلى قرار دارد، به حضرت آیتالله سید هادى مدرسى تعلق دارد و توسط حجة الاسلام والمسلمین سید مهدى مدرسى اداره مىشود. این شبکه ماهوارهاى سال گذشته بخش انگلیسى خود را به طور مستقل راه اندازى کرد که دفتر آن در کربلا واقع شده است. این شبکه ماهوارهاى طى تحولات اخیر کشورهاى عربى، به شکل گستردهاى به پوشش اخبار و حوادث قیام ملت بحرین پرداخت و گفته مىشود که به همین دلیل، پخش آن ابتدا توسط »عرب ست« و پس از آن توسط »نیل ست« و »هاتبرد« متوقف شد. شبکه المهدى(ع) به عربى، انگلیسى و ترکى :Pol:MHz11555Frq:nilesatSat Vشبکه چهارده معصوم 4ch teenبه زبان عربى :Pol:MHz11555Frq:nilesatSat Vشبکه الزهرا به زبانهاى عربى، انگلیسى و ترکى :Pol:MHz12380Frq:HotbirdSat Vالبته علاوه بر اهل تسنن و شیعیان دوازده امامى، برخیفرقهها و مذاهب اسلامى دیگر نیز از شبکههاى ماهوارهاى براى تبلیغ دیدگاههاى خویش بهره مىگیرند. یکى از این شبکهها، شبکه InternationalMTA و متعلق به فرقه احمدیه مىباشد. احمدیه نام فرقهاى از مسلمانان است که در سال 1889 توسط میرزا غلام احمد به وجود آمد. طرفداران این فرقه، غلام احمد را که در سال 1908 فوت کرد یک پیغمبر و مسیح و مهدى موعود مىدانند. مخالفان فرقه احمدیه از این پدیده به عنوان »قادیانیزم«، که نشأت گرفته از محل تولد میرزا غلام احمد و فرقه احمدى است، یاد مىکنند. آمار دقیقى از طرفداران جماعت احمدیه در دست نیست؛ اما آنها را در حدود 7 الى 10 میلیون نفر تخمین زدهاند که بیشتر در هند، پاکستان، کانادا، انگلستان و امریکا زندگى مىکنند. بعد از اخراج سومین خلیفه جماعت احمدیه از پاکستان، اینک مرکز این جمعیت در کشور انگلستان قرار دارد و امروزه پنجمین خلیفه احمدیه در شهر لندن زندگى مىکند. پنج اصل بنیادین جمعیت احمدیه عبارتاند از: توحید، نماز، روزه، زکات و حج. قابل ذکر است این جمعیت به چند باور اساسى که باورهاى اکثریت قاطع مسلمانان جهان (سنى و شیعه) است اعتقاد ندارند .5نسبت به پذیرش ارتداد اعضاى این فرقه، از طرف اهل سنت و شیعه تا اندازهاى اجماع وجود دارد.6 ولى از نظر رسانهاى وتبلیغى از امکانات و فعالیت وسیعى برخوردارند. این فرقه براى تبلیغ از انواع روشهاى تبلیغى مانند اعزام مبلغین، فعالیتهاى مطبوعاتى و سایتهاى اینترنتى بهره مىگیرد. علاوه بر این شبکه ماهوارهاى InternationalMTA را در لندن تأسیس کردهاند که هر روز به چندین زبان برنامه پخش مىکند. این شبکه چند کانال ماهوارهاى دارد که با دیدگاهى کاملا دینى، مذهبى، عرفانى با گرایش قادیانى فعالیت مىکند.
نکات منفى شبکههاى ماهوارهاى در نهایت باید خاطرنشان کرد اشکالى که بر رسانههاى عمومى و فراگیرى چون تلویزیون، رادیو و خصوصاً ماهواره وارد است ریشه در همان هدفى دارد که این رسانهها دنبال مىنمایند؛ به این شرح که در ماهواره هدف عمده، تأثیرگذارى بر مخاطب است و اگر مخاطب تأثیرى نپذیرد کار شبکه ماهوارهاى بیهوده خواهد بود. لذا این رسانهها بیش از آنکه به دنبال آگاهىبخشى باشند، در پى تأثیرگذارى هستند. هرچند که امر آگاهىبخشى نیز انجام مىگیرد، اما این آگاهى، زمانى مطلوب است که منجر به بروز رفتار یا ویژگى خاصى در مخاطب گردد و ناگزیر باید از ابزارى استفاده کرد که امکان رسیدن به این هدف را بیشتر فراهم کند که این ابزار همانا بهرهگیرى از احساس و عاطفه است. بار اصلى رسانههاى جمعى، بهرهگیرى از احساس و عاطفه است. این معضل و آفتى است که تمام شبکههاى ماهوارهاى، هریک در سطحى، بدان دچار مىباشند. شبکه اهلالبیت، بیشتر، شبکه ولایت در سطحى کمتر، و شبکه قرآن کمتر از دو مثال قبل. به طور کلى مىتوان گفت که در امر اطلاعرسانى، ما با دو رسالت متفاوت روبهرو هستیم: رسالت پیامبرى، و رسالت فیلسوفى. پیامبران به دنبال هدایت و به راه آوردن مردماند، لذا در این مکتب بحث و جدل و مناظره، و یا بحث استادى و شاگردى وجود ندارد؛ همچنان که عیسى(ع) و موسى(ع) نیز شاگرد(به معناى مصطلح کلمه)( نداشتهاند، بلکه اعتقاد و باور خاصى داشتهاند که مردم را به آن دعوت مىنمودهاند. در اینجا، هدف شنیدن و عمل کردن است. بسیارى از شبکههاى ماهوارهاى نیز به همین طریق عمل مىنمایند و وارد یک گفتمان و تعامل دو سویه با مخاطب خود نمىشوند. متأسفانه امروزه شاهد آن هستیم که برنامههاى برخى شبکههاى دینى، با خرافه و امور واهى درمىآمیزد. معضل دیگرى که رسانههاى عمومى، بیشتر، بدان مبتلا هستند، سطحى بودن و غیرعلمى بودنِ میزان زیادى از اطلاعاتِ ارائه شده از سوى آنهاست که این معضل نیز بیشتر در رابطه با شبکههاى ماهوارهاى صدق مىکند. درباره این ویژگى، اصطلاحاً گفته مىشود که این رسانهها اقیانوس پهناورى از اطلاعات هستند، اما این اقیانوس تنها یک سانتیمتر عمق دارد! اما در مقایسه شبکههاى ماهوارهاى با اینترنت مىتوان گفت که استفاده دینى از اینترنت چیزى شبیه ماهواره است هرچند به نظر مىرسد سه تفاوت عمده با آن دارد: نخست آن که اینترنت بر خلاف ماهواره صرفاً ابزارى پخش کننده نیست، بلکه وسیلهاى تعاملى و دو طرفه است، به همین دلیل مطالب موجود در آن معمولاً غناى بیشترى دارد و شاید بتوان گفت بیشتر مبتنى بر رسالت فیلسوفى است تا رسالت پیامبرى. دوم آن که هر کسى مىتواند با حداقل هزینه و به آسانى خود را وارد این فضا کند. و سوم آن که گستره اینترنت بسیار گستردهتر از ماهواره است. 7به هرحال، با توجه به فراگیرى روزافزون این ابزار ارتباطى، نیاز به بازنگرى قانون ممنوعیت، ضرورى به نظر مىرسد. بهتر آن است که به جاى ممنوعیت مطلق ماهواره، با در پیش گرفتن یک سیاست معتدل با نظارتى دقیق شرایط دسترسى مردم به شبکههاى تأیید شده و بویژه شبکههاى دینى فراهم شود. به خصوص با در نظر گرفتن این نکته که تلویزیون جمهورى اسلامى ایران، تلویزیونى ملى و دولتى است و تبلیغ دین از این مجرا، هرچند با مناسبترین کیفیت و به بهترین شکل، این شائبه را در ذهن برخى مخاطبان ایجاد مىکند که حکومت با در نظر گرفتن منافع خود به تبلیغ دین دست مىیازد، در حالى که اگر همین محتوا از شبکهاى خصوصى و غیر دولتى ارائه شود قادر خواهد بود اذهان و قلوب بیشترى را با خود همراه کند. شبکههاى ماهوارهاى اهل سنت شبکه نور(TVNour) شبکه نور نخستین شبکه سنى به زبان فارسى و اولین تجربه اهل سنت ایران در راه اندازى یک رسانه جمعى فراگیر است که طبق ادعاى مدیرانش، به طور خصوصى اداره مىشود. با اینکه این شبکه، نسبت به سایر رسانههاى مطرح اهل تسنن، دیدگاهى متعادل داشته و کمتر از سایرین، به ورطه بحثهاى مجادلهآمیز و تفرقه افکن افتاده است اما هرگز از سوى دولت ایران به رسمیت شناخته نشده است، و برخى این امر را یکى از عوامل پایین بودنِ سطح علمى برنامههاى شبکه مىدانند؛ زیرا غالب علماء اهل سنت ایران، به همین دلیل تمایلى براى همکارى مستقیم با آن ندارند و این امر، بر کیفیت کارى شبکه، تأثیر منفى گذاشته است. این شبکه که یکى از اهداف خود را دورى از تمامى معیارهاى مغایر با وحدت و یکپارچگى جهان اسلام و دورى گزیدن از ورود به مباحث و چالشهاى سیاسى مخرب دانسته، متأسفانه در طول زمان بیشتر از گذشته رو به سمت طرح مسائلى مىآورد که باعث اختلاف فرق مختلف در ایران و سایر کشورهاى اسلامى است و همین مباحث منجر به سلفى خوانده شدن این شبکه در میان مخالفان خود شده است. دفتر اصلى این شبکه در امارات قرار دارد، اما سایت »جهان نیوز« در مورخ یکشنبه 89/7/11، در خبرى تحت عنوان »تأسیس استدیو شبکه ماهوارهاى وهابیت در زاهدان!« ادعا کرد که شبکه نور استدیویى رسمى را در شهر زاهدان تأسیس کرده و این استدیو را وابسته به امام جمعه اهل سنت زاهدان مولانا عبدالحمید دانست.8 این خبر باعث واکنش شدید رسانههاى اهل سنت شده و از آن میان سایت سنىآنلاین در مورد این گزارش اظهار داشت: » مولانا عبدالحمید هیچ گونه ارتباطى با شبکه جهانى »نور« ندارد و نه از مؤسسان یا سیاست گذاران و یا طرف مشورت شبکه ماهوارهاى مذکور هستند، بلکه ایشان همواره در مسیر اعتدال و میانهروى قرار داشته و اطرافیان خود و کسانى که با ایشان در هر موضوعى مشورت مىکنند نیز، توصیه به اعتدال و میانهروى در امور و احترام به طرف مقابل مىنماید، و معتقد است که طرف مقابل نیز باید همین روش را سرلوحه برنامههاى خود قرار دهد«. 9علیرغم این اظهارات، همچنان عده زیادى این شبکه را تحت حمایت مولانا عبدالحمید مىدانند. شبکه نور در فرنکانسهاى زیر قابل دسترسى است: ماهواره هاتبرد: فرکانس11566-افقی سیمبل رایت: 27500 - 4/3 ماهواره نایل سات: فرکانس10872-عمودی سیمبل رایت: 27500 - 4/3 Wesal TVشبکه ماهوارهاى »وصال« کویت، به زبان عربى است و برنامههایى در مخالفت با تشیع و دولت جمهورى اسلامى ایران پخش مىکند. چندى پیش سایت شیعه آنلاین ادعا کرد که شبکه وصال، به درخواست »عبدالرحیم ملازاده» معروف به »أبو منتصر بلوچى» که خود را »رئیس رابطه اهلسنت ایران« معرفى مىکند، قصد دارد یک شبکه ماهواره اى فارسى زبان به نام »وصال فارسى« براى اهل سنت ایران افتتاح کند. 10AL Haqiqaشبکه سنى دیگرى است که به زبان عربى و با دیدگاه سلفىگرى به پخش برنامه مىپردازد. برخى از مباحثى که در این گونه شبکهها براى مطرح مىشود روضهخوانى، یا رفتن به زیارت گورها و اماکن دینى را زیر سؤال مىبرد، مسائلى مانند سینهزنى و زنجیرزنى و قمهزنى در عزاى امام حسین(ع) را نیز به شدت مورد تمسخر قرار مىدهد. بویژه با پخش تصاویر مربوط به قمهزنى، شیعیان را به دلیل خودآزارى در عزادارى، تحقیر مىکند. همچنین مدعى است شیعه در زمان صفویه وارد ایران شده است و ایرانیان به این دلیل به تشیع گرویدند که هم از حملات تازیان در امان باشند و هم در واقع مسلمان نباشند. در واقع ایرانیان تشیع را در برابر اسلام عرب علم کردند!
شبکههاى دینى غیر اسلامى T.B.Nیکى از شبکههاى بسیار معروف مسیحى است که متعلق به کلیساى اوانجلیستها (مسیحیان تبشیرى) مىباشد و در سال 1973 کار خود را آغاز کرده است. این شبکه انگلیسى زبان با مدیریت پال کراوچ و به صورت 24 ساعته برنامههاى مذهبى پخش مىکند که بیشتر این برنامهها به گونهاى بر محوریت آخرالزمان تعریف شدهاند. براى مثال شخصى به نام هایلینزى که از 40 سال پیش بر مبناى پیشگوییهاى کتاب مقدس به عرضه اخبار آخر الزمانى پرداخته است، در این شبکه به صورت مرتب سخنرانى دارد. وى اظهار مىدارد که: هیچ زمانى مثل امروز حوادث و اخبار آخرالزمانى با هم جمع نشده بودند و هیچ زمانى مثل امروز پتانسیل مرحله آخرالزمانى را نداشته است. مسیح به زودى به زمین باز خواهد گشت به همین دلیل ضرورت دارد تا همه انسانها به فوریت به آیین مسیحیت روى بیاورند. 11یکى از انتقادهایى که همواره به این شبکه وارد شده است، اصرار گردانندگان TBN بر اخذ اعانه و کمک مالى از مخاطبان بوده، تا جایى که بارها اعلام کردهاند دلیلِ مستجاب نشدن دعاهاى ایشان عدم پرداخت اعانه و عشریه است! بیشتر برنامههاى این شبکه شامل موعظه و سخنرانى است. همچنین یکى از برنامههاى جنجالى این شبکه، نشان دادن مراسمى است که طى آن کشیشها با ایجاد ایمان و تحول روحى در افراد، آنها را دگرگون مىکنند و در این مراسم که به شکل جمعى صورت مىگیرد به شفا دادن بیماران لاعلاج مىپردازند که به نظر بسیارى، نمایشى ساختگى و خرافى است. به عقیده بسیارى، این شبکه تا حد زیادى تحت تأثیر دیدگاههاى مبتنى بر پیشگوییهاى صهیونیسم است. همچنین شبکه ماهوارهاى نجات تیوى را، شبکه فارسىزبان TBN دانستهاند. برخى از دلایل توفیق این شبکه در جلب مخاطب، توجه به مسایلى مانند شادى و سرزندگى برنامهها و ساخت برنامههاى ویژه براى هر گروه سنى و در نظر گرفتن سلایق مخاطبان، بویژه قشر جوان است. همچنین در این شبکه به خانواده و حفظ بنیانهاى آن بسیار اهمیت داده مىشود. mohabat TVشبکه محبت، شبکه اى به زبان فارسى و مروج آیین مسیحیان است. برنامههاى این شبکه توسط تلویزیون محبت و سازمانها و مؤسسات مختلفى تهیه و فراهم مىشوند. محبت تیوى به صورت علنى به جهتگیریهاى سیاسى نمىپردازد و خود را شبکهاى مستقل و بدون وابستگیهاى سیاسى و دولتى معرفى مىکند. برنامهها در قالبهاى مختلفى مانند برنامههاى داستانى یا سریالها، فیلم، ویدیو موزیک، برنامههاى تعلیمى و بشارتى ارائه مىشوند. همچنین این شبکه با ساخت برنامههایى مانند جوانانه، جاده جوانى و... توجه ویژهاى را به قشر جوان و جذب آنها به آیین مسیحیت معطوف کرده است. متأسفانه در شرایطى که بسیارى از برنامههاى شبکههاى اسلامى، به بیان غیرضرورى اختلافات شیعه و سنى و جنگهاى لفظى میان این دو گروه صرف مىشود، ادیان دیگر، بویژه مسیحیت، با ارائه برنامههاى متناسب با روحیات و سلیقههاى قشر جوان، آنان را که با دیدن نزاعها و درگیریهاى بىنتیجه برخى مسلمین سرخورده شدهاند، به سوى خود جلب مىکند. کلماتى مانند صلح و آرامش، نجات، امید، نور و زندگى، شفا و برکت بسامد بالایى در برنامههاى این قبیل شبکهها دارد و آن چه اظهار مىشود این است که مسیحیت دین محبت و مهربانى، صلح و آرامش، صفا و صمیمیت، شادى و خوشحالى، و امید به زندگى است. این شبکه و دیگر شبکههاى مسیحى، با محور قرار دادن خانواده و جوانان، و رعایت اصول روانشناسى و تبلیغى در برنامههاى خود، و ساخت برنامههایى با کیفیت مناسب برنامهسازى، عامل تهدیدکنندهاى براى جوامع اسلامى به شمار مىآیند. تهدیدى که متأسفانه چندان خطرناک و جدى انگاشته نمىشود. تلویزیون محبت به صورت دیجیتال سیگنال از ماهواره هاتبرد بر روى خاورمیانه، اروپا، شمال آفریقا و شبه جزیره عربى پخش مىشود. NEJAT TVشبکه فارسى زبان نجات، که یک تلویزیون مذهبى مسیحى و وابسته به شبکه TBN مىباشد، بعد از شبکه محبت، دومین شبکه فارسىزبان با این موضوع مىباشد. نجات تى وى مدت چهار سال است که از طریق ماهواره هاتبرد فعالیت مىکند و همچنین یک سال و نیم است که به صورت بیست و چهارساعته به پخش برنامه مىپردازد. مدیر این شبکه فردى به نام شبان رضا صفا، است که خود را کشیشى مسیحى معرفى مىکند. شبان رضا اظهار مىدارد که پیش از این مسلمانى شیعى بوده و براى اولین بار در سوئد به مسیحیت متمایل شده است. رضا صفا ادعا مىکند که در صورت ادامه فعالیتهاى مبلغان مسیحى، حداقل هفتاد درصد ایرانیان به مسیحیت خواهند گروید! به همین منظور به تلاش بسیارى بر ایجاد کلیساهاى مخفى و به اصطلاح زیرزمینى در ایران و جذب هرچه بیشتر جوانان ایرانى به سمت مسیحیت است. یکى از برنامههاى این شبکه، که باعث واکنشهاى اعتراضآمیزى شده است، برنامههایى است که طى آن شبان رضا به شفاى افراد کور و کر و بیماریهاى لاعلاج مىپردازد. همچنان که در مورد شبکه TBN نیز گفته شد، برخى با ساختگى عنوان کردن این معجزات، نمایش این برنامه را موجب وهن میسحیت دانستهاند.13 نور ست(Noursat) شبکه عربزبان نور، اولین و تنها شبکه مسیحى در لبنان و خاورمیانه است که در سال 1991 به وسیله سازمان غیرانتفاعى LumiereTele پایهگذارى شده و طبق ادعاى وب سایت شبکه، تنها به کمکهاى مالى مخاطبانش تکیه دارد. این شبکه کاتولیک، خود را شبکهاى مستقل و غیر دولتى مىنامد که تنها ملزم به رعایت محدودیتهاى تعیین شده از سوى کلیساست. بیشتر برنامههاى این شبکه در رابطه با تبلیغ مسیحیت و بیان کرامات و معجزات عیسى مسیح(ع) است.
نتیجه بنابراین، اکنون سایتهاى اینترنت و شبکههاى ماهوارهاى ابزار پرقدرت و پرتوان براى انتقال افکار و فرهنگها و به مثابه رسانهاى جهانى در اختیار بشر است. کسانى از آنها بهره مىبرند که با آن کار مىکنند و این ابزار به روز و پر طرفدار را به خدمت مىگیرند. حوزویان و حوزههاى علمیه از باب: »العالم بزمانه لاتهجم علیه اللوابس« بایسته و شایسته است بیش از گذشته به این ابزار توجه کنند و از این دستاورد شگفتانگیز روز در راه پیشبرد اهداف عالى دینى و مذهبى خود بهره ببرند. پىنوشتها: × فوق لیسانس حقوق، دانشگاه شهید بهشتى. 1 . تبیان، تاریخچه اینترنت در ایران، سایت. 2. مجله اخبار ادیان، شماره 19، خرداد - تیر 1385 / 61، مقاله دین آنلاین، چالش، یا فرصت، نوشته علیرضا فرصت. 3. مجله امید انقلاب، شماره 403، شهریور 1388، مقاله وهابیت و گوگل اسلامى، مریم حسنپور. 4. محمدحسن نبوى در نشست معاونان تبلیغ و پژوهش حوزههاى علمیه سفیران هدایت کشور، 14 آبان 1389. :http//cid/pages/fa/www.shia-news.com?= 193365. فرقه احمدیه، ویکى پدیا. 6. در سال 1363ه ق از سوى تمام علماى مذاهب اسلامى در شبه قاره هند، فتواى تکفیر قادیانىها صادر شد و در سال 1394ه. ق (1974م) کنفرانس بزرگى با شرکت علماى تمام مذاهب و فرق اسلامى در مکه مکرمه تشکیل گردید و طى بیانیهاى، فرقه احمدیه تکفیر گردید و وجود آنان خطر بزرگى براى اسلام دانسته شد. فصلنامه تخصصى کلام اسلامى، شماره پنجاه، تابستان 1383، مقاله فرقه احمدیه، نوشته اسماعیل آذرىنژاد. 7. مجله اخبار ادیان، شماره 19، خردادتیر 1385 / 62، مقاله دین آنلاین، چالش یا فرصت، علیرضا رصایت. .http:8//www.jahannews.com/ 2329vdchqqnzznxzd.tft.htmlت:http.//Editorial/Various-things/www.fa.sunnionline.us/ .q-q.html--------http:250010//16990&cat=article.asp?id/shia-online.ir= 111. برگرفته از مقاله »سیماى منجى در رسانه غربى« در سایت رهبران شیعه: :http//p/www.shia-leaders.com?= 12 3598. سایت آینده روشن، پنجشنبه 18 بهمن 1386. | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 391 |