آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,769 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,824,566 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,782,054 |
حل چالش فلسفی هویت روح قدیم بر اساس روایات امامیه | ||
| نقد و نظر در فلسفه و کلام | ||
| دوره 30، شماره 120، دی 1404، صفحه 88-112 اصل مقاله (1.38 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jpt.2025.71867.2235 | ||
| نویسندگان | ||
| شعبان نصرتی* 1؛ محمد رکعی2 | ||
| 1استادیار، گروه روش شناسی و مبانی معرفتی دانش کلام، پژوهشکده کلام اهل بیت ، پژوهشگاه قرآن و حدیث قم، قم، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 2استادیار، گروه روش شناسی و مبانی معرفتی دانش کلام، پژوهشکده کلام اهل بیت ، پژوهشگاه قرآن و حدیث قم، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 23 اردیبهشت 1404، تاریخ بازنگری: 15 شهریور 1404، تاریخ پذیرش: 16 شهریور 1404 | ||
| چکیده | ||
| در انسان‌شناسی بر اساس روایات امامیه، انسان موجودی چندبعدی و دارای ارواح مختلفی است که هریک نقش خاصی ایفا می‌کنند. هویت روح قدیمه یکی از چالش‌های فلسفی در این انسان‌شناسی است. پژوهش حاضر به بررسی هویت و ویژگی‌های روح قدیم می‌پردازد و ارتباط آن با دیگر ارواح را تحلیل می‌کند. هدف این پژوهش این است که از یک سو، روشن کند آیا روح قدیمه، وجود مستقل و هویت منحاز و جدایی در ساحت حیات انسان دارد، و از سوی دیگر، این موجود چه کارویژه‌ای را دنبال می‌کند. این پژوهش با روش تحلیل روایات و با روش نص‌گرایی به‌دنبال حل این مسئله است. در روایات امامیه دو دسته ویژگی برای روح قدیمه شناسایی شده است: ویژگی‌های تمایزدهنده و ویژگی‌های عمومی. مهم‌ترین ویژگی روح قدیمه بُعد زمانی آن است که آن را از دیگر ارواح متمایز می‌کند. این بُعد به وجود روح قدیمه در اصلاب و ارحام اشاره دارد. این روح دارای حیات است؛ ولی این حیات تنها به نوع خاصی از حیات اختصاص دارد که همان حیات قدیم است. وظیفۀ آن حفظ هویت و زیست حداقلی در اصلاب و ارحام است. این روح فاقد شعور و اراده است و هیچ تأثیری در سعادت و شقاوت انسان ندارد. روح قدیمه در ساحت حیات انسان، به‌ویژه در زمان وجود در اصلاب و ارحام، موجودیت انسان را زنده نگه می‌دارد. این روح در مقابل «روح تحول»، «روح الحیات و البقاء» قرار می‌گیرد؛ به این معنا که حفظ هویت با روح قدیمه، و تغییر و رشد با روح تحول مرتبط است. روح قدیمه روح نباتی و روح حیوانی و نفس ناطقه، محل روح، استعداد انسان‌شدن، ارواح قبل از ابدان، موجود ذری نیست. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| روح قدیم؛ حیات قدیم؛ انسان‌شناسی؛ حیات؛ روح | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Solution to the Philosophical Challenge of the Identity of the Ancient Soul Based on Imamiyyah Narrations | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Shaeban Nosrati1؛ Mohammad Rokkaei2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Methodology and Epistemological Foundations of Kalam, Research Institute of Ahl al-Bayt Kalam, Research Institute of Quran and Hadith, Qom, Iran (Corresponding Author). | ||
| 2Assistant Professor, Department of Methodology and Epistemological Foundations of Kalam, Research Institute of Ahl al-Bayt Kalam, Research Institute of Quran and Hadith, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In anthropology based on Imamiyyah narrations, the human being is a multidimensional entity possessing different souls, each playing a specific role. The identity of the ancient soul (Rūḥ Qadīmah) is one of the philosophical challenges in this anthropology. The present study investigates the identity and characteristics of the ancient soul and analyzes its relationship with other souls. The goal of this research is, on the one hand, to clarify whether the ancient soul has an independent existence and a separate and distinct identity in the realm of human life, and on the other hand, what function this entity pursues. This research seeks to solve this problem using the method of narrative analysis and a textualist approach. In Imamiyyah narrations, two categories of characteristics have been identified for the ancient soul: distinguishing characteristics and general characteristics. The most important characteristic of the ancient soul is its temporal dimension, which distinguishes it from other souls. This dimension refers to the existence of the ancient soul in the loins (aṣlāb) and wombs (arḥām). This soul possesses life, but this life is limited only to a specific type of life, which is the ancient life (ḥayāt qadīm). Its function is to preserve minimal identity and subsistence in the loins and wombs. This soul lacks consciousness and will and has no effect on human felicity (sa'ādah) or wretchedness (shaqāwah). The ancient soul sustains the human being's existence in the realm of human life, especially during its presence in the loins and wombs. This soul stands in contrast to the "Soul of Transformation" (Rūḥ al-Taḥawwul) and the "Soul of Life and Permanence" (Rūḥ al-Ḥayāt wa al-Baqā’); meaning, the preservation of identity is related to the ancient soul, while change and growth are related to the soul of transformation. The ancient soul is not the vegetative soul (Rūḥ Nabātī), the animal soul (Rūḥ Ḥaywānī), the rational soul (Nafs Nāṭiqah), the locus of the soul, the potential for becoming human, the souls before the bodies, or the seminal existence (Mawjūd Dharrī). This article is written in a descriptive-analytical method. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Ancient Soul, Ancient Life, Anthropology, Life, Soul | ||
| مراجع | ||
|
ازهری، محمد بن احمد. (1421ق). تهذیب اللغة (ج5). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1414ق). الاعتقادات (چاپ دوم). قم: المؤتمر العالمی للشیخ المفید.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1385). علل الشرایع (ج2). قم: کتابفروشی داوری.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1413ق). من لا یحضره الفقیه (ج2، چاپ دوم). قم: دفتر انتشارات اسلامى
ابن‌سیده، علی بن اسماعیل. (1421ق). المحکم و المحیط الأعظم (ج3). بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن‌فارس، احمد بن فارس. (1404ق). معجم مقاییس اللغة (ج2). قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‌قیم جوزیه. (1414ق). الروح (تعلیق: ابراهیم رمضان). بیروت: دار الفکر العربی.
حسینی علائی، فاطمه. (1390). تفاوت روح و نفس از دیدگاه قرآن و روایت. تهران: طراوت.
حلی، حسن بن سلیمان بن محمد. (1421ق). مختصر البصائر (محقق و مصحح: مشتاق مظفر). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
حلی، مقداد بن عبداللّٰه سیوری. (1425ق). کنز العرفان فی فقه القرآن (ج1). قم: انتشارات مرتضوی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم.
روحانی، محمد؛ ذاکری، مهدی. (1399). آموزۀ تعدد ارواح در احادیث. معرفت کلامی، (25)، صص 73‑88. https://B2n.ir/tu4518
موسوی سبزواری، عبدالاعلی. (1409ق). مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن (ج2، چاپ دوم). بی‌جا: دفتر سماحه آیت‌‌‌الله العظمی السبزواری.
صفار قمی، محمد بن حسن. (1404ق). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد| (محقق و مصحح: محسن بن عباسعلی کوچه‌باغی، چاپ دوم). قم: مکتبة آیةالله المرعشی النجفی.
طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). تهذیب الأحکام (محقق: حسن خرسان، ج10، چاپ چهارم). تهران: دار الکتب الاسلامیة.
عسکری، حسن بن عبدالله. (1400ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دار الافاق الجدیدة.
طباطبایی، محمدحسین. (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن (ج3 و 18). بیروت: موسسة الأعلمی للمطبوعات.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409ق). کتاب العین (ج3، چاپ دوم). قم: نشر هجرت.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. (1415ق). القاموس المحیط (ج1). بیروت: دار الکتب العلمیة.
فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی. (1415ق). تفسیر الصافی (مصحح: حسین اعلمی، ج1، چاپ دوم). تهران: مکتبة الصدر.
فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه‌مرتضی. (1406ق). الوافی (ج12). اصفهان: کتابخانۀ امیرالمؤمنین علی×.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی (مصحح و محقق: علی‌اکبر غفاری، ج4 و 6، چاپ چهارم). تهران: انتشارات الإسلامیة.
مجلسی، محمدباقر. (1404ق). مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول (محقق و مصحح: سید هاشم رسولی محلاتی، ج21). تهران: دار الکتب الاسلامیة.
مروارید، حسنعلی. (1395). تنبیهات حول المبدأ و المعاد. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
مازندارنی، محمدصالح بن احمد. (1382ق). شرح الکافی (محقق و مصحح: ابوالحسن شعرانی، ج7). تهران: المکتبة الاسلامیة.
مصطفوی، حسن. (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 831 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 240 |
||