آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,598 |
| تعداد مقالات | 36,984 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,445,666 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,919,001 |
واکاوی انتقادی مفهوم جنس و جنسیت در دیدگاه جودیت باتلر | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقاله 6، دوره 13، شماره 49، تیر 1404، صفحه 123-146 اصل مقاله (1.38 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2025.70822.2122 | ||
| نویسندگان | ||
| سارا چاوشی* 1؛ شمس اله مریجی2؛ مهدی سلطانی3 | ||
| 1دکتری، گروه جامعهشناسی، دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری دانشگاه باقرالعلوم×، قم، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 2استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری، دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)، قم، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری ، دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 26 دی 1403، تاریخ بازنگری: 21 اردیبهشت 1404، تاریخ پذیرش: 04 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| مقاله حاضر با هدف روشنسازی معنای جنس و جنسیت و استخراج ویژگیهای آن در اندیشه باتلر به نقد و بررسی این مفاهیم بهمثابه بنیادیترین مفاهیم نظریهپردازی در حوزه مطالعات جنسیت میپردازد. باتلر یکی از تأثیرگذارترین متفکران معاصر این عرصه، هر دو مفهوم را برساختی فرهنگی - اجتماعی میداند. او جنسیت را یک عملکرد معرفی کرده که از طریق تکرار کنشها و هنجارهای اجتماعی شکلگرفته و فاقد ذات یا جوهر ثابت است. نظریه جنسیت باتلر، به چالش کشیدن نظامهای دوگانه جنسیتی را هدف قرار داده و بر سیالیت و تکثر هویتهای جنسیتی تأکید میکند. وی مفهوم جنسیت را کنشی اجتماعی میداند و بر نقش زبان، گفتمان و نظامهای فرهنگی در ساخت این مفهوم تمرکز دارد. دیدگاه او، امکان بهرسمیتشناختن هویتهای متنوع را فراهم میآورد. با تحلیل دیدگاههای باتلر مشخص شده است که مفهومسازی او با نفی ذاتگرایی، انکار طبیعت و جوهر ثابت و نهایتاً برساخت جنس و جنسیت با رویکردهای اسلامی که قائل به وجود هویت ثابت، عدم سیالیت، وجود ذات، جوهر و واقعیت است ناسازگاری دارد. این تعارضات لزوم مفهومسازی و تدوین نظریههای بومی متناسب بافرهنگ اسلامی-ایرانی را برجسته میسازد. پژوهش حاضر در جمعآوری دادهها از روش کتابخانهای و در تحلیل و بررسی آنها از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده نموده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جنس و جنسیت؛ جودیت باتلر؛ برساخت جنس و جنسیت؛ هویت جنسیتی؛ عملکرد جنسیت | ||
| موضوعات | ||
| بازخوانی و نقد نظریات حوزه علوم اجتماعی؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Analysis of the Concept of Sex and Gender in Judith Butler’s View | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Sara Chavoshi1؛ Shamsollah Mraiji2؛ Mahdi Soltani3 | ||
| 1PhD Candidate, Department of Sociology, Faculty of Culture, Social and Behavioral Sciences, Baqir al-Olum University, Qom, Iran (Corresponding Author). | ||
| 2Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Culture, Social and Behavioral Sciences, Baqir-ul-Ulum University, Qom, Iran. | ||
| 3Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Culture, Social and Behavioral Sciences, Baqir-ul-Ulum University, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This article aims to clarify the meaning of sex and gender and to extract their characteristics in Butler’s thought, critically examining these concepts as the most fundamental theoretical constructs in the field of gender studies. Judith Butler, one of the most influential contemporary thinkers in this domain, considers both concepts as cultural and social constructs. She introduces gender as a performance shaped through the repetition of social acts and norms, lacking any fixed essence. Butler’s gender theory seeks to challenge binary gender systems, emphasizing fluidity and multiplicity of gender identities. She views gender as a social act and highlights the role of language, discourse, and cultural systems in constructing this concept. Her perspective provides the recognition of diverse identities. The analysis of Butler’s views shows that her conceptualization, by rejecting essentialism, denying nature and fixed essence, and construing sex and gender as social constructs, is incompatible with Islamic approaches, which assume fixed identity, non-fluidity, essence, and reality. These contradictions highlight the need for localized theorization aligned with Islamic-Iranian culture. The present study employs a library-based method for data collection and qualitative content analysis for data analysis. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Sex and gender, Judith Butler, construction of sex and gender, gender identity, gender performance | ||
| مراجع | ||
|
اصغری، محمد؛ کریمی، بیان. (1399). ساختگشایی و هستیزدایی از سوژه و هویت جنسیتی: دوبوار و باتلر. متافیزیک، 12(29)، صص 131-146.
آقاجانی، نصراله. (1388). چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی. مطالعات راهبردی زنان، 12(46)، صص 7-48.
باتامور، تام؛ آوتویت، ویلیام. (1392). فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم (مترجم: حسن چاوشیان، چاپ اول). تهران: نی.
باتلر، جودیت. (1385). آشفتگی جنسیتی: فمینیسم و براندازی هویت (مترجم: امین قضایی). نشر مجله شعر.
باقری، خسرو. (1382). مبانی فلسفی فمینیسم. تهران: وزارت علوم تحقیقات و فن آوری.
باقری، شهلا. (1389). راهبرد نظریه پردازی در جامعهشناسی جنسیت و جامعهشناسی خانواده. مطالعات راهبردی زنان، 13(50)، صص 229-259.
بستان، حسین. (1394). جامعهشناسی جنسیت با رویکردی اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
بیسلی، کریس. (1385). چیستی فمینیسم (مترجم: محمدرضا زمردی، چاپ اول). تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
پارسانیا، حمید. (1391). جهانهای اجتماعی. تهران: کتاب فردا.
چاوشی، سارا. (1394). بررسی انتقادی مبانی اندیشه سیمون دوبووار. پایاننامه کارشناسی ارشد (استاد راهنما: عماد افروغ). دانشگاه باقرالعلوم. دانشکده: فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری.
دژمخوی، مریم. (1389). فرآیند هویتیابی جنسی مورد مطالعاتی خاندان شاهی ساسانی. پایان نامه دکتری (استاد راهنما: کمالالدین نیکنامی)، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
دوبووار، سیمون. (1388). جنس دوم (مترجم: قاسم صنعوی، چاپ هشتم). تهران: توس.
سیدمن، استیون. (1398). کشاکش آرا در جامعهشناسی (مترجم: هادی جلیلی). تهران: نشر نی.
شایانمهر، علی رضا. (1397). دایره المعارف تطبیقی علوم اجتماعی (ج1، چاپ دوم). تهران: کیهان.
کوزر، لویس و همکاران. (1383). زندگی و اندیشه بزرگان جامعهشناسی (مترجم: محسن ثلاثی، چاپ یازدهم). تهران: انتشارات علمی.
گرت، استفانی. (1380). جامعهشناسی جنسیت (مترجم:کتایون بقایی). تهران: دیگر.
گمبل، سارا؛ هام، مگی. (1382). فرهنگ نظریههای فمینیستی (مترجمان: فیروزه مهاجر و نوشین احمدی خراسانی و فرخ قره داغی، چاپ اول). تهران: توسعه.
گیدنز، آنتونی. (1400). نظریههای جامعهشناسی (مترجم: حسن چاوشیان، چاپ شانزدهم). تهران: نی.
مایسنر، هانا. (1402). جودیت باتلر، نقدی پساساختارگرایانه بر فمینیسم (مترجم: رضا دهقانی، چاپ دوم). تهران: نقد فرهنگ.
محمد پور، احمد. (1397). روش در روش، درباره ساخت معرفت در علوم انسانی. تهران: لوگوس.
مشــیرزاده، حمیــرا. (1382). از جنبــش تا نظریه اجتماعــی تاریخ دو قرن فمینیسم. تهران: شیرازه.
معین، محمد. (1388). فرهنگ فارسی معین (ج1، چاپ چهارم). تهران: زرین.
مورگن روث، سلکا؛ ک. رایان، میشل. (1397). آشفتگی جنسیت در روانشناسی اجتماعی (مترجم: شهرام کیانی). ایران آکادمیا، (2) ص 118.
همندی، نسیبه. (1394). بررسی جنسیت و تغییر رویکردهای نوین در باستانشناسی، دومین همایش ملی باستانشناسی ایران، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، مشهد: دانشگاه بیرجند
یزدانی، عباس؛ جندقی، بهروز. (1382). فمینیسم و دانشهای فمینیستی (ترجمه تحلیل و نقد مجموعه مقالات دایره المعارف روتلیج). قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
Butler, Judith. (2006) [1990]. Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. New York: Routledge. Merleau-Ponty, Maurice. (1945). Phenomenology of Perception, New York: Routledge. Beauvoir, Simone de. (1949). The Second Sex, translated by Constance Borde and Sheila Malovany Chevallie, New York. Butler, Judith. (1988). Performative Acts and Gender Constitution: An Essay in Phenomenology and Feminist Theory, Theatre Journal, The Johns Hopkins University, pp. 519-531. Keucheyan, Razmig .(2013). Left Hemisphereŧ Mapping critical theory today, Translator: Gregory Elliott, VERSO, London, New York. Salih, sars., & Butler, Judith. (2004). The Judith Butler reader, Hoboken: Wiley, Blackwell. https://fa.wikipedia.org/wiki | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 341 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||