آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,598 |
| تعداد مقالات | 36,984 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,446,215 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,919,097 |
تبیین بایستههای فقهی حکمرانی فضای مجازی | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقاله 5، دوره 13، شماره 49، تیر 1404، صفحه 93-122 اصل مقاله (1.27 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2025.71514.2140 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید امیرکاوه1؛ منصور غفاری گوشه* 2 | ||
| 1استادیار، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداو سیمای جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران. | ||
| 2کارشناسی ارشد، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| تاریخ دریافت: 27 فروردین 1404، تاریخ بازنگری: 08 تیر 1404، تاریخ پذیرش: 29 مهر 1404 | ||
| چکیده | ||
| با توجه به گستردگی روزافزون فضای مجازی و ضرورت پرداختن به مسائل حکمرانی آن، این پژوهش با هدف تبیین بایستههای فقهی حکمرانی فضای مجازی، با تمرکز بر چهار رکن اصلی ارتباط (فرستنده، گیرنده، پیام و ابزار)، انجام شده است. روش تحقیق این پژوهش، روش اجتهادی است که با استناد به قرآن کریم، روایات و آرای فقهای شیعه، به بررسی این موضوع پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که بایستههای فقهی ناظر به فرستنده شامل تأمین حق انتشار اطلاعات، منع نشر دروغ، هتک حرمت، اشاعه فحشا و شایعه، و رعایت مالکیت معنوی است. در مورد گیرنده، بایستههایی مانند تأمین حق دسترسی به اطلاعات، حفظ حریم خصوصی و آموزش کاربران مطرح میشود. در حوزه پیام، ممنوعیت نشر محتوای امنیتی، پالایش محتوا و ترویج محتوای مناسب ضروری است. همچنین، در مورد ابزار، بایستههایی مانند تأمین دسترسی عادلانه، حفاظت از دادهها و ایجاد شبکههای ملی اطلاعات مورد تأکید قرار گرفته است. این پژوهش نشان میدهد که حکمرانی فضای مجازی م بتنی بر فقه شیعه، میتواند به ایجاد فضایی سالم و امن در این عرصه کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی فضای مجازی؛ فقه شیعه؛ بایستههای فقهی؛ فرستنده؛ گیرنده؛ پیام؛ ابزار. | ||
| موضوعات | ||
| سیاستپژوهی ناظر به مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Explanation of the Jurisprudential Requirements of Cyber Governance | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Saeid Amirkave1؛ Mansoor Ghaffari2 | ||
| 1Assistant Professor, Faculty of Religion and Media, Islamic Republic of Iran Broadcasting University, Tehran, Iran. | ||
| 2MA, Faculty of Religion and Media, Islamic Republic of Iran Broadcasting University, Tehran, Iran (Corresponding Author). | ||
| چکیده [English] | ||
| Given the rapid development of cyberspace and the necessity of addressing its governance issues, this study aims to explain the jurisprudential requirements of cyber governance, focusing on four main pillars of communication: the sender, the receiver, the message, and the medium. The research adopts an ijtihadi (jurisprudential reasoning) method, relying on the Qur’an, Hadiths, and the opinions of Shi’a jurists to analyze the subject. The findings indicate that jurisprudential requirements related to the sender include securing the right to disseminate information, prohibiting the spread of falsehoods, violation of honor, promotion of immorality, and rumors, as well as observing intellectual property rights. Regarding the receiver, the requirements involve ensuring the right of access to information, protecting privacy, and providing user education. In the message dimension, prohibiting the publication of security-related content, content filtering, and promoting suitable content are essential. Finally, concerning the medium, requirements such as ensuring equitable access, protecting data, and developing national information networks are emphasized. The study concludes that cyber governance based on Shi’a jurisprudence can contribute to creating a healthy and secure environment in cyberspace. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Cyber governance, Shi’a jurisprudence, jurisprudential requirements, sender, receiver, message, medium | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم
** نهج البلاغه
ابن شعبه حرانى، حسن. (1404ق). تحف العقول (چاپ: دوم). قم: جامعه مدرسین قم.
احمدى میانجى، على. (1419ق). مکاتیب الرسول (ج2، چاپ اول). قم: دارالحدیث
اسماعیلی، محسن. (1386). آزادی ارتباطات و اطلاعات در حقوق ومعارف اسلامی. رسانه، (69).
امیرپور، مهناز؛ بهرامیان، شفیع. (1392). مبانی کلی نظریههای ارتباط جمعی. تهران: نشر: جامعهشناسان.
انصاری، باقر. (1390).حقوق رسانه (چاپ اول). تهران: انتشارات: سمت.
انصاری، مرتضى. (1415). کتاب المکاسب (ج1و2). کنگره جهانی بزرگداشت دویستمین سالگرد تولد شیخ انصاری، دانشگاه قم. قم: دبیرخانه کنگره.
تبریزى، جواد بن على. (1416). إرشاد الطالب إلى التعلیق على المکاسب (ج1). قم: دار الصدیقة الشهیدة.
تبریزى، جواد بن على. (1427). صراط النجاة ریا (ج5). قم: دار الصدیقة الشهیدة.
جوادی آملی، عبدالله، مصطفیپور،محمدرضا. (1384). آزادی بیان. پاسدار اسلام، (283).
حائرى، سید کاظم حسینى. (1423). فقه العقود (ج1). قم: مجمع الفکر اسلامى.
حلى، محقق. (1423). معارج الأصول (چاپ اول). لندن: مؤسسة الامام علی×
حمیرى، عبد الله. (1413). قرب الإسناد (چاپ اول). قم: الحدیثه.
خمینى، سید روح اللّه. (1415). المکاسب المحرمة (ج1و2). قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى&.
خمینى، سید روح اللّه. (بی تا). تحریر الوسیلة (ج2). قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى&.
خویى، سید ابو القاسم. (بی تا). مصباح الفقاهة (المکاسب) (ج1).
دادگران، سیدمحمد .(1388). مبانی ارتباطات جمعی(چاپ دوازدهم). تهران: مروارید.
ساریخانی، عادل؛ اکرمی سراب، روح الله .(1391). مبانی فقهی حق بر اطلاعات. حکومت اسلامی، (65).
سبحانی، جعفر.(1385). فروغ ابدیت، تجزیه و تحلیل کاملی از زندگانی پیامبر (چاپ بیست و یک). قم: بوستان کتاب.
سبزوارى، سید عبد الأعلى. (1413). مهذّب الأحکام (ج16). قم: مؤسسه المنار.
سروش، محمد. (1378). دین و دولت در اندیشه اسلامی (چاپ اول). قم: بوستان کتاب.
شیرازى، ناصر مکارم. (1427). استفتاءات جدید. قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب.
صالحی، محمدباقر؛ خاتمی سبزواری، سیدمرتضی؛ ظهیری، علی. (1401). وظایف دولت و حکومت اسلامی در موضوع بیماریهای مسری و فراگیر.حکومت اسلامی، 27(3).
صدر، سید محمد باقر. (1420). قاعدة لا ضرر و لا ضرار. قم: دار الصادقین للطباعة و النشر.
صدر، سید محمد باقر. (1408). مباحث الأصول (ج1، چاپ اول). قم: دارالبشیر
صدوق، محمد بن على بن بابویه. (1362). الخصال (ج2، چاپ اول). قم: انتشارات علمیه
عاملی، سید سعید رضا. (1397). فلسفه فضای مجازی (چاپ دوم). تهران: امیر کبیر.
عاملى، حرّ، محمد. (1409). وسائل الشیعة (ج12، 15 و 16). قم: مؤسسه آل البیت.
عباس نژاد، محسن. (1385). قرآن و حقوق. مشهد: موسسه انتشاراتی بنیاد پژوهشهای قرآنی حوزه و دانشگاه.
عمید، عباس على. (1421). فقه سیاسى (عمید) (ج2). تهران: انتشارات امیر کبیر.
فیروزآبادی، سید ابوالحسن. (1399). درآمدی بر حکمرانی فضای مجازی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق×
کدیوریان، نسرین. (1393). بررسی فقهی و حقوقی مالکیت معنوی، پایان نامه کارشناسی ارشد (استاد راهنما: طاهرعلی محمدی)، دانشگاه ایلام، دانشکده الهیئت و معارف اسلامی.
کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب. (1407 ق). الکافی (ج2، 2 و 8). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
لنکرانى، محمد فاضل موحدى. (1416 ق). أجوبة السائلین (للفاضل). قم: اسوه.
مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى. (1403ق). بحار الأنوار (ج9، چاپ دوم). بیروت: دار إحیاء التراث العربی
مصباح، محمدتقی. (1385). پاسخ استاد به جوانان پرسشگر (چاپ ششم). قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
مطهری، مرتضی.(1384). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: انتشارات صدرا.
مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الإختصاص - ایران (چاپ اول). قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، مدرسه عالی تربیتی و قضایی.
مک کوایل، دنیس.(1385). درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی. تهران: دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانهها.
منتظرى، حسین على. (1409 ق). مبانى فقهى حکومت اسلامى (ج4). قم: کیهان.
مولانا، حمید .(1402). الگوی مطبوعات و رسانههای اسلامی. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مؤمن، محمد. (1425ق). الولایة الإلهیة الإسلامیة أو الحکومة الإسلامیة (ج1). قم: انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزۀ علمیه قم.
مهدی زاده، سید محمد. (1400). نظریههای رسانه اندیشههای رایج و دیدگاههای انتقادی. تهران: همشهری.
مهرداد، هرمز. (1380). مقدمهای بر نظریات و مفاهیم ارتباط جمعی، تهران: فاران.
نجفى، کاشف الغطاء، جعفر بن خضر مالکى. (1420ق). شرح الشیخ جعفر على قواعد العلاّمة ابن المطهر (ج 1). نجف اشرف: مؤسسه کاشف الغطاء - الذخائر.
نظری، عبدالله .(1398). شاخص آزادی سیاسی در الگوی پیشرفت اسلامی. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
نهاوندی، علی. (1398). مجموعه گفتارهای فقه رسانه و ارتباطات (ج2). مشهد: بهنشر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 231 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 40 |
||