آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,769 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,815,844 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,776,531 |
خوانشی دیگر از علوم اجتماعی اسلامی: ساحت توصیف | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقاله 4، دوره 13، شماره 49، تیر 1404، صفحه 65-92 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2025.70765.2120 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی حسین زاده یزدی* | ||
| دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 18 دی 1403، تاریخ بازنگری: 15 فروردین 1404، تاریخ پذیرش: 29 مهر 1404 | ||
| چکیده | ||
| ساحت‌های گوناگونی را می‌توان برای علوم مختلف برشمرد. توجه به این ساحات و لوازم آن می‌تواند تمایز میان علوم اجتماعی اسلامی و علوم اجتماعی غربی را روشن سازد. تأمل در ساحت‌های گوناگونِ علوم برای پژوهشگرانی که علم دیگری را تمنا می‌کنند، ضروری به نظر می‌رسد. اساساً غور در چیستی علم، حدود و ثغور آن و ساحت‌های متفاوت آن، شرط هر گونه پژوهشگری در این مسیر است. اکنون، آیا در تمامی این ساحت‌ها میان علوم اجتماعی اسلامی و علوم اجتماعی غربی تفاوت وجود دارد یا تمایز به برخی از این ساحت‌ها اختصاص دارد؟ در این صورت، آن ساحت‌ها کدامند؟ در علوم مختلف، با تأمل و از راه استقرا دست‌کم دوازده ساحت را می‌توان برشمرد: توصیف،کشف، تفهّم، تبیین، توجیه یا روش توجیه، نظریه، پذیرش فرضیه، پیش‌بینی، مفاهیم، کاربرد، توصیه و ابژه. این نوشتار، نخست تفاوت این ساحت‌ها را گذرا مطرح می‌کند. سپس با تمرکز بر ساحت توصیف، با روش تحلیلی-منطقی به دنبال پاسخ به این پرسش است که آیا توصیف‌ها در علوم اجتماعی اسلامی با توصیف‌ها در علوم اجتماعی غربی متفاوت است. در این مسیر، تمایز میان علوم اجتماعی اسلامی و غربی را در ساحت توصیف در معنای خاص آن را نشان می‌دهد و آن را در سه مرحله توضیح می‌دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| علوم اجتماعی اسلامی؛ علوم اجتماعی غربی؛ ساحت‌های علم؛ ساحت توصیف | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Different Examination of Islamic Social Sciences: The Dimension of Description | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahdi Hosseinzadeh Yazdi | ||
| Associate Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Various dimensions can be identified for different branches of science. Paying attention to these dimensions and their implications can clarify the distinction between Islamic social sciences and Western social sciences. Reflecting on the different dimensions of science is essential for researchers who seek to establish an alternative form of science. In fact, delving into the essence, scope, and various aspects of science is a prerequisite for any kind of inquiry along this path. The main question is whether Islamic and Western social sciences differ across all these dimensions, or whether such distinctions pertain only to specific ones. If so, which dimensions are they? Through reflection and inductive reasoning, at least twelve dimensions can be identified in scientific disciplines: description, discovery, understanding, explanation, justification (or the method of justification), theory, hypothesis acceptance, prediction, concepts, application, recommendation, and the object of study. This paper first briefly outlines the differences among these dimensions, then focuses on the dimension of description. Using an analytical-logical method, it seeks to answer whether descriptions in Islamic social sciences differ from those in Western social sciences. The study demonstrates that the distinction between Islamic and Western social sciences, in the specific sense of the descriptive dimension, exists and can be explained through three stages. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Islamic social sciences, Western social sciences, dimensions of science, dimension of description | ||
| مراجع | ||
|
آزاد ارمکی، تقی. (1379). درآمدی بر نظریه‌سازی در جامعه‌شناسی. تهران: کلمه.
بلیکی، نورمن. (1391). پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی (مترجمان: دکتر سیدحمیدرضا حسنی، محمدتقی ایمان و سیدمسعود ماجدی). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
حسین‌زاده، محمد. (1390). معرفت بشری؛ زیر ساختها. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی و سید محسن ملاباشی. (1400). درآمدی بر دانش اجتماعی مسلمین: انحطاط مسلمانان در اندیشه و آثار شهید مطهری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی؛ احمدی افرنجامی، علی اکبر. (1391). سوژه در تراکتاتوس با توجه به تفسیر دیوید پیرس، متافیزیک، 4(1) .
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی و فاطمه فلاح‌نژاد تفتی. (1398). نسبت عینیت و ارزش‌باری علوم اجتماعی با توجه به دیدگاه فیلسوفان مسلمان. مطالعات جامعه‌شناختی، 26(2).
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی؛ اخلاقی، نازیلا. (1395). علم دینی در مقام توصیف و توصیه؛ بازخوانی نظریه علم دینی استاد مصباح یزدی. نظریۀ اجتماعی متفکران مسلمان. 4(2).
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی؛ اخلاقی، نازیلا. (1396). سرنوشت یک نقد؛ بازخوانی نظریه علم دینی آیت‌الله جوادی آملی. اسلام و مطالعات اجتماعی 4(4).
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی. (1392). تبیین و بررسی اصالت جامعه از دیدگاه شهید مطهری و استاد مصباح یزدی. نظریۀ اجتماعی متفکران مسلمان. 3(1).
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی. (1393). رابطه زبان و واقعیت از منظر وینگنشتاین متأخر با توجه به تفسیر ایلهام دیلمن. مطالعات جامعه‌شناختی، 21(1).
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی. (1394). نقد و بررسی تفسیر ایدهآلیستی ویلیامز از ویتگنشتاین متأخر. متافیزیک. (19).
حسین‌زادۀ یزدی، مهدی. (1403). خوانشی دیگر از علوم اجتماعی اسلامی: ساحت مفاهیم. نظریۀ اجتماعی متفکران مسلمان، 14(4).
حسینی‌خامنه‌ای، سید‌علّی (مقام معظم رهبری). (1392). طرح کلی اندیشۀ اسلامی در قرآن، (گردآوری و تنظیم: صهـبا). قم: انتشـارات مؤسسۀ ایمان جهادی.
دیلتای، ویلهلم. (1388). مقدمه بر علوم انسانی (مترجم: منوچهر صانعی دره‌بیدی). تهران: ققنوس.
شریفی، احمدحسین. (1395). روش‌شناسی علوم انسانی اسلامی. تهران: آفتاب توسعه.
الصدر، السید محمد باقر. (1424ق). اقتصادنا، ناشر: مرکز الابحاث و الدراسات التخصصیه للشهید الصدر
ﮐﻠﻤﻦ، ﺟﯿﻤﺰ. (۱۳۸۶). ﺑﻨﯿﺎدﻫﺎی ﻧﻈﺮﯾﮥ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ (مترجم: ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺻﺒﻮری). ﺗﻬﺮان: ﻧﯽ.
کوون، تامس. (1394). ساختار انقلاب‌های علمی (مترجم: سعید زیباکلام). تهران: انتشارات سمت.
نیومن، ویلیام لارنس. (1395). شیوه‌های پژوهش اجتماعی: رویکردهای کیفی و کمی (مترجمان: حسن دانایی‌فرد، سیدحسین کاظمی، ج 1). تهران: موسسه کتاب مهربان‌نشر.
ویتگنشتاین، لودویگ. (1387). در باب یقین (مترجم: مالک حسینی). تهران: انتشارات هرمس.
Abend, G. (2008). The meaning of ‘theory’. Sociological theory, 26 (2), pp. 173-199. Bolton, Derek. (1982) .Life-form and Idealism, in Idealism, Past and Present. ed. G. Vesey. Cambridge: Cambridge University Press. Feyerabend, Paul K. (1985). Problems of empiricism (Philosophical papers, Volume 2), Cambridge University Press. Giddens, A (Ed.). (1974). Positivism and Sociology. London, England Heinemann Educational Books, Ltd Giddens, Anthony .(2007). New Rules of Sociological Method: A Positive Critique of Interpretative Sociologies, Second Edition, Polity Press. Godfrey-Smith, Peter. (2003). Theory and reality: An introduction to the philosophy of science. Chicago: University of Chicago Press Hoseinzadeh Yazdi, Mahdi; Mehrshad, Ahmad; Mollabashi, Mohsen. (2018). The Methodology for Prioritising Iran's Social Problems, Pertanika Journal of Social Sciences, & Humanities, Vol 26T, p. 125 Howell, Kerry E. (2013). An Introduction to the Philosophy of Methodology, SAGE Publications Ltd . Ladyman, James. (2002). Understanding philosophy of science, London and New York. Pears, David (1971). Wittgenstein, Frank Kermode (ed.), London: Fontana. Pears, David. (2006). Paradox and Platitude in Wittgenstein's Philosophy. Oxford University Press. Pleasants, Nigel. (2000). Winch, Wittgenstein and the Idea of a critical social theory, History of The Human Sciences. Vol. 13 No. 1. Risjord, Mark. (2014). Philosophy of social science A Contemporary introduction, Routledge. Williams, Bernard. (1981). Wittgenstein and Idealism, in Moral Luck. Cambridge: Cambridge University Press. Winch, Peter. (2003). The Idea of a social science and its Relation to Philosophy. Londan: Routledge | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 407 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 261 |
||