آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,769 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,817,456 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,777,885 |
فهم نصوص در روش اجتهادی معاصر | ||
| روش شناسی علوم اسلامی | ||
| مقاله 3، دوره 1، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 47-74 اصل مقاله (796.03 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/mis.2025.72746.1070 | ||
| نویسندگان | ||
| کاظم ابراهیم زاده بخت آباد* 1؛ احمد مبلغی2؛ علی رحمانی3 | ||
| 1مدرس سطوح عالی حوزه علمیه مشهد . مشهد. ایران | ||
| 2مدرس خارج حوزه علمیه قم و دانشیار مذاهب اسلامی قم. قم. ایران | ||
| 3مدرس سطوح عالی حوزه علمیه مشهد و رییس دفتر تبلیغات اسلامی شعبه خراسان رضوی. مشهد. ایران | ||
| تاریخ دریافت: 09 شهریور 1404، تاریخ بازنگری: 18 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 19 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| فهم نصوص به‌معنای بررسی عمیق نصوص برای شناسایی هدف نهایی آن‌ها است. در نظام فکری فقهی اجتهاد علی رغم تصور رایج مبنی بر حاشیه‌ای بودن فهم نصوص در سیر استنباط باید گفت بدون تکیه بر استخراج دقیق دلالت‌های نصوص به ویژه در مسائل فقهی چند وجهی هرگونه تلاش استنباطی به بن بست خواهد انجامید. تمرکز بر این سطح از فهم، کارایی اجتهاد را تسریع بخشیده و کیفیت احکام مستنبط را بهبود می‌بخشد. هدف این تحقیق، واکاوی و تبیین موقعیت محوری تفسیر نصوص در چارچوب متدهای اجتهادی نوین است. یافته‌های حاصل از رویکرد توصیفی ـ تحلیلی این مطالعه تصریح می‌کنند که استنباط واجد ارزش، مستلزم فهم نصوص است. این فهم بر دو مؤلفه کلیدی، یعنی فقه‌الصدور و فقه‌التفسیر متکی بوده و دستیابی به سطح عالی آن مستلزم به‌کارگیری هم‌زمان چهار دسته از مکانیزم‌های روش‌شناختی از جمله منظرها، اطلاعات، تکنیک‌ها و سازمان‌دهی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فهم نصوص؛ فقهُ‌الصدور؛ فقهُ‌التفسیر؛ فقهُ‌القرائن؛ فقهُ‌الرجال؛ فقهُ‌اللغه؛ فقهُ‌اللحن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Comprehension of Textual Sources within the Contemporary Ijtihādī Method | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Kazem Ebrahimzadehbakhtabad1؛ Ahmad Moballeghi2؛ Ali Rahmani3 | ||
| 1Professor at the Higher Levels of Khorasan Seminary | ||
| 2Lecturer outside Qom Seminary | ||
| 3High-level professor at Khorasan Seminary | ||
| چکیده [English] | ||
| The comprehension of textual sources (nuṣūṣ) refers to the systematic and in-depth examination of authoritative texts in order to discern their ultimate intent and normative objective. Within the sphere of ijtihād, it may initially appear that the comprehension of nuṣūṣ does not occupy a central place in the process of legal inference (istinbāṭ). However, it must be emphasized that inference conducted without due attention to the requisite comprehension of nuṣūṣ is, in most cases—particularly in complex and multi-dimensional issues—devoid of substantive meaning and liable to result in error. Among the principal benefits of engaging in the comprehension of nuṣūṣ are the facilitation of ijtihād, the enhancement of its methodological quality, and the reduction of error within the inferential process. The present study therefore seeks to clarify and analyse the concept of nuṣūṣ comprehension and its operative mechanisms within the contemporary ijtihādī methodology. Employing a descriptive and analytical approach, the study demonstrates that sound legal inference (istinbāṭ) necessarily depends upon the systematic comprehension of nuṣūṣ. The findings indicate that the comprehension of nuṣūṣ rests upon two principal axes: (1) jurisprudence of issuance (fiqh al-ṣudūr) and (2) jurisprudence of interpretation (fiqh al-tafsīr). In addition, it must incorporate four essential mechanisms in order to achieve reliable inference: (1) perspectives, including paradigms, conceptual frameworks, and theories; (2) relevant bodies of information; (3) methodological techniques; and (4) coherent organization. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Comprehension of Nuṣūṣ, Fiqh al-Ṣudūr, Fiqh al-Tafsīr, Fiqh al-Qarāʾin, Fiqh al-Rijāl, Fiqh al-Lughah, Fiqh al-Laḥn | ||
| مراجع | ||
|
قرآن‌کریم
آلوسی، محمود. (بی‌تا). روح المعانی. بیروت: داراحیاءالتراث العربی.
آمدی، ابوالحسن. (1404ق). الاحکام فی اصول الاحکام. تحقیق سیدالجمیلی. بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن‌بابویه، محمدبن علی. (شیخ‌صدوق) (1362). الخصال. قم: جامعه مدرسین.
ابن‌بابویه، محمدبن علی. (شیخ‌صدوق) (1403ق). معانی الاخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
ابن‌براج، عبدالعزیز. (1406ق). المهذب. قم: جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه بقم.
ابن‌زهره، حمزه بن علی. (1417ق). غنیة النزوع إلی علمی الأصول والفروع. محقق ابراهیم بهادری. قم: مؤسسة الإمام الصادق7.
ابن‌‌فارس، احمدبن فارس (1404 ق). معجم مقاییس اللغة. تحقیق: عبدالسلام محمد هارون. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا). لسان العرب. بیروت: دارالفکر.
ابی‌سعود. (بی‌تا). ارشاد العقل السلیم (تفسیر ابی‌السعود). بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
انصاری، مرتضی. (1415ق). کتاب الطهاره. قم: کنگره بزرگداشت شیخ انصاری.
انصاری، مرتضی. (1411ق). المکاسب. قم: دار الذخائر.
ایزدهی، حسین. (1398). درآمدی بر مکتب فقهی قم و نجف. قم: اشراق حکمت.
بروجردی، سید حسین. (1416ق). تقریر بحث السید البروجردی. به قلم علی پناه اشتهاردی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
بهبهانی، محمدباقر. (1416ق). الرسائل الاصولیه. قم: مؤسسه العلامه المجدد الوحید البهبهانی.
توحیدی، محمدعلی. (بی‌تا). مصباح‌الفقاهه (تقریرات درس سید ابوالقاسم خویی). چ2. قم: مطبعه سیدالشهداء.
حنبلی، ابوحفص. (1419ق). اللباب فی علوم الکتاب. تحقیق: الشیخ عادل احمد عبدالموجود. بیروت: منشورات دارالکتب العلمیه.
خمینی، سید روح‌الله. (1392 الف). کتاب البیع. قم: مؤسسه تنظیم و نشر امام خمینی1.
خمینی، سید روح‌الله. (1392 ب). کتاب الطهاره. قم: مؤسسه تنظیم و نشر امام خمینی1.
خمینی، سید روح‌الله. (1392 ج). الخلل فی الصلاة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی1.
خمینی، سید روح‌الله. (1392). تحریرالوسیله. چ3. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی1.
خمینی، سید روح‌الله. (1418ق). الاجتهاد والتقلید. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی1.
خمینی، سیدمصطفی. (1376ش). کتاب الطهاره. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی1.
خویی، سید ابوالقاسم. (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسه احیاء آثار الامام الخویی1.
خویی، سید ابوالقاسم. (1416ق). معتمد العروه الوثقی. قم: منشورات مدرسه دارالعلم.
رازی، فخرالدین. (1418ق). المحصول. تحقیق: طه جابر فیاض العلوانی. چ3. بیروت: مؤسسه الرساله.
رازی، فخرالدین. (بی‌تا). مفاتیح‌الغیب. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
زمخشری، محمودبن عمر. (بی‌تا)، الکشاف. قم: نشر ادب حوزه.
سبحانی، جعفر. (1400). ما فقه معاصر نداریم، تعبیر را به فقه مسایل معاصر تغییر دهیم. https://ijtihadnet.ir/.
سبزواری، محمدباقر. (1381). کفایة الفقه. محقق مرتضی واعظی‌اراکی. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم مؤسسة النشر الإسلامی.
شهید اول، محمدبن مکی. (1417ق). الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة. چ2. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. محقق محمد کلانتر. قم: مکتبة الداوری.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
عراقی، ضیاءالدین. (1379). حاشیة المکاسب. محرر ابوالفضل نجم‌آبادی. قم: الغفور.
علامه حلی، حسن. (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسة آل‌البیت: لإحیاء التراث.
علامه حلی، حسن. (1404ق). مبادی الوصول الی علم الاصول. قم: المطبعه العملیه.
علم‌الهدی، سیدمرتضی. (1415ق). الانتصار. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
غزالی طوسی، ابوحامد. (1413ق). المستصفی فی علم الاصول. تحقیق: محمد عبدالسلام. بی‌جا: دارالکتب العلمیه.
فیومی، احمد بن محمد (1414 ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قم: دارالهجره.
قراملکی، احد. (1387). روش‌شناسی مطالعات دینی. چ4. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
قرطبی، ابوعبدالله. (بی‌تا). الجامع لاحکام القرآن. بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
صاحب‌جواهر محمدحسن. (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: مؤسسه المرتضی العالمیه.
صدر، سید محمدباقر. (1408ق). بحوث فی شرح العروة الوثقی. چ2. قم: مجمع الشهید آیت‌الله الصدر العلمی.
صدر، سید محمدباقر. (بی‌تا). مقدمات فی التفسیر الموضوعی للقرآن. بی‌جا: دار التوجیه الاسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیرالقرآن. چ3. تهران: ناصرخسرو.
طوسی، محمدبن حسن. (1407ق). تهذیب الاحکام. چ4. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
طوسی، محمدبن حسن. (1387ق). المبسوط فی فقه الامامیه. محقق: محمدباقربهبودی. تهران: مکتبه المرتضویه.
طوسی، محمدبن حسن. (بی‌تا). التبیان. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
کلینی، محمدبن یعقوب. (1429ق). الکافی. قم: دارالحدیث للطباعه والنشر.
مبلغی، احمد. (1398). درس خارج و گام‌های اجتهاد. قم: نشر اشراق حکمت.
محقق کرکی، علی بن حسین. (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسة آل‌البیت: لإحیاء التراث.
معرفت، محمدهادی. (1374ش). نقش زمان و مکان در روند اجتهاد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی1.
مهریزی، مهدی. (1400). کرانه‌های اجتهاد 2. قم: بوستان کتاب.
میردامادی، سیدمجتبی؛ نوروزی، علیرضا. (1400)، «تحلیل تطبیقی چیستی و کارکرد انگاره در شئون مختلف حیات انسانی». دوفصلنامه علمی‌پژوهشی پژوهش‌های عقلی نوین. شهریور 1400، دوره 6، شماره یازدهم، صفحات 107-131.
میرزای قمی، ابوالقاسم. (1430ق). القوانین المحکمه فی الاصول. قم: احیاء الکتب الاسلامیه.
میرزای قمی، ابوالقاسم. (1371). جامعُ‌الشتات. محقق مرتضی رضوی، تهران: کیهان.
نراقی، احمد. (1375). عوائدُالأیام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم مرکز انتشارات.
همدانی، رضا. (1376). مصباحُ‌الفقیه. قم: المؤسسة الجعفریة لاحیاء التراث. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 174 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 66 |
||