آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,599 |
| تعداد مقالات | 36,985 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,448,552 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,919,748 |
مسئولیت اخلاقی در اندیشه شیخالرئیس ابنسینا | ||
| آیین حکمت | ||
| دوره 17، شماره 3، مهر 1404، صفحه 26-7 اصل مقاله (2.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2025.72099.1241 | ||
| نویسندگان | ||
| اکبر عروتی موفق1؛ وحید پاشایی* 2 | ||
| 1دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| 2استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 26 تیر 1404، تاریخ بازنگری: 16 آذر 1404، تاریخ پذیرش: 16 آذر 1404 | ||
| چکیده | ||
| مفهوم «مسئولیت اخلاقی» یکی از محوریترین مباحث فلسفه اخلاق است که دانشمندان و متفکران را از یونان باستان تا عصر حاضر به خود مشغول داشته است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی- استنتاجی، به بررسی دیدگاه ابن سینا (۳۷۰-۴۲۸ هـ.ق) درباره مسئولیت اخلاقی میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که ابنسینا براساس مبانی وجودشناختی و معرفتشناختی خود، نظریهای منسجم درباره مسئولیت اخلاقی ارائه کرده که شامل سه رکن بنیادین است: اراده و اختیار، قدرت و توانایی، و علم و آگاهی. همچنین ابن سینا سه حوزه مسئولیت اخلاقی را در قالب مسئولیت انسان در برابر خداوند، مسئولیت در برابر خود، و مسئولیت در قبال دیگران تبیین میکند. پژوهش حاضر با وجود انتقاداتی نظیر ابهام در استطاعت و قدرت، تکیه بر فردگرایی و تکیه بر عقلگرایی محض، معتقد است که ضمن بازسازی نظام اخلاقی شیخالرئیس، این نظریه همچنان میتواند مبنایی مستحکم برای پاسخگویی به پرسشهای معاصر در باب مسئولیت اخلاقی باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسئولیت اخلاقی؛ ابن سینا؛ فلسفه اخلاق اسلامی؛ اراده و اختیار؛ اخلاقمسئولیتمحور | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Moral Responsibility in the Thought of Avicenna (Ibin Sīnā) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Akbar OrvatiMovaffagh1؛ Vahid Pashaei2 | ||
| 1Associate Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Buali Sina University, Hamedan, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Buali Sina University, Hamedan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The concept of "moral responsibility" is one of the most pivotal discussions in moral philosophy, which has preoccupied scholars and thinkers from ancient Greece to the present era. This research, utilizing an analytical-deductive approach, examines the perspective of Avicenna/Ibin Sīnā (370-428 AH) regarding moral responsibility. The research findings indicate that Avicenna / Ibin Sīnā, based on his ontological and epistemological foundations, has presented a coherent theory regarding moral responsibility which consists of three fundamental pillars: will and volition (Irādah wa Ikhtiyār), power and ability (Qudrat), and knowledge and awareness (‘Ilm). Furthermore, Ibin Sīnā elucidates three spheres of moral responsibility in the form of human responsibility before Allah, responsibility toward oneself, and responsibility toward others. Despite critiques such as ambiguity in capability (Istitā‘at) and power, reliance on individualism, and reliance on pure rationalism, the present research maintains that while reconstructing the moral system of Al - Shaykh Al Ra’īs, this theory can still serve as a solid foundation for responding to contemporary questions regarding moral responsibility. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Moral responsibility, Avicenna/Ibin Sīnā, Islamic moral philosophy, Will and volition (Irādah wa Ikhtiyār), Responsibility-centered ethics | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (۱۳۴۷ق). تدابیر المنازل او السیاسات الاهلیه. به کوشش جعفر نقدی. بغداد: مجله المرشد.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (۱۳۷۵). الاشارات و التنبیهات. با شرح خواجه طوسی و شرح از قطبالدین رازی. قم: نشر البلاغه، ج2.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (۱۳۷۶). الهیات من کتاب الشفاء. تحقیق آیتالله حسنزاده آملی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (۱۴۰۰ ق). رسائل. قم: بیدار.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (۱۴۰۴ق). التعلیقات. تصحیح و تحقیق عبدالرحمن بدوی. بیروت: مکتبه الاعلام الاسلامی.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (1952م). النجاة من الغرق فی بحر الضلالات. قاهره: دار الکتاب العربی، الطبعة الثانیة.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (۱۳۸۰ق). الشفاء، الالهیات. به کوشش ابراهیم مدکور، احمد فؤاد الاهوانی و سعد زاید. قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، ج 1، 3.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (۱۴۱۸ق). الشفاء: الالهیات. قم: منشورات مکتبة آیتالله العظمی مرعشی نجفی.
ابنسینا، حسین بن عبدالله، (بیتا). رسالة فی العهد، در حاشیه شرح الهدایة الأثیریة صدرالدین شیرازی. قم: مؤسسه نشر اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم).
ارسطو (۱۳۸۱). اخلاق نیکوماخوس. ترجمه ابوالقاسم پورحسینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ج1.
امیل فرانکل، ویکتور (۱۳۸۶). انسان در جستجوی معنی. ترجمه اکبر معارفی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هشتم.
بدوی، عبدالرحمان (۱۹۷۶م). الاخلاق النظریه. کویت: وکاله المطبوعات، چاپ دوم.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۷۷). مبادی اخلاق در قرآن. قم: مرکز نشر اسراء.
حلّی، حسن بن یوسف (1385). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: اسلامی.
خواص، امیر و همکاران (۱۳۸۵). فلسفه اخلاق (باتکیه بر مباحث تربیتی). قم: دفتر نشر معارف.
راس، سر ویلیام دیوید (۱۳۷۷). ارسطو. ترجمۀ مهدی قوام صفری. تهران: فکر روز.
سهروردی، شهابالدین (1372). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ج3.
فارابی، محمد بن محمد (۱۳۹۶). فصوص الحکم. چاپ محمدحسن آل یاسین، بغداد، چاپ افست.
کاپلستون، فردریک (۱۳۶۸). تاریخ فلسفه (یونان و روم). ترجمه جلالالدین مجتبوی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی و سروش، ج1.
کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة، ج 8.
مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۱). فلسفه اخلاق. تهران: شرکت چاپ و نشر بینالملل.
مطهری، مرتضی (1389). انسان و سرنوشت. تهران: انتشارات صدرا.
ملاصدرا (1381). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الاربعة. تصحیح، تحقیق و مقدمه احمد احمدی. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، ج1، 6.
نصر، سید حسین (۱۳۸۲). سه حکیم مسلمان. ترجمه احمد آرام. تهران: علمی و فرهنگی، چاپ پنجم.
ویلیامز، برنارد (۱۳۸۳). فلسفه اخلاق. ترجمه و تعلیقات زهرا جلالی. قم: نشر معارف.
یثربی، سید یحیی (1379). معرفتشناسی عرفا. ذهن، شماره 2، ص98-111.
Black, D.L. (2015). Avicenna on Self-Awareness and Knowing that One Knows. In: S. Rahman (Ed.) , The Unity of Science in the Arabic Tradition .Dordrecht: Springer.
Eshleman, A. (2016). Moral Responsibility. Stanford Encyclopedia of Philosophy.
Foltz, R.C. (2014). Animals in Islamic Tradition and Muslim Cultures. Oxford: Oneworld Publications.
Goodman, L.E. (2017). Islamic Humanism. Oxford: Oxford University Press.
Gutas, D. (2014). Avicenna and the Aristotelian Tradition. Leiden: Brill.
Lévinas, E. (1969). Totality and Infinity: An Essay on Exteriority. Translated by A. Lingis. Pittsburgh: Duquesne University Press.
Lévinas, E. (1981). Otherwise than Being or Beyond Essence. Translated by A. Lingis. The Hague: Martinus Nijhoff.
MacIntyre, A. (2007). After Virtue: A Study in Moral Theory. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Martin, R. (1999). Responsibility. In: Routledge Encyclopedia of Philosophy, edited by Edward Craig, vol. 8. London and New York: Routledge.
Pormann, P.E. & Savage-Smith, E. (2017). Medieval Islamic Medicine. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Rizvi, S.H. (2019). Avicenna on Psychology: Leading the Soul toward Happiness. In: H. Eichner (Ed.), The Routledge Companion to Islamic Philosophy. London: Routledge.
Strawson, P.F. (1962). Freedom and Resentment. Proceedings of the British Academy, p. 48.
Taylor, R. (2010). Ethics, Faith, and Reason. Englewood Cliffs: Prentice-Hall. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 163 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||