عشریه, رحمان, مرتضوی, سید محمدیاسین. (1404). رهیافتی تطبیقی بر مؤلفه‌های معنایی«خروج» در قرآن کریم با تکیه بر روابط مفهومی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 7(3), 63-94. doi: 10.22081/jqss.2025.71445.1366
رحمان عشریه; سید محمدیاسین مرتضوی. "رهیافتی تطبیقی بر مؤلفه‌های معنایی«خروج» در قرآن کریم با تکیه بر روابط مفهومی". اسلام و مطالعات اجتماعی, 7, 3, 1404, 63-94. doi: 10.22081/jqss.2025.71445.1366
عشریه, رحمان, مرتضوی, سید محمدیاسین. (1404). 'رهیافتی تطبیقی بر مؤلفه‌های معنایی«خروج» در قرآن کریم با تکیه بر روابط مفهومی', اسلام و مطالعات اجتماعی, 7(3), pp. 63-94. doi: 10.22081/jqss.2025.71445.1366
عشریه, رحمان, مرتضوی, سید محمدیاسین. رهیافتی تطبیقی بر مؤلفه‌های معنایی«خروج» در قرآن کریم با تکیه بر روابط مفهومی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 1404; 7(3): 63-94. doi: 10.22081/jqss.2025.71445.1366
2دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم. قم.
تاریخ دریافت: 09 خرداد 1404،
تاریخ بازنگری: 05 شهریور 1404،
تاریخ پذیرش: 17 شهریور 1404
چکیده
یکی از روش‌های مؤثر برای درک عمیق‌تر و کشف ظرافت‌های معنایی متون دینی، تحلیل روابط مفهومی واژگان و بررسی دقیق ساختارهای معنایی آنهاست. این رویکرد بویژه در تحلیل متون قرآنی که از غنای زبانی و معنایی برخوردارند، اهمیت ویژه‌ای دارد. پژوهش حاضر با رویکردی نظام‌مند در تحلیل معناشناسی و با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، به شناسایی و تحلیل معنایی مفهوم «خروج» و کلماتی که بیشترین مؤلفه‌های معنایی مشترک با این مفهوم دارند، پرداخته است. ننایج تحقیق نشان می‌دهند: «خروج» به معنای عمومی ظهور و بروز است. «بروز» به معنای خروج و ظهور پس از پنهانی‌بودن است که بیشتر به صحنه‌های جنگ و نبرد اشاره دارد. «بُزوغ» به آغاز طلوع و ظهور و شکافتن تدریجی تأکید دارد. «شروق» بر جهت و مکان طلوع دلالت دارد. «طلوع» به معنای ظهور و بروز، نیز برآمدن و اشراف پیداکردن است. «ظهور» به معنای آشکارشدن پس از پنهان‌بودن است. «بُدُوّ» به هر چیزی اطلاق می‌شود که یک‌باره و ابتدایی به وجود آمده، کاری نو و جدید آغاز کرده است. «فطور» به معنای شکافتن و گشودن چیزی سخت و محکم به‌طور طولانی است. با وجود اشتراک معنایی در مفهوم کلی «خروج»، این واژگان دارای تفاوت‌های معنایی ظریفی هستند که تأثر مهمی در کاربرد دقیق آنها در بافت‌های مختلف قرآنی دارند. این تفاوت‌ها نه‌تنها در درک معنای دقیق آیات، بلکه در تفسیر و تأویل آنها نیز نقش بسزایی ایفا می‌کنند.
A Comparative Approach to the Semantic Components of Khurūj in the Qur’an with Emphasis on Conceptual Relations
نویسندگان [English]
Rahman Oshriyeh1؛ Seyyed Mohammadyasin Mortazavi2
1Associate Professor, University of Qur’anic Sciences and Teachings, Qom, Iran.
2M.A. Graduate, University of Qur’anic Sciences and Teachings, Qom, Iran.
چکیده [English]
One of the effective methods for gaining deeper understanding and uncovering semantic subtleties in religious texts is the analysis of conceptual relations among words and the examination of their semantic structures. This approach is particularly important in the study of Qur’anic texts, which possess remarkable linguistic and semantic richness. The present study, using a systematic semantic-analysis approach and employing a descriptive–analytical method, identifies and analyzes the semantic concept of khurūj (exit/emergence) and the words that share the highest number of semantic components with this concept. The findings indicate that khurūj refers, in its general sense, to emergence and manifestation. Burūz denotes emerging and becoming apparent after being hidden, and it often refers to scenes of battle and combat. Buzūgh emphasizes the beginning of rising and appearing, along with gradual unfolding. Shurūq refers to the direction and place of rising. Tulū‘ means appearing and manifesting, and also rising and gaining prominence. Ẓuhūr refers to becoming visible after being concealed. Budūw applies to anything that comes into existence suddenly and initially, beginning something new and unprecedented. Fuṭūr refers to splitting and opening something firm and solid over a long duration. Despite their shared general semantic domain of “khurūj,” these words contain subtle semantic distinctions that significantly influence their precise usage across different Qur’anic contexts. These nuances play a major role not only in understanding the exact meaning of the verses but also in their interpretation and exegesis.
