آمار

تعداد نشریات54
تعداد شماره‌ها2,659
تعداد مقالات37,603
تعداد مشاهده مقاله19,602,851
تعداد دریافت فایل اصل مقاله9,095,780
نقوی, حسین, سلطانی بیرامی, اسماعیل, نقیب زاده, محمد, احمدخان بیگی, مهدی. (1404). تحلیل نقش محوری امی بودن پیامبر(ص) در اثبات اعجاز قرآن. اسلام و مطالعات اجتماعی, 30(117), 1-27. doi: 10.22081/jqr.2025.70408.4127
حسین نقوی; اسماعیل سلطانی بیرامی; محمد نقیب زاده; مهدی احمدخان بیگی. "تحلیل نقش محوری امی بودن پیامبر(ص) در اثبات اعجاز قرآن". اسلام و مطالعات اجتماعی, 30, 117, 1404, 1-27. doi: 10.22081/jqr.2025.70408.4127
نقوی, حسین, سلطانی بیرامی, اسماعیل, نقیب زاده, محمد, احمدخان بیگی, مهدی. (1404). 'تحلیل نقش محوری امی بودن پیامبر(ص) در اثبات اعجاز قرآن', اسلام و مطالعات اجتماعی, 30(117), pp. 1-27. doi: 10.22081/jqr.2025.70408.4127
نقوی, حسین, سلطانی بیرامی, اسماعیل, نقیب زاده, محمد, احمدخان بیگی, مهدی. تحلیل نقش محوری امی بودن پیامبر(ص) در اثبات اعجاز قرآن. اسلام و مطالعات اجتماعی, 1404; 30(117): 1-27. doi: 10.22081/jqr.2025.70408.4127

تحلیل نقش محوری امی بودن پیامبر(ص) در اثبات اعجاز قرآن

پژوهش های قرآنی
دوره 30، شماره 117، دی 1404، صفحه 1-27    اصل مقاله (600.85 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jqr.2025.70408.4127
نویسندگان
حسین نقوی* 1؛ اسماعیل سلطانی بیرامی2؛ محمد نقیب زاده3؛ مهدی احمدخان بیگی4
1دانشیار گروه ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم
2دانشیار گروه تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم
3استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم
4استادیار گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم
تاریخ دریافت: 08 آذر 1403،  تاریخ بازنگری: 26 فروردین 1404،  تاریخ پذیرش: 28 فروردین 1404 
چکیده
دانشمندان علوم قرآن در وجوه اعجاز قرآن از نظر تعداد و محوری بودن آنها، اختلاف‌نظر دارند. این نوشتار برای حل این اختلاف با روش توصیفی – تحلیلی به قرآن مراجعه می‌کند و می‌کوشد معیاری عقلانی برای اعجاز ارائه کند. بررسی آیات قرآن نشان می‌دهد قرآن برای اثبات اعجاز خود بر امّی بودن تأکید دارد. با محور قراردادن امّی بودن -که آیات قرآن بر آن تأکید دارند- از نظر عقلی شکی باقی نمی‌ماند که قرآن از سوی خدا فرستاده شده است و بشر از آوردن مانند آن عاجز است. همچنین آوردن مثل قرآن از جهت فصاحت و بلاغت، آهنگین بودن قرآن، معارف بلند قرآن، عدم اختلاف، اخبار غیبی و حتی از جهت دیدگاه صرفه، امکان عقلی ندارد. به بیان دیگر، با فرض تشکیک در امکان آوردن مثل قرآن از سوی غیر امّی، تردیدی نیست که امّی به تنهایی بدون اتصال به منبع وحی از آوردن مانند چنین کتابی عاجز است.
کلیدواژه‌ها
وجوه اعجاز قرآن؛ امی بودن؛ اعجاز بیانی؛ فصاحت و بلاغت؛ عدم اختلاف
عنوان مقاله [English]
Analysis of the Pivotal Role of the Prophet's (S.A.W.) Illiteracy in Proving the Inimitability of the Qur'an
نویسندگان [English]
Husain Naqavi1؛ Esmaeil Soltani2؛ Muhammad Naqibzadeh3؛ Mahdi Ahmad Khan-Beigi4
1Associate Professor, Department of Religions, Imam Khomeini Educational and Research Institute
2Associate Professor, Department of Qur'anic Interpretation and Sciences, Imam Khomeini Educational and Research Institute
3Assistant Professor, Department of Qur'anic Interpretation and Sciences, Imam Khomeini Educational and Research Institute
4Assistant Professor, Philosophy Department, Imam Khomeini Educational and Research Institute
چکیده [English]
Scholars of the Qur'anic sciences disagree on the number and centrality of the inimitability (i‘jāz) of the Qur'an. To resolve this disagreement, the present article refers to the Qur'an using a descriptive-analytical method and attempts to present a rational criterion for inimitability. An examination of the verses of the Qur'an shows that the Qur'an emphasizes illiteracy (being ummī) to prove its inimitability. By regarding illiteracy as the pivot – on which the verses of the Qur'an emphasize – rationally there remains no doubt that the Qur'an was sent by God and that man is incapable of bringing forth anything like it. Similarly, bringing forth anything like the Qur'an in terms of eloquence and rhetoric, the melodiousness of the Qur'an, its lofty doctrines, the lack of discrepancy, the news of the unseen, and even from the ṣarfa (transforming, turning away) point of view, is not rationally possible. In other words, assuming doubt about the possibility of bringing something similar to the Qur'an by a non-illiterate, there is no doubt that an illiterate person alone, without connecting to the source of revelation, is incapable of bringing such a scripture as the Qur'an.
کلیدواژه‌ها [English]
aspects of the inimitability of the Qur'an, illiteracy, inimitability of expression, eloquence and rhetoric, lack of disagreement
مراجع
  1. قرآن‌ کریم ترجمهٔ فولادوند.
  2. ‏ابن‌ ابی‌ الاصبع، عبدالعظیم بن عبدالواحد‌ (1368ش). بدیع‌ القرآن. مشهد: آستان‌ قدس‌ رضوی.
  3. ابن اثیر، علی بن محمد الجزری (بی‌تا). اسد الغابه فی معرفه الصحابه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  4. ابن بابویه، محمد بن على (1385). علل الشرائع. قم: کتاب‌فروشی داوری.
  5. ابن بابویه، محمد بن على (1378ق). عیون أخبار الرضاg.‏ تهران: نشر جهان.
  6. ابن بابویه، محمد بن على (1398ق). التوحید. قم: جامعهٔ مدرسین‏.
  7. ابن سینا. حسین بن عبدالله (1992م). الاشارات والتنبیهات. با شرح نصیرالدین الطوسی. بیروت: موسسه النعمان.
  8. ابن‏عاشور، محمدطاهر (1420ق). تفسیر التحریر والتنویر. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
  9. ابن‏عجیبه، احمد (1426ق). البحر المدید فى تفسیر القرآن المجید. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  10. ابن فارس، احمد (1990م). معجم مقاییس اللغة. تحقیق عبد السلام هارون. بیروت: دار الاسلامیة.
  11. ابن منظور، جمال الدین محمد (بی‌تا). لسان العرب. بی‎جا. دارالفکر.
  12. ابوالفتوح رازى، حسین بن على (1408ق). روض الجنان وروح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى.
  13. احمدى میانجى، على (1419ق). مکاتیب الرسولa. قم: دارالحدیث.
  14. الازهری محمدبن احمد (1421ق). تهذیب اللغه. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  15. آل‏غازى، عبدالقادر (1382ق). بیان المعانى. دمشق: مطبعة الترقی.
  16. آلوسى، محمود بن عبدالله (1415ق). روح المعانی. بیروت: دار الکتب العلمیة. منشورات محمد علی بیضون.
  17. بلاذری ابی الحسن (1978م). فتوح البلدان. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  18. بنت‌ شاطی، عایشه (1404ق). الاعجاز البیانی‌ للقرآن. مصر: دار المعارف.
  19. بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل وأسرار التأویل. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  20. پهلوان، منصور (1382ش). «تحقیق در وجه اعجاز قرآن کریم» فصلنامه تخصصی قرآن و حدیث سفینه. ۱۳۸۲. ش۱. صص۷-۱۵.
  21. التفسیر المنسوب إلی الإمام الحسن العسکری علیه­السلام. 1409ق. قم: مدرسة الإمام المهدی.
  22. تهانوی، محمدعلی (1996م). موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. بیروت: مکتبه لبنان ناشرون.
  23. جرجانی، علی بن محمد (1370ش). التعریفات. تهران: ناصرخسرو.
  24. جوهری، اسماعیل بن حماد (1407ق). الصحاح. بیروت؛ دارالعلم للملایین.
  25. خازن، علی بن محمد (1415ق). لباب التأویل فی معانی التنزیل. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  26. خویی، سیدابوالقاسم (1401ق). البیان فی تفسیر القرآن. قم: منشورات انوار الهدی.
  27. دورانت، ویل (1998م). قصه الحضاره. بیروت: دار الفکر.
  28. راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیة.
  29. رافعی، مصطفی صادق (1410ق). اعجاز القرآن. بیروت: دار الکتاب‌ العربی.
  30. راوندی، سعید بن هبة‌الله (1409ق). الخرائج و الجرائح. قم: مؤسسة الامام المهدی.
  31. ربانی گلپایگانی، علی (1385ش). کلام تطبیقی. قم: انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی.
  32. رجبی، محمود (1398ش). درسنامه اعجاز قرآن. قم: مرکز آموزش مجازی و نیمه‌حضوری مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره.
  33. رشید رضا، محمد (1414ق). تفسیر المنار. بیروت: دار المعرفة‏.
  34. زرکشی، محمد بن بهادر (1410ق). البرهان فی علوم القرآن. بیروت: دار المعرفة.
  35. زمخشرى. محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل . بیروت: دار الکتاب العربی.
  36. زملکانی، کمال الدین (1394ق). البرهان الکاشف عن اعجاز القرآن. عراق: احیاء التراث الاسلامی.
  37. سبزواری، محمد (1419ق). إرشاد الأذهان إلى تفسیر القرآن. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
  38. سبحانی، جعفر (1405ق). معالم النبوه فی القرآن الکریم: یبحث عن عالمیه الرساله المحمدیه و خاتمیتها و امیة النبی الاکرمa. محاضرات الشیخ جعفر السبحانی؛ بقلم جعفر الهادی. بیروت: دارالاضواء.
  39. سلطانی بیرامی، اسمعیل (1396ش).  اعجاز قرآن در پیراستگی از اختلاف و نقد شبهات. قم: انتشارات مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره.
  40. سلطانی بیرامی (1402ق). وجوه اعجاز قرآن و نقد شبهات. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی.
  41. سید قطب (بی‌تا). تصویر الفنی فی القرآن. بی‌جا. دارالشروق.
  42. سیدمرتضی (1411ق). الذخیره فی علم الکلام. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
  43. سیوطی، جلال‌الدین (1408ق). معترک‌ الاقران‌ فی‌ اعجاز القرآن. بیروت: دار الکتب‌ العلمیة.
  44. سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر (1404ق). الدر المنثور فى التفسیر بالماثور. قم: کتابخانه عمومى حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى (ره).
  45. شاکر، محمدکاظم (1380ش). قرآن‌ در آیینهٔ پژوهش. دفتر دوم. تهران: نشر هستی‌نما.
  46. شهرستانی، سیدعلی (1401ش). امیّة النبی: بین القرآن الکریم و مااشتهر عند المسلمین. قم: دار زین العابدین.
  47. شهرستانی، هبه الدین (1371ق). المعجزة الخالدة. کاظمین: مکتب الجوادین.
  48. صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1361ش). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
  49. صفار محمد بن حسن(1404ق). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّى الله علیهم. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏.
  50. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390ق). المیزان‌ فی‌ تفسیر القرآن. بیروت: مؤ‌سسة‌ الاعلمی للمطبوعات.
  51. طبرسى، فضل بن حسن (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. 10جلدی. تهران: ناصر خسرو.
  52. طبرسى، احمد بن على (1403ق). الإحتجاج على أهل اللجاج. مشهد: نشر مرتضى‏.
  53. طوسی، محمد بن الحسن (بی‌تا).التبیان فی تفسیر القرآن. 10جلدی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  54. طوسی، محمد بن الحسن (1414ق). الأمالی. قم :دار الثقافة.
  55. عبدالله دراز، محمد (1390ق). النبأ العظیم؛ نظرات‌ جدیده‌ فی ‌القرآن. کویت: دار القلم.
  56. عطار، داود (1415ق). موجز علوم القرآن. بیروت: مؤ‌سسة‌ الاعلمی للمطبوعات.
  57. فاضل موحدی لنکرانی، محمد (1396ق). مدخل التفسیر. تهران: مطبعه الحیدری.
  58. فخر رازى، محمد بن عمر (1420ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). 32جلد. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  59. فراهیدی، خلیل بن احمد (1414ق). کتاب العین. قم: سوره.
  60. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1412ق). القاموس المحیط. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  61. قمى مشهدى، محمد بن محمدرضا (1368ش). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
  62. لاهیجی، حسن بن عبدالرزاق (1372ش). سرمایهٔ ایمان. تهران: نشر زهرا.
  63. مجلسی، محمد باقر (1403ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
  64. محمدی، محمد علی (1399ش). (1399). «صرفه طولی، تضمین همانندناپذیری جاودانه قرآن کریم». مطالعات علوم قرآن. شماره5. ص 145 – 174.
  65. مصباح یزدی، محمدتقی (1398ش). قرآن شناسی. قم: انتشارات مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  66. مصباح یزدی، محمدتقی (1403ش). مشکات فروزان در تفسیر قرآن (تدوین محمد نقیب‌زاده؛ زیرنظر محمود رجبی). قم: انتشارات مؤسسهٔ‌ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  67. مطهری، مرتضی (1378ش). مجموعه آثار. جلد3 (پیامبر امّی). تهران: انتشارات صدرا.
  68. مظفر، محمدرضا (1400ق). المنطق. بیروت: دار التعارف.
  69. معرفت، محمدهادی (1414ق). التمهید فی علوم القرآن. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
  70. معرفت، محمدهادی (1382ش). تاریخ قرآن. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
  71. مفید، محمد بن محمد بن نعمان (1413ش). النکت الاعتقادیه. قم: المؤتمر العالمی لالفیة الشیخ المفید.
  72. مؤ‌دب، سید رضا (1382ش). «تأملی در آفاق اعجاز قرآن». قبسات. ش 29، ص 201 – 214.
  73. مؤ‌دب. سید رضا (1386ش). اعجاز قرآن. قم: انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی.
  74. موسوى سبزوارى، عبدالاعلى (1409ق). مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن. بى‌جا. دفتر سماحه آیت الله العظمى السبزوارى.
  75. موسوی، سید مهران و عباس مصلایی پور (1397). «بازخوانی اعجاز قرآن کریم با تأکید بر تحلیل وجوه هدایتی آن». پژوهش نامهٔ قرآن و حدیث. شماره 22. ص 161 – 189.
  76. میبدی، احمد بن محمد (1371ش). کشف الاسرار و عدة الأبرار. تهران: امیرکبیر.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 254
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 218


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب