| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,187 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,808,338 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,056,859 |
تبیین عقلی نقش خیال در تبلیغ معرفت دینی از منظر حکمت اسلامی | ||
| آیین حکمت | ||
| مقاله 4، دوره 17، شماره 4، دی 1404، صفحه 99-126 اصل مقاله (436.71 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/pwq.2026.73222.1257 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید احمدی* 1؛ محمدتقی یوسفی2 | ||
| 1استادیار گروه معارف اسلامی،دانشگاه علوم پزشکی زنجان،زنجان،ایران | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه،دانشگاه باقرالعلوم(ع)،قم،ایران | ||
| تاریخ دریافت: 29 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 10 دی 1404، تاریخ پذیرش: 21 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| در قلمرو معارف دینی، بهرهگیری از عقل برهانی برای درک مفاهیم والا در همۀ انسانها امکانپذیر نیست؛ زیرا بیشتر افراد با عالم محسوسات انس دارند و تحت تأثیر صور خیالیاند. بر این اساس قوه خیال بهمثابۀ نقطه کانونی مشاعر انسان، با محاکات، خلاقیت و صورتگری در مقام تبدیل محسوس به معقول و برعکس نقش مهمی در معارف دینی در جایگاه نقطه آغازین (نه نقطه اوج) مورد توجه انبیای الهی بوده است. با بررسی آیات قرآن کریم و روایات معصومان (ع) نیز این حقیقت نمایان میشود که قرآن و اهلبیت (ع) از این روش برای القای معارف دینی در جان مخاطبان و پیروان خود بهره جستهاند. همین امر سبب شده است تا در فرایند تحلیل چگونگی وحی و ارتباط نبی با فرشته وحی و کیفیت ارتباط با مردم، نقش محاکاتی قوه خیال و تخیل ویژه نبی بهمثابۀ مباحث ارزنده حکمت اسلامی مطرح باشد. در این مقاله با بررسی منابع دینی و حکمت اسلامی به روش تحلیلی، به تبیین عقلی نقش خیال در تبلیغ معرفت دینی از منظر حکمت اسلامی پرداخته میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خیال؛ خلاقیت؛ محاکات؛ تبلیغ؛ معرفت دینی؛ جودة التخییل؛ جریان معارض دین؛ حکمت اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Rational Explanation of the Role of Imagination in the Propagation of Religious Knowledge from the Perspective of Islamic Wisdom | ||
| نویسندگان [English] | ||
| saeed ahmadi1؛ Mohammad Taghi Yousofi Yousofi2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Philosophy, Al-Baqer Al-Uloom (AS) University, Qom | ||
| چکیده [English] | ||
| Within the realm of religious knowledge, the use of demonstrative reason (ʿaql burhānī) to understand lofty concepts is not possible for all individuals; for most people are connected to the sensible world and influenced by imaginative forms. Accordingly, the faculty of imagination, as the focal point of human emotions, plays an important role in religious knowledge as a starting point (not a peak point) in the attention of divine prophets, through imitation (muḥākāt), creativity, and representation (lit. portraiture) in transforming the sensible into the intelligible and vice versa. Examining the verses of the Holy Qur'an and the traditions of the Infallibles (AS) also reveals that the Qur'an and the Ahl al-Bayt (AS) have utilized this method to instill religious knowledge in the hearts of audiences and followers. This has led to the discussion of the imitative role of the faculty of imagination and the prophet's special imagination as valuable topics in Islamic wisdom in the process of analyzing the nature of revelation, the prophet's connection with the angel of revelation, and the quality of communication with the people. This article, through an analytical examination of religious sources and Islamic wisdom, elucidates the rational role of imagination in propagating religious knowledge from the perspective of Islamic wisdom. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Imagination, Creativity, Imitation (muḥākāt), Ppropagation, Religious knowledge, Excellence of imagination, Counter-religious current, Islamic wisdom | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
آملی، سیدحیدر بن علی (1382). انوار الحقیقة و اطوار الطریقة و اسرار الشریعه. قم: نور علی نور.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1326 ق). تسع رسائل فى الحکمة و الطبیعیات. قاهره: دارالعرب.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1404 ق). الشفاء (الالهیات). به تصحیح سعید زاید. قم: مکتبة آیتالله المرعشى.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1404 ق). الشفاء (الطبیعیات). تحقیق: سعید زاید. قم: مکتبة آیتالله المرعشى.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1400 ق). رسائل ابنسینا. قم: انتشارات بیدار.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1953 م). احوال النفس، رسالة فی النفس و بقائها و معادها. به اهتمام حلمى ضیاء اولکن. استانبول: دانشکده ادبیات استانبول.
ابنعربی، محیالدین (1911 م). الفتوحات المکیة. قاهره: دارالصادر.
ارسطو، (1394). دربارۀ نفس. ترجمه: علیمراد داودی. تهران: دانشگاه تهران.
باهنر، محمدجواد (1361). معارف اسلامى. تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامى.
بلخاری، حسن (1388). مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی. تهران: سوره مهر.
بلخاری، حسن (1386). «ابداعات فارابی در مفهوم و کارکرد تخیل». نشریه پژوهشنامه ادبیات و علوم انسانی. ش 54.
جامی، نورالدین عبدالرحمن (1370). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص. با مقدمه و تصحیح و تعلیقات ویلیام چیتیک، پیشگفتار سیدجلالالدین آشتیانی. تهران: مؤسسة مطالعاتی و تحقیقات فرهنگی.
جوادى آملى، عبدالله (1373). شریعت در آینه معرفت. تهران: مرکز نشر فرهنگى رجاء.
جوادی آملی، عبدالله (1388). رحیق مختوم. قم: اسراء.
دینانی، غلامحسین (1396). شعاع اندیشه و شهود در فلسفۀ سهروردی. تهران: حکمت.
الرازى، فخرالدین (1411 ق). المباحث المشرقیة فى علم الالهیات و الطبیعیات. قم: بیدار.
سبزواری، ملاهادی (1383). اسرارالحکم. قم: مطبوعات دینی.
سهروردی، شهابالدین (1374). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. به تصحیح و مقدمۀ هانرى کربن و سیدحسین نصر و نجفقلى حبیبى. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
شهرزورى، شمسالدین (1372). شرح حکمة الاشراق. مقدمه و تحقیق از حسین ضیائى تربتى. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
شیرازی، صدرالمتألهین (1981 م). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة. بیروت: داراحیاء التراث.
شیرازی، صدرالمتألهین (1360). الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة. تصحیح و تعلیق از سیدجلالالدین آشتیانى. مشهد: المرکز الجامعى للنشر.
شیرازی، صدرالمتألهین (1360). اسرار الآیات. مقدمه و تصحیح از محمد خواجوى. تهران: انجمن حکمت و فلسفه.
شیرازی، صدرالمتألهین (1363). مفاتیح الغیب. مقدمه و تصحیح از محمد خواجوى. تهران: مؤسسه تحقیقات فرهنگى.
صانعپور، مریم (1388). تجرد خیال در حکمت متعالیه. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417 ق). المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.
علیزاده، بیوک (1371). حیات تعقلى اسلام. تهران: سازمان تبلیغات اسلامى.
فارابی، ابونصر (1408 ق). المنطقیات للفارابى. تحقیق و مقدمه از محمدتقى دانشپژوه. قم: مکتبة آیتاللّه المرعشى.
فارابی، ابونصر (1995 م). آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها. مقدمه و شرح و تعلیق از دکتر على بوملحم. بیروت: مکتبة الهلال.
فارابی، ابونصر (1996 م). کتاب السیاسة المدنیة. مقدمه و شرح از دکتر على بوملحم. بیروت: مکتبة الهلال.
قائمینیا، علیرضا (1388). «نقش استعارههای مفهومی در تفکر دینی». قبسات. ش 54.
قیصری رومی، داوود بن محمود (1389). شرح فصوص الحکم با مقدمه قیصری. به کوشش سیدجلالالدین آشتیانی. تهران: علمی و فرهنگی.
کلینی، محمد بن یعقوب (1365). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مصباح یزدی، محمدتقی (1365). آموزش عقاید. ج 1. قم: سازمان تبلیغات اسلامى.
مفتونی، نادیا؛ فرامرز قراملکی، احمد (1386). «خیال در مقام توجیه و تبیین از فارابی تا صدرالمتألهین». خردنامه صدرا. ش 47.
مفتونی، نادیا (1387). «بررسی مقایسهای وحی و نبوت نزد فارابی و ابنسینا». حکمت سینوی. ش 39.
ملایری، موسی (1384). تبیین فلسفی وحی از فارابی تا ملاصدرا. قم: طه.
نوایی، علیاکبر (1382). «راههای حصول معرفت». پژوهشهای اجتماعی اسلامی. ش 41.
یزدانپناه، یدالله (1396). حکمت اشراق. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
الفاخوری، حنا (1385). تاریخ ادبیات عربی. چ 4. تهران: توس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,205 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 29 |
||