آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,659 |
| تعداد مقالات | 37,604 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,616,588 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,100,465 |
تحلیل محتوای کیفی خطبه 87 نهجالبلاغه در پرتو شرح عرفانی علامه جعفری(ره) | ||
| دو فصلنامه معنویت پژوهی اسلامی | ||
| مقاله 1، دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7، شهریور 1404، صفحه 7-39 اصل مقاله (1.47 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jsr.2025.71470.1143 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا آبیار* | ||
| استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 10 فروردین 1404، تاریخ بازنگری: 07 خرداد 1404، تاریخ پذیرش: 15 آذر 1404 | ||
| چکیده | ||
| تعابیر بلند امام علی(ع) در نهجالبلاغه، جلوههایی از ابعاد گوناگون یک انسان پوینده در مسیر کمال برین را به تصویر کشیده است. در چند مورد از نهجالبلاغه بیان حقیقت در قلمرو عرفان و کمال روحانی به آن حد نهایی میرسد که فراتر و بالاتر از آن قابلتصور نیست، ازجمله خطبه 87 نهجالبلاغه که غایت حکمت وجودی و کمال عرفانی انسان بیانشده است. نظر به اینکه امروزه چالشهای اجتماعی و فرهنگی ازجمله بحران هویت و تنهایی، آرامش درونی و معناخواهی بشر را با ابهام جدی مواجه ساخته، پرداختن به عرفان مثبت با تأکید بر ابعاد معنوی و اخلاقی، میتواند به عنوان یک منبع الهامبخش با توسعه خودآگاهی و مهارتهای معنوی، پاسخگوی این چالشها باشد؛ ازاینرو در این مقاله با روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی به واکاوی خطبه 87 در پرتو اندیشه عرفانی علامه جعفری، شارح نهجالبلاغه، پرداخته شد. چهار محور اصلی: مقدمات مسیر، مختصات واصلان حقنگر، مختصات انساننمای صیاد و شاخص مسیریاب در این تحلیل به دست آمد. «آگاهی مقدمی، اندوه مقدس و وحدت نهایی شخصیت (معرفت و عمل)» بیانگر مقدمات مسیر عرفان مثبت و اشراف به معنای حیات، آماده پذیرش واقعیات، فنای در حق، فیضبخش هستی، عدالتگر و حقمدار نیز از کدهایی هستند که بیانگر مختصات واصلان به حق بود؛ همچنین در پرتو تحلیل محتوا مختصاتی چون «ظاهرنمایی، تأویلمندی، گمراهی مردم و نبود معرفت»، شاخص انساننمای صیاد و کدهای «مسیر روشن، حجیت حجت خدا ودیعه الهیبودن اهلبیت^» نیز کدهای نشاندهنده شاخص مسیریاب بود که با نظر به اندیشه عرفانی علامه جعفری(ره) تحلیل شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خطبه 87 نهجالبلاغه؛ تحلیل محتوا؛ علامه جعفری&؛ عرفان مثبت؛ حیات معقول. | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Qualitative Content Analysis of Sermon 87 of Nahj al-Balaghah in the Light of Allameh Jafari’s Mystical Commentary | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zahra Abyar | ||
| Assistant Professor, Department of Islamic Studies Education, Farhangian University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The profound expressions of Imam ʿAli (peace be upon him) in Nahj al-Balaghah depict various dimensions of a seeker striving toward supreme perfection. In several passages, the exposition of truth in the domains of mysticism and spiritual perfection reaches such an ultimate point that it transcends conceivable limits. One such case is Sermon 87 of Nahj al-Balaghah, which articulates the ultimate purpose of human existential wisdom and mystical perfection. Given that contemporary social and cultural challenges—such as crises of identity, loneliness, and existential ambiguity—have obscured inner peace and meaning in human life, attention to positive mysticism, with its emphasis on spiritual and moral dimensions, can serve as an inspiring source for developing self-awareness and spiritual competencies to address such challenges. Accordingly, this study, employing an inductive qualitative content analysis, explores Sermon87 through the mystical perspective of Allameh Jafari, a prominent commentator of Nahj al-Balaghah. The analysis yielded four principal themes: (1) preliminaries of the mystical path, (2) attributes of the true seekers of God, (3) characteristics of the pseudo‑seekers, and (4) indicators of true guidance. “Preliminary awareness,” “sacred sorrow,” and “ultimate unity of knowledge and action” represent the foundations of the positive mystical path. Other codes, including “illumination of life’s meaning,” “readiness to embrace reality,” “annihilation in the Divine,” “bestowal of existential grace,” “justice,” and “truth‑centeredness,” characterize the genuine seekers of God. Meanwhile, features such as “pretentious appearance,” “subjective interpretation,” “misguidance of people,” and “lack of knowledge” define the pseudo‑seekers; and the codes of “clear path,” “authority of God’s proof,” and “the Ahl al‑Bayt as divine trustees” signify the true guidance indicators, all analyzed within the framework of Allameh Jafari’s mystical thought. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Sermon87 of Nahj al-Balaghah, Content Analysis, Allameh Jafari, Positive Mysticism, Rational Life. | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
** نهجالبلاغه.
جعفری، محمدتقی. (1386). عرفان اسلامی. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
جعفری، محمدتقی. (1400). ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه (تدوین و تنظیم: عبدالله نصری، ج1، 4، 5، 6، 7، 8، 9 و 10). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
صدقی، حامد؛ پرنوش، اشرف. (1398). سبکشناسی ساختارگرایانه خطبه 87 نهجالبلاغه. پژوهشنامه نقد ادب عربی، (17)، صص 171-204.
Braun, V, & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), pp. 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa Chittick, W. C. (2012). The Self-Disclosure of God: Principles of Ibn al-Arabi’s Cosmology. State University of New York Press. Elo, S, & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), pp. 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x Hosseini, S. A. (2019). The Role of Islamic Mysticism in Contemporary Society. Islamic Studies, 58(2), pp. 201-220. Khatami, M. (2016). The Spiritual Dimension of Leadership in Islam: The Case of Nahj al-Balagha. Journal of Islamic Ethics, 1(1), pp. 113-130. https://doi.org/10.1163/24685542-00101006 Lincoln, Y. S, & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage Publications. Nasr, S. H. (2002). The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity. HarperSanFrancisco. Vaismoradi, M, Turunen, H, & Bondas, T. (2016). Content analysis and thematic analysis: Implications for conducting a qualitative descriptive study. Nursing & Health Sciences, 18(1), pp. 100-105. https://doi.org/10.1111/nhs.12268 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 252 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 334 |
||