آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,598 |
| تعداد مقالات | 36,984 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,446,201 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,919,094 |
تحلیل انتقادی اجتهادات خلفای نخستین و تأثیر آن بر شکلگیری فقه اسلامی از دیدگاه امام علی (ع) | ||
| فصلنامه تخصصی اسلام پژوهان | ||
| دوره 12، شماره سی و پنج- پاییز 1404، آذر 1404، صفحه 69-98 اصل مقاله (6.1 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/iqiri.2025.71341.1188 | ||
| نویسنده | ||
| علی حاجی جعفری* | ||
| دانشجوی دکترای فلسفه حقوق دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام قم؛ و طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم. | ||
| تاریخ دریافت: 20 اسفند 1403، تاریخ بازنگری: 31 فروردین 1404، تاریخ پذیرش: 22 اردیبهشت 1404 | ||
| چکیده | ||
| یکی از مباحث مهم در تاریخ فقه اسلامی، تفاوت روش اجتهاد میان امام علی (ع) و خلفای نخستین، بهویژه ابوبکر و عمر، است. خلفای نخستین در استنباط احکام شرعی، روشهایی مانند قیاس، استحسان و مصالح مرسله را به کار میبردند که در برخی موارد با نصوص قطعی قرآن و سنت پیامبر (ص) تعارض داشت. در مقابل، امام علی (ع) بر لزوم پیروی از متون وحیانی و پرهیز از اجتهاد شخصی که ممکن است به تغییر احکام الهی منجر شود، تأکید میکرد. این اختلاف روش، مبنای شکلگیری فقه شیعه شد، درحالیکه تأکید خلفا بر قیاس، زمینهساز مکاتب فقهی اهل سنت گردید. این پژوهش، با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر تاریخی و فقهی، روند تحول اجتهاد در دوران خلفای نخستین و واکنش امام علی (ع) به این اجتهادات را بررسی میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اختلاف در روششناسی استنباط، تأثیر عمیقی بر تحول فقه اسلامی و شکلگیری مکاتب مختلف داشته است. درحالیکه مکاتب اهل سنت بهتدریج قیاس و اجتهاد شخصی را پذیرفتند، فقه شیعه مسیر متفاوتی را با تکیه بر نصوص قرآنی، سنت نبوی و روایات اهلبیت (ع) دنبال کرد. نتایج پژوهش نشان میدهد که نقدهای امام علی (ع) بر اجتهاد خلفا نهتنها در بنیانگذاری فقه شیعه نقش داشته، بلکه در تحولات سیاسی و اجتماعی اسلام نیز تأثیرگذار بوده است. این مطالعه بر لزوم بازنگری در روشهای استنباط فقهی و التزام به اصول اصیل دینی برای پاسخگویی به چالشهای معاصر تأکید دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اجتهاد خلفا؛ نقد اجتهادی امام علی (ع)؛ احکام فقهی؛ فقه شیعه و اهل سنت؛ قیاس فقهی؛ نصوص دینی؛ تحلیل تاریخی اجتهادات | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Analysis of the Early Caliphs' Ijtihad and Its Impact on the Formation of Islamic Jurisprudence from the Perspective of Imam Ali (AS) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Haji Jafari | ||
| Ph.D. student of Philosophy of Law, Bagheral Uloom University, Qom; and fourth level student of Qom seminary. | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the key issues in Islamic jurisprudence is the difference in ijtihad methodology between Imam Ali (AS) and the early caliphs, particularly Abu Bakr and Umar. The early caliphs sometimes used methods like qiyas (analogy), istihsan (juridical preference), and masalih mursala (public interest) to derive legal rulings. In some cases, these approaches conflicted with the clear texts of the Quran and the Sunnah of the Prophet (PBUH). In contrast, Imam Ali (AS) stressed strict adherence to revealed texts and rejected personal ijtihad that could alter divine rulings. His approach laid the foundation for Shi’a jurisprudence, while the early caliphs’ reliance on qiyas influenced the formation of Sunni legal schools. This study, using a descriptive-analytical approach and drawing on authoritative historical and jurisprudential sources, explores the evolution of ijtihad among the early caliphs and Imam Ali’s (AS) responses. The findings reveal that methodological differences in legal derivation significantly shaped Islamic jurisprudence and led to distinct legal traditions. Sunni schools gradually accepted qiyas and personal reasoning as valid sources, while Shi’a jurisprudence remained rooted in the Quran, the Sunnah, and narrations from the Ahl al-Bayt (AS). The results show that Imam Ali’s (AS) critiques of early caliphs' ijtihad not only influenced Shi’a jurisprudence but also had broader political and social effects. By examining these differences and their impact on Islamic legal structures, this research highlights the need to reassess jurisprudential methods and uphold authentic religious principles in addressing contemporary challenges. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ijtihad of the Caliphs, Juridical Critique of Imam Ali (AS), Jurisprudential Rulings, Shi’a and Sunni Jurisprudence, Juridical Analogy (Qiyas), Religious Texts, Historical Analysis of Ijtihad | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 37 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14 |
||