آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,632 |
| تعداد مقالات | 37,262 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,013,680 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,210,281 |
معناشناسیِ«زَهَقَ» در قرآن کریم مبتنی بر رویکرد همنشینی، جانشینی و تقابل معنایی | ||
| پژوهش های قرآنی | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jqr.2026.73807.4357 | ||
| نویسندگان | ||
| نعمت الله فیروزی* 1؛ فاطمه افراز2 | ||
| 1عضو هیئت علمی دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 30 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 19 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 20 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل نظاممند شبکه معنایی واژه «زَهَقَ» در قرآن کریم، بر اساس چارچوب نظریه حوزههای معنایی و سه رابطه بنیادین همنشینی، جانشینی و تقابل معنایی انجام شده است. روش تحقیق، تحلیلی و دادهها شامل پنج کاربرد قرآنی این واژه در سورههای اسراء، توبه و انبیاء است که از منابع معتبر لغوی و تفسیری گردآوری و با تکنیکهای معناشناسیِ ساختاری تحلیل شدند. یافتهها نشان میدهد معنای «زَهَقَ» کاملاً سیاقمدار است و همنشین کلیدی آن نقش تعیینکنندهای در جهتدهی به دلالت آن دارد. همنشینی با «بَطِل» بر نابودی قطعی، ذاتی و سریع باطل در تقابل ساختاری با استقرار حق تأکید میورزد، درحالیکه همنشینی با «أَنفُس» معنای هلاکت توأم با مشقت و عذاب روانی برای کافران را القا میکند. تحلیل جانشینی مؤید آن است که واژگانی مانند «هَلَکَ»، «بَادَ» و «بَطَلَ» قادر به انتقال کامل بار معناییِ سیاقی «زَهَقَ» نیستند. همچنین، تقابل «زَهَقَ» با «جَاءَ» یک رابطه علّی-ترتیبی است که در آن استقرار حق، علت زوال ذاتی باطل محسوب میشود. این پژوهش الگویی برای فهم پویای مفاهیم قرآنی ارائه میدهد که در تفسیر و ترجمه عمیق و مطالعات واژگانی کاربرد دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآن کریم؛ معناشناسی؛ زَهَقَ؛ محور همنشینی؛ محور جانشینی؛ تقابل معنایی؛ باطل | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The semantics of "Zahaqa" in the Holy Quran is based on the approach of semantic coexistence, substitution, and contrast. | ||
| نویسندگان [English] | ||
| nemat firoozi1؛ fatemeh afraz2 | ||
| 1Imamreza | ||
| 2Master's degree student in Theology and Islamic Studies, majoring in Quran and Hadith Sciences, Imam Reza International University, Mashhad, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research aims to systematically analyze the semantic network of the word “Zahaq” in the Holy Quran, based on the framework of the theory of semantic domains and the three fundamental relations of coexistence, substitution and contrast. The research method, analysis and data include five Quranic uses of this word in Surahs Al-Isra, At-Tawbah and Al-Anbiya, which were collected from reliable lexical and interpretive sources and analyzed using structural semantics techniques. The findings show that the meaning of “Zahaq” is completely context-dependent and its key co-occurrence plays a decisive role in directing its connotation. The association with “baṭṭil” emphasizes the definitive, inherent, and rapid destruction of falsehood in structural opposition to the establishment of truth, while the association with “anfūs” conveys the meaning of destruction accompanied by psychological hardship and torment for the disbelievers. The substitution analysis confirms that words such as “halak”, “bad” and “baṭṭal” are not able to fully convey the contextual semantic load of “zaḥaqa”. Also, the opposition of “zaḥaqa” with “ja’a” is a causal-sequential relationship in which the establishment of truth is considered the cause of the inherent decline of falsehood. This research provides a model for the dynamic understanding of Quranic concepts that is useful.... | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| The Holy Quran, semantics, zahaqa, axis of association, axis of succession, semantic contrast, falsehood | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 70 |
||