آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,598 |
| تعداد مقالات | 36,984 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,445,615 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,918,990 |
تحلیل کنشهای گفتاری استنادات قرآنی امام علی(ع) در مواجه با ناکثین و قاسطین و مارقین بر اساس نظریه جان سرل | ||
| تاریخ اسلام | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 22 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/hiq.2023.64737.2284 | ||
| نویسندگان | ||
| علی غفرانی1؛ رضا محمدی* 2؛ علی زارعی3 | ||
| 1دانشیار دانشگاه بوعلی سینا همدان | ||
| 2دکترای تاریخ انقلاب اسلامی ، دانشگاه بوعلی سینا ، همدان | ||
| 3دکترای تاریخ انقلاب اسلامی . ایران، تهران.، پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی | ||
| تاریخ دریافت: 02 شهریور 1401، تاریخ بازنگری: 03 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 06 آذر 1402 | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهرهگیری از روشهای کمی و کیفی، به بررسی و تحلیل کنشهای گفتاری امام علی (ع) در استنادات قرآنی ایشان در مواجهه با گروههای ناکثین، قاسطین و مارقین میپردازد. این تحقیق با الهام از الگوی کنش گفتار جان سرل، تلاش دارد گونههای مختلف کنشهای گفتاری امام را در این استنادات شناسایی کند و با تحلیل فراوانی و بسامد این کنشها به تبیین هدف و عملکرد گفتار امام در آن شرایط تاریخی بپردازد. پرسشهای اصلی تحقیق را میتوان در این قالب خلاصه کرد که گونههای عمده کنشهای گفتاری امام علی (ع) در استنادات قرآنی کدام است و فراوانی هر یک از این کنشها چه پیامدهایی برای فهم نقش گفتاری امام در مواجهه با اهل بغی دارد. برای رسیدن به پاسخ این پرسشها، پژوهش ضمن جمعآوری و تحلیل متون و منابع معتبر که به اشارات امام به آیات قرآنی در مواجهه با ناکثین، قاسطین و مارقین میپردازند، سپس به طبقهبندی کنشها بر اساس الگوی سرل پرداخته است. این الگو کنشهای گفتاری را به پنج دسته تقسیم میکند: کنش اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی. بر اساس دادههای کمی-کیفی گردآوری شده، یافتهها حاکی از آن است که کنش اظهاری با سهمی معادل ۵۰.۸۰ درصد، پررنگترین نقش را در گفتار امام ایفا کرده است. این کنش نمایانگر تلاش امام برای روشنگری، توضیح و تبیین حقایق و مسائل فقهی و سیاسی است که در آن زمان با آن روبرو بوده است. بعد از آن، کنش ترغیبی با ۴۱.۱۲ درصد فراوانی در مقام دوم قرار دارد که بیانگر اهتمام امام برای بازداشتن و نهی مستقیم یا غیرمستقیم این گروهها از اقدام به شورش و خشونت علیه حکومت مشروع اسلامی است. کمترین سهمها متعلق به کنشهای تعهدی (تعهد و التزام) با ۴.۰۳ درصد، عاطفی با ۳.۲۲ درصد و اعلامی با ۰.۸۰ درصد است که به ترتیب نقشهای محدودتری در ارتباطات گفتاری امام داشتهاند. زمینه تاریخی بررسی این کنشهای گفتاری بسیار حائز اهمیت است. امام علی (ع) در برههای دشوار از تاریخ اسلام، مواجه با گروههایی بود که به نام ناکثین، قاسطین و مارقین شناخته میشوند و به ترتیب در تقابل با عهد و پیمان شکنی، ظلم و عدول از حدود الهی، و خروج و سرپیچی از حکومت مشروع اسلامی قرار داشتند. این موضوع در فضای سیاسی پیچیده دوران خلافت امام علی (ع) نمود مییافت که نیازمند واکنشهای دقیق و مستند از سوی ایشان بود. تحلیل استنادات قرآنی امام علی (ع) نشان میدهد که او برای پاسخ به این نافرمانیها و شورشها از منابع اصیل دینی، یعنی آیات قرآن استفاده میکرد تا ضمن مشروعیتبخشی به اقداماتش، از بروز هرگونه سوءتفاهم جلوگیری کرده و حقانیت موضع خود را به اثبات برساند. از مهمترین این آیات، آیه ۹ سوره حجرات است که به مقابله با بغی و شورش دستور میدهد و مبنای رویکرد امام قرار گرفته است. امام علی (ع) با استناد به این آیات، ضمن بیان حکم قرآنی درباره خروجکنندگان و متمردان، به روشنگری و توضیح ابعاد فقهی و سیاسی حوادث سیاسی آن زمان پرداخت و بدینگونه گفتار ایشان علاوه بر جنبه بلاغی، جنبه عملی و کارکردی نیز داشت. این موضوع بیانگر آن است که کنشهای گفتاری امام نه صرفاً واکنشی زبانی بلکه نقشی اجرایی و راهبردی در مدیریت بحرانهای سیاسی ایفا کردهاند. از سوی دیگر، تحلیل فراوانی کنشها نشان میدهد که امام علی (ع) بیشتر بر بیان حقایق و نهی از رفتارهای غلط تأکید داشتهاند و کمتر به کنشهای احساسی یا اعلان تعهد پرداختهاند که این خود نشانهای از تمرکز بر روشنگری دقیق و مستدل است. کنترل گفتار و هوشمندی در بهکارگیری کنشهای ترغیبی، تعهدی و عاطفی در جای مناسب، ابزاری بود برای حفظ نظم، جلوگیری از انشقاق بیشتر جامعه و تقویت وحدت در برابر چالشهای داخلی. این تعادل در کنشهای گفتاری امام علی (ع) بیانگر دقت و بینش عمیق ایشان نسبت به شرایط تاریخی و سیاسی آن زمان است. بر اساس یافتههای این پژوهش، میتوان استنباط کرد که تحلیل کنشهای گفتاری استنادات قرآنی امام علی (ع) در مواجهه با اهل بغی، راهی نوین برای فهم دقیقتر و عمیقتر تاریخ سیاسی اسلام میگشاید. این روششناسی، ترکیبی از تحلیل زبانشناسی و تاریخی است که مرزهای معمول تحلیل تاریخی صرف را پشت سر گذاشته و با بهرهگیری از نظریههای کنشهای گفتاری، رابطه میان گفتار، عمل و شرایط تاریخی را به بهترین شکل تبیین میکند. همچنین، به کمک این رویکرد میتوان به درک تازهای از اهمیت زبان و گفتار بهعنوان ابزاری استراتژیک در فرایندهای سیاسی و اجتماعی دست یافت. در نهایت، ضرورت مطالعه مستندات گفتاری و قرآنی امام علی (ع) به ویژه در مواجهه با بحرانهای داخلی، نه تنها به غنای مطالعات تاریخی میافزاید بلکه ظرفیتهای جدیدی در فهم تعامل میان دین، سیاست و حقوق اسلامی در دورههای بحرانی تاریخی آشکار میسازد. این پژوهش میتواند به عنوان الگویی برای تحقیقات آتی در حوزههای تاریخ اسلام، علوم قرآنی و مطالعات زبان و گفتار مورد استفاده قرار گیرد و کمک کند تا ابعاد متفاوت شخصیت فکری و سیاسی امام علی (ع) بیش از پیش شناخته شود. از منظر عملی نیز، شناخت دقیق این کنشها میتواند به فهم بهتر مدیریت بحران و حفظ وحدت اجتماعی در بطن جوامع اسلامی کمک نماید و آموزههایی مفید و کاربردی برای رهبران و پژوهشگران در زمینه رهبری سیاسی و دینی ارائه دهد. از این رو، مطالعه مبسوط و تحلیلی کنش گفتاری امام علی (ع) در استنادات قرآنی ایشان با توجه به زمینه و تاریخ سیاسی، راهگشای شناختی مدرن، جامع و علمی از یکی از حساسترین دورههای تاریخ اسلام به شمار میرود که میتواند نقش مؤثری در بازخوانی و نقد تاریخی و فقهی دوره خلافت امام علی (ع) ایفا کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظریه کنش گفتاری؛ جان سرل؛ استنادات قرآنی؛ امام علی (ع)؛ کنش اضهاری؛ کنش ترغیبی؛ کنش تعهدی؛ کنش عاطفی؛ کنش اعلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis of speech acts of Quranic quotations of Imam Ali in the face of Nakhtin, Qastin and Marqin based on John Searle's theory | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ali ghofrani1؛ reza mohamadi2؛ ali zareei3 | ||
| 1Associate Professor of Boali Sina University, Hamedan | ||
| 2PhD of Islamic Revolution History, Buali Sina University, Hamedan | ||
| 3PhD in the history of the Islamic revolution. Iran, Tehran, Research Institute of Imam Khomeini (PBUH) and Islamic Revolution | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study, using a descriptive-analytical approach and employing both quantitative and qualitative methods, examines and analyzes the speech acts of Imam Ali (peace be upon him) in his Quranic references when confronting the groups of the Nakithin, Qasitīn, and Mariqīn. Inspired by John Searle's speech act theory, this research aims to identify the different types of Imam Ali's speech acts in these references and, by analyzing the frequency and prevalence of these acts, to explain the purpose and function of his speech in that historical context. The main research questions can be summarized as: What are the major types of Imam Ali’s speech acts in his Quranic references, and what implications does the frequency of each act have for understanding the role of his speech in dealing with the rebellious groups? To answer these questions, the study first collected and analyzed texts and reliable sources that address Imam Ali's references to Quranic verses in his dealings with the Nakithin, Qasitīn, and Mariqīn. It then classified the speech acts according to Searle's framework, which divides speech acts into five categories: assertive, directive, commissive, expressive, and declarative. Based on the quantitative and qualitative data gathered, the findings indicate that assertive acts, with a share of 50.80%, played the most prominent role in Imam Ali’s speech. This type reflects his effort to clarify, explain, and interpret legal and political truths and issues confronted at that time. Following this, directive acts ranked second with 41.12% frequency, highlighting Imam Ali’s concern to directly or indirectly dissuade and forbid these groups from rebellion and violence against the legitimate Islamic government. The smallest shares belonged to commissive acts (commitment and obligation) at 4.03%, expressive acts at 3.22%, and declarative acts at 0.80%, each having relatively limited roles in Imam Ali’s verbal communication. The historical context of examining these speech acts is highly significant. Imam Ali (peace be upon him) faced a difficult period in Islamic history, confronting groups known as the Nakithin, Qasitīn, and Mariqīn, who respectively opposed the covenant by breaking their oath, committed injustice by transgressing divine limits, and rebelled against the legitimate Islamic government. This situation unfolded within the complex political atmosphere of Imam Ali’s caliphate, requiring precise and well-documented responses from him. Analysis of Imam Ali’s Quranic references shows that he utilized authentic religious sources—the Quranic verses—to respond to these rebellions and acts of disobedience. This approach not only legitimized his actions but also prevented misunderstandings and established the justness of his position. One of the most important of these verses is verse 9 of Surah Al-Hujurat, which commands opposition to rebellion and insurrection and serves as the basis for Imam Ali’s approach. By referencing these verses, Imam Ali (peace be upon him) not only articulated the Quranic ruling regarding those who rebel and defy authority but also clarified and explained the legal and political dimensions of the political events of his time. Thus, his speech had not only a rhetorical aspect but also a practical and functional one. This indicates that Imam Ali’s speech acts were not merely verbal reactions but played an executive and strategic role in managing political crises. On the other hand, frequency analysis of the speech acts shows that Imam Ali (peace be upon him) emphasized expressing truths and forbidding wrongful behaviors more than engaging in expressive or commissive acts. This focus reflects his commitment to precise and well-reasoned clarification. His careful control of speech and strategic use of directive, commissive, and expressive acts at appropriate moments served as tools to maintain order, prevent further societal division, and strengthen unity in the face of internal challenges. This balance in Imam Ali’s speech acts demonstrates his deep insight and careful understanding of the historical and political circumstances of his time. Based on the findings of this research, analyzing Imam Ali’s (peace be upon him) Quranic references in confronting the أهل بغی (rebellious factions) offers a novel approach for a more precise and profound understanding of Islamic political history. This methodology, combining linguistic and historical analysis, transcends traditional historical analysis by employing speech act theories to elucidate the relationship between speech, action, and the political and social conditions of the time. Additionally, this approach highlights the strategic importance of language and speech as tools in political and social processes, providing new insights into their role as strategic instruments within Islamic history. Ultimately, the study of Imam Ali’s (peace be upon him) verbal and Quranic references, especially in confronting internal crises, not only enriches historical scholarship but also reveals new capacities for understanding the interaction between religion, politics, and Islamic law during critical historical periods. This research can serve as a model for future investigations in Islamic history, Quranic studies, and language and discourse analysis, helping to deepen the understanding of the intellectual and political dimensions of Imam Ali’s character. Practically, a precise understanding of these speech acts can improve insights into crisis management and social unity within Islamic societies, offering valuable and applicable lessons for political and religious leaders as well as researchers in leadership studies. Therefore, a detailed and analytical study of Imam Ali’s (peace be upon him) speech acts in his Quranic references, considering the political context and historical background, provides a modern, comprehensive, and scholarly approach to understanding one of the most critical periods in Islamic history. This approach can play a significant role in the historical and jurisprudential reevaluation and critique of Imam Ali’s caliphate era. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Speech Act Theory, John Searle, Quranic References, Imam Ali (peace be upon him), Assertive Speech Acts, Directive Speech Acts, Commissive Speech Acts, Expressive Speech Acts, Declarative Speech Acts | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14 |
||