آمار

تعداد نشریات54
تعداد شماره‌ها2,639
تعداد مقالات37,346
تعداد مشاهده مقاله18,469,847
تعداد دریافت فایل اصل مقاله8,424,793
مُهری آدریانی, سیده فاطمه زهرا, فاضلی, احمد. (1404). بررسی مسائل اخلاقی تریاژ با تکیه بر نظریه قانون طبیعی در برابر فایده‌گرایی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 21(4), 46-72. doi: 10.22081/jare.2025.71722.2039
سیده فاطمه زهرا مُهری آدریانی; احمد فاضلی. "بررسی مسائل اخلاقی تریاژ با تکیه بر نظریه قانون طبیعی در برابر فایده‌گرایی". اسلام و مطالعات اجتماعی, 21, 4, 1404, 46-72. doi: 10.22081/jare.2025.71722.2039
مُهری آدریانی, سیده فاطمه زهرا, فاضلی, احمد. (1404). 'بررسی مسائل اخلاقی تریاژ با تکیه بر نظریه قانون طبیعی در برابر فایده‌گرایی', اسلام و مطالعات اجتماعی, 21(4), pp. 46-72. doi: 10.22081/jare.2025.71722.2039
مُهری آدریانی, سیده فاطمه زهرا, فاضلی, احمد. بررسی مسائل اخلاقی تریاژ با تکیه بر نظریه قانون طبیعی در برابر فایده‌گرایی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 1404; 21(4): 46-72. doi: 10.22081/jare.2025.71722.2039

بررسی مسائل اخلاقی تریاژ با تکیه بر نظریه قانون طبیعی در برابر فایده‌گرایی

فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی
دوره 21، شماره 4 - شماره پیاپی 82، بهمن 1404، صفحه 46-72    اصل مقاله (740.24 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jare.2025.71722.2039
نویسندگان
سیده فاطمه زهرا مُهری آدریانی* 1؛ احمد فاضلی2
1دانشجوی دکتری فلسفه اخلاق دانشگاه قم
2دانشیار دانشگاه قم رشته فلسفه اخلاق
تاریخ دریافت: 24 مرداد 1404،  تاریخ بازنگری: 08 آذر 1404،  تاریخ پذیرش: 11 آذر 1404 
چکیده
تریاژ در پزشکی به‌عنوان فرایند اولویت‌بندی بیماران در شرایط کمبود منابع تعریف می‌شود؛ فرایندی که معمولاً با رویکردی مبتنی بر بیشینه‌سازی پیامدها تفسیر می‌شود. این مقاله، با رویکرد تحلیلی ـ فلسفی، این فرض متداول را مورد پرسش قرار می‌دهد و نشان می‌دهد که منطق هنجاری تریاژ الزاماً به فایده‌گرایی تقلیل‌پذیر نیست. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل مفهومی، واکاوی اصول اخلاق زیستی، و تفسیر هنجاری نمونه‌های استاندارد تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار درونی تریاژ با اصول قانون طبیعی هم‌خوانی بیشتری دارد؛ زیرا این نظام نه‌تنها به پیامدهای درمان (مانند احتمال بقا) توجه می‌کند، بلکه نیت بالینی پزشک، محدودیت‌های عمل، و ارزش ذاتی حیات را جزء مؤلفه‌های تصمیم‌گیری می‌داند. تحلیل موردیِ تصمیمات دشوار در تریاژ آشکار می‌سازد که بسیاری از این تصمیمات تنها با اتکا بر اصل اثر مضاعف قابل تبیین‌اند، اصلی که تمایز میان عمد و پیامد ناگزیر را برای ارزیابی اخلاقی ضروری می‌سازد. نتیجهٔ پژوهش آن است که تریاژ را می‌توان به‌نحوی منسجم در چارچوب قانون طبیعی تفسیر کرد؛ تفسیری که لزوم بازنگری در سیاست‌گذاری‌ها و آموزش اخلاق بالینی را برای ارتقای انسجام نظری و عملی تصمیم‌گیری در شرایط اضطراری برجسته می‌کند.
کلیدواژه‌ها
تریاژ؛ تصمیم‌گیری اخلاقی؛ قانون طبیعی؛ فایده‌گرایی؛ اخلاق بالینی؛ اصل اثر مضاعف
عنوان مقاله [English]
Ethical Challenges of Triage: Natural Law versus Utilitarianism
نویسندگان [English]
fateme zahra mohri1؛ , ahmad fazeli,2
1PhD student in Moral Philosophy, University of Qom
2Associate Professor, University of Qom, Department of Moral Philosophy
چکیده [English]
Triage in clinical medicine is commonly defined as the process of prioritizing patients when resources are scarce—a process typically interpreted through the lens of maximizing outcomes. This article, employing a philosophical–analytical approach, challenges the prevailing assumption and argues that the normative logic of triage is not necessarily reducible to utilitarianism. The methodology draws on conceptual analysis, examination of core principles in bioethics, and normative interpretation of standard decision-making scenarios in emergency settings. The findings indicate that the internal structure of triage aligns more closely with natural law theory. This is because triage decisions consider not only clinical outcomes (such as the probability of survival) but also the clinician’s intention, the moral limits of action, and the intrinsic value of human life. Case-based analysis of difficult triage decisions shows that many of them can be coherently explained only through the principle of double effect, which distinguishes between intended harms and unavoidable side-effects in moral evaluation. The study concludes that triage can be interpreted consistently within a natural-law framework—a perspective that highlights the need to revise policy guidelines and clinical-ethics training to enhance both theoretical coherence and practical decision-making in crisis conditions.
کلیدواژه‌ها [English]
Triage, ethical decision-making, natural law, utilitarianism, clinical ethics, principle of double effect
مراجع

منابع

  1. وست، هنری (۱۳۹۲). پیامد‌گرایی. در دانشنامۀ فلسفۀ اخلاق (پل. ادواردز؛ دونالد. ام. بورچرت، ویراستاران). (مترجم: انشاءالله رحمتی، صص ۲۴۹–۲۵۳). تهران: سوفیا.
  2. اسمارت، جی. جی. سی. (۱۳۹۲). فایده‌گرایی. در دانشنامۀ فلسفۀ اخلاق (پل. ادواردز؛ دونالد. ام. بورچرت، ویراستاران). (مترجم: انشاءالله رحمتی، صص ۲۶۱–۲۷۶). تهران: سوفیا.
  3. مهدوی‌نژاد، محمدحسین؛ زارع‌گنجارودی، مرتضی. (139۴). پشیمانی اخلاقی: بررسی فلسفی و روان‌شناختی. پژوهش‌های مابعدالطبیعی، 2(1)، صص 11۵–13۶.
  4. Aquinas, T. (1997). Summa Theologica (F. McDermott, Trans.). Christian Classics. (Original work published ca. 1274)
  5. Briggs, S. M., Cherian, D. T. & Rosales, A. C. (2023). Medical response to disasters. In J. Chambers (Ed.), Field guide to global health & disaster medicine (pp. 347-356). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-79412-1.00015-1
  6. Ghanbari, V., Ardalan, A., Zareiyan, A., Nejati, A., Hanfling, D. & Bagheri, A. (2020). Ethical prioritization of patients during disaster triage: A systematic review of current evidence. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 14(2), pp. 171-181. https://doi.org/10.1017/dmp.2019.131
  7. Watt, Helen (2005). Beyond Double Effect: Side-Effects and Bodily Harm. In Principles and Cases in Medical Ethics, Chapter 10. Oxford: Oxford University Press.
  8. Miller, D. (2012). Rule utilitarianism. In P. Cripps & J. Millgram (Eds.), The Cambridge Companion to Utilitarianism (pp. 146–165). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CCO9781139096737.008
  9. Murphy, M. C. (2011). Intention, foresight and success. In D. S. Oderberg & T. Chappell (Eds.), Human values: New essays on ethics and natural law (pp. 252–266). Routledge.
  10. Tollefsen, C. (2004). Basic goods, practical insight and external reasons. In D. S. Oderberg & T. Chappell (Eds.), Human values: New essays on ethics and natural law. (pp. 32 –51). Palgrave Macmillan.
  11. Simões, M. C. (2013). Hare’s preference utilitarianism. Trans/Form/Ação, Marília, 36(2), pp. 123–134. https://doi.org/10.1590/S0101-31732013000200008
  12. Stuchlik, J. (2022). Intention and wrongdoing: In defense of double effect. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009030410
  13. Vearrier, L. & Henderson, C. M. (2021). Utilitarian principlism as a framework for crisis healthcare ethics. Springer Nature. https://doi.org/10.1007/s10730-020-09400-2
  14. West, H. R. (2000). An introduction to Mill’s utilitarian ethics. Macalester College.
  15. Woodward (2001). The Philosophers' Debate: A Controversial Moral Principle. University of Notre Dame Press.
  16. Yancey, C. C. & O'Rourke, M. C. (2025). Emergency department triage. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557583/
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 152
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 127


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب