آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,437,798 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,572,302 |
شیوه‌های ارتباطات اجتماعی غیرکلامی امام رضا(ع) با حاکمان و والیان در مسیر هجرت به ایران | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقاله 4، دوره 13، شماره 50، مهر 1404، صفحه 97-124 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2026.73300.2182 | ||
| نویسندگان | ||
| حکیمه احسانی* 1؛ حمیدرضا مطهری2؛ سیدمحمد حسینی3؛ محسن قنبری نیک4 | ||
| 1دانشجوی دکتری، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، قم، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 2دانشیار، گروه سیره اهل بیت(ع)، پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع)، پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی، قم، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه آموزشی تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلام، قم، ایران. | ||
| 4استادیار، گروه آموزش ارتباطات و تبلیغ فرهنگی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 04 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 06 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 24 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر درصدد بررسی شیوه‌های ارتباط غیرکلامی امام رضا(ع) با حاکمان و والیان در مسیر هجرت به ایران است. اهمیت و ضرورت این پژوهش برای بازخوانی و درک عمیق‌تر سیره غیرکلامی امام(ع) در تعامل با قدرت‌های حاکم و نیز الگوگیری معاصرین برای تعامل مؤثر و سازنده در شرایط دشوار و حساس با دیگران است. هجرت اﻣﺎم هشتم(ع) از رویدادهای مهم و تاثیرگذار در تاریخ اسلام و ایران بوده و از جایگاه والایی برخوردار است. پرسش اصلی پژوهش، آن است که شیوه‌های ارتباط غیرکلامی امام رضا(ع) در مواجهه با چالش‌های سیاسی و اجتماعی در مسیر هجرت با حاکمان و والیان عصر خود چگونه بوده است؟ روش این تحقیق توصیفی- تحلیلی با بهره‌گیری از شیوه فیش‌برداری برای گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای (منابع تاریخی معتبر و گزارشات تاریخی سیره اهلبیت(ع) است. نتایج نشان می‌دهد؛ امام رضا(ع) در مسیر هجرت، از شیوه‌های ارتباطی متعدد و متناسب شرایط مخاطبان و محیط اجتماعی استفاده می‌کردند. بهره‌گیری از شیوه‌های ارتباطات غیرکلامی؛ مکاتبه با حاکمان، سکوت معنادار، استفاده از زبان بدن مانند: حرکات و نشانه‌هایی در چهره، لحن و اعمال، واکنش‌های رفتاری و عملی مثل تقیه، همراهی، مخالفت و نیز انجام عملی اخلاق اسلامی از مهمترین شیوه‌های تعاملی و ارتباطی ایشان بوده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شیوه‌های ارتباطی. کلامی و غیرکلامی. امام رضا(ع). حاکمان. هجرت. ایران. | ||
| موضوعات | ||
| جریان‌شناسی حوزه مطالعات فرهنگی اجتماعی؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Non-Verbal Social Communication Methods of Imam al-Rida with Rulers and Governors During the Migration to Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hakimeh Ehsani1؛ Hamidreza Motahari2؛ Sayed Mohammad Hosseini3؛ Mohsen Qanbari Nik4 | ||
| 1PhD Student, Faculty of Islamic Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran (Corresponding Author). | ||
| 2Associate Professor, Department of the Biography of the Ahl al-Bayt , Research Institute for the History and Biography of the Ahl al-Bayt , Research Institute for Islamic Sciences and Culture, Qom, Iran. | ||
| 3Assistant Professor, Department of Islamic History, Faculty of Islamic Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran. | ||
| 4Assistant Professor, Department of Communication and Cultural Propagation, University of Islamic Qom. Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This study examines the non-verbal communication methods of Imam al-Rida (PBUH) with rulers and governors during his migration to Iran. The significance of this research lies in re-evaluating and gaining a deeper understanding of the Imam’s non-verbal conduct (Sira) when interacting with ruling powers, providing a model for contemporary effective and constructive engagement in difficult and sensitive circumstances. The migration of the eighth Imam is one of the most significant and influential events in Islamic and Iranian history. The primary research question addresses how Imam al-Rida utilized non-verbal communication methods to face social and political challenges during his migration. Employing a descriptive-analytical method, data was collected through library research from authentic historical sources and reports on the Sira of the Ahl al-Bayt. The results indicate that the Imam utilized various communication methods tailored to the audience's conditions and the social environment. These non-verbal strategies included correspondence with rulers, meaningful silence, the use of body language (such as facial expressions, tone, and specific gestures), behavioral reactions (such as Taqiyya, accompaniment, or opposition), and the practical manifestation of Islamic ethics. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Communication Methods, Verbal and Non-Verbal, Imam al-Rida, Rulers, Migration, Iran | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن
ابن بابویه، محمدبن علی. (١٣٧٢ ). عیون أخبارالرضا(ع) (مترجمان: حمیدرضا مستفید و علی اکبر غفاری). تهران: صدوق.
ابن بابویه، محمدبن علی. (١٣٨٧). عیون اخبار الرضا(ع) (مترجم: محمدتقی آقا نجفی اصفهانی). قم: پیام علمدار.
ابوالفضل، بیهقی. (۱۳۵۷). تاریخ بیهقی (مصحح علی اکبر فیاض، مقدمه از محمد جعفر یاحقی، ج6). مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
اصفهانی، ابوالفرج علی بن الحسین. (بی‌تا). مقاتل الطالبین (محقق: احمد صقر). بیروت: دارالمعرفه.
انواری، محمد رضا. (۱۴۰۱). الگوی مواجهه با تظاهر در سیره ارتباطی امام رضا(ع). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
بحرانی، شیخ عبدالله. (۱۳۸۸). عوالم العلوم (ج22). قـم: مؤسّسه امام مهدی#.
برقی، ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد. (۱۳۷ق). المحاسن (محقق و مصحح: جلال‌الدین محدث، ج1، چاپ دوم). قم: دار الکتب الاسلامیه.
ثنایی، حمیدرضا؛ غفرانی، علی. (۱۳۹۳). راه‌های ایالات غرب خراسان به سوی نیشابور. تاریخ و فرهنگ، 46(93)، صص 149-171. https://doi.org/10.22067/history.v46i10.38645
جعفری لنگرودی، محمد جعفر. (۱۳۸۸). مبسوط در ترمینولوژى حقوق (ج5). تهران: گنج دانش. جعفریان، رسول. (۱۳۸۱). حیات فکری و سیاسی امامان شیعه. قم: انتشارات انصاریان.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1416 ق). «تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه» (ج2، 3، 8 و 11، محقق: محمدرضا حسینی جلالی، چاپ سوم). قم: مؤسسه آل‌البیت(ع) لإحیاء التراث.
حلّى، سید ابن طاووس، رضى الدین، على. (۱۴۰۶ ق). فلاح السائل و نجاح المسائل. قم: بوستان کتاب.
حمیری، عبدالله بن جعفر. (۱۴۱۳ق). قرب الاسناد. قم: آل‌البیت(ع).
دهخدا، علی‌اکبر. (۱۳۷۳). لغتنامه. (ج2) تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم الحسین بن محمد. (۱۴۱۶ق). المفردات فی غریب القرآن (محقق و ضبط محمد کیالنی، ج1). بیروت: دار المعرفه.
رفیعی، بهروز. (۱۳۸۸). آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن (ج3). تهران: سمت.
رهاورد خرد. (۱۳۷۶). ترجمه تحف العقول ابن شعبه حرّانی (ج۱). تهران: نشر و پژوهش فرزان.
ریچموند، ویرجینیا پی، جیمز سی، مک کروسکی. ( ۱۳۹۹). رفتار غیرکلامی در روابط میان فردی (مترجمان: فاطمه سادات موسوی، ژیال عبدالله‌پور). تهران: دانژه.
ساروخانی، باقر. (۱۳۷۵). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى.
صدوق، محمد بن علی بن الحسین بن بابویه قمی. (۱۳۷۸ق). عیون اخبار الرضا(ع) (ج2). تهران: انتشارات جهان.
طبری، عمادالدین. (۱۴۲۰ق). بشاره المصطفی لشیعه المرتضی (محقق: جواد قیومی). قم: جامعه مدرسین.
طبری، محمد بن جریر طبری. (۱۴۰۲ق). تاریخ طبری (مترجم: ابوالقاسم پاینده، ج۱۳). تهران: اساطیر.
عرفان‌منش، جلیل. (۱۳۸۲). جغرافیاى تاریخى هجرت امام رضا×. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
عطایی خراسانی، علی‌اصغر. (۱۳۷۸). زندگانی امام رضا(ع). مشهد: انتشارات شهداء الفصله.
عمید، حسن. (۱۳۶۳). فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر، شرکت کتب‌های جیبی فرانکلین.
عیاشی، محمد بن مسعود. (۱۳۸۰). تفسیر عیاشی. تهران: المکتبه العلمیه الاسلامیه.
غیاثی کرمانی، محمدرضا. (۱۳۸۹). لغتنامه قرآن کریم: نگاهی نو به نثر طوبی (ج2). قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود#.
فیض کاشانی، محمد بن حسن. (١٤۰٧ق). المحجة البیضاء (ج۲). قم: مؤسسة النشر إسلامی.
قریشی، باقر شریف. (۱۳۸۳). پژوهشی دقیق در زندگی علی بن موسی الرضا(ع). دارالکتب اسلامی.
قریشی، علی‌اکبر. (۱۳۷۱). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قمی، عباس. (۱۳۷۲). نگاهی بر زندگی چهارده معصوم^ ترجمه انوارالبهیه (مترجم: محمدمحمدی اشتهاردی). قم: ناصر.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۹). اصول کافی (مترجم: سید هاشم رسولی محلاتی، ج1، 2 و 4). تهران: دفتر نشر اهلبیت(ع).
متقی، علاءالدین علی. (۱۴۱۹ق). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال (ج15 و 35، محقق: محمود عمر الدمیاطی) بیروت: دارالکتب العلمیه.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الانوار (ج45، 66 و 87، چاپ دوم). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
محسنی، طاهره. (۱۴۰۱). تبیین و تحلیل الگوی ارتباطی NlP در سیره تربیتی امام رضا×. فرهنگ رضوی 10(80). صص ۱۹۱ - ۲۲۰.
https://doi.org/10.22034 / FA R Z V. 2022.335748.1751
معتمدنژاد، کاظم. (۱۳۸۵). وسایل ارتباط جمعی (چاپ پنجم). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی(ره).
معین، محمد. (1357). فرهنگ فارسی (ج2). تهران: انتشارات امیرکبیر.
مفید، محمد بن محمد. (413 ق). الاختصاص )محقق و مصحح: على اکبر غفارى و محمود محرمى زرندى). قم: الموتمر العالمى لالفیة الشیخ المفید.
مفید، محمد بن محمد. (بی‌تا). الارشاد (مترجم: هاشم رسولی محلاتی، ج2، چاپ دوم). تهران: اسلامیه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 252 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 261 |
||