آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,187 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,809,185 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,057,087 |
بررسی انتقادی انحرافات رایج در ازدواج جوانان با تکیه بر آموزههای اسلامی و دادههای جامعهشناختی | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| مقاله 7، دوره 13، شماره 50، مهر 1404، صفحه 196-223 اصل مقاله (2.48 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2026.73169.2180 | ||
| نویسندگان | ||
| روح الله محمدی* 1؛ محمد اسماعیل صالحی زاده2 | ||
| 1استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی ، دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم شاهرود، شاهرود، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 2استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم شاهرود، شاهرود، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 22 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 19 آذر 1404، تاریخ پذیرش: 26 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| ازدواج به عنوان بنیادیترین رکن تشکیل خانواده که خود نهاد محوری جامعهپذیری و انتقال ارزشهاست، در اسلام از جایگاهی راهبردی برخوردار است و در متون دینی، حکمی الهی و عاملی برای تحقق آرامش و تکامل فردی و اجتماعی قلمداد شده است. با این حال، شواهد تجربی و مطالعات جامعهشناختی معاصر حاکی از دگرگونیهای عمیق در الگوها و معیارهای همسرگزینی در میان نسل جوان است؛ دگرگونیهایی که در موارد متعددی با چارچوب هنجاری و آموزههای اسلامی در مورد ازدواج، در تناقض یا فاصله قرار میگیرد. این تغییرات، در برخی موارد به شکل انحراف در معیارهای ازدواج ظهور یافته و پیامدهای نامطلوب فردی و اجتماعی به همراه داشته است. اهمیت این تحقیق از آنروست که هرگونه انحراف در ازدواج، پیامدهای جبرانناپذیری را در پی خواهد داشت. ازاینرو، این پژوهش با روش ترکیبی کیفی-کمی و رویکرد تحلیل انتقادی انجام شده است که در آن، با استناد به آموزههای اسلامی و دادههای جامعهشناختی، به بررسی انحرافات رایج اجتماعی در انتخاب همسر در جوانان و تحلیل آن میپردازد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که برخی معیارهای انحرافی مانند ایدهآلگرایی افراطی، سادهانگاری در گزینش همسر، یکسانپنداری تمامی ملاکها و تأکید صرف بر عشق رمانتیک، رویآوردن به شکلهای نادرست ازدواج، منجر به شکلگیری پیوندهای زناشویی ناپایدار گردیده است. این نگرشهای نادرست در کنار تحول ارزشهای اجتماعی، موجب پدیدههای نامتعارفی همچون ازدواج سفید شده که بهطور جدی کارکردهای اصیل نهاد خانواده را تضعیف نموده است. از منظر اسلامی، هرگونه رابطه خارج از چهارچوب ازدواج شرعی (نکاح) بهشدت مذموم شمرده شده و آموزههای دینی با تأکید بر مفاهیم بنیادینی مانند تقوا، حیا، ایمان و اخلاق، الگویی متعادل از همسرگزینی ارائه مینماید که ضامن تحقق خانوادهای پایدار و متعالی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انحرافات ازدواج؛ معیارهای ازدواج؛ انتخاب همسر؛ جوانان؛ آسیبشناسی ازدواج | ||
| موضوعات | ||
| تمرکز محتوایی بر مباحث فرهنگی و اجتماعی معطوف به حوزه دین؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Analysis of Common Deviations in Youth Marriage: Drawing upon Islamic Teachings and Sociological Data | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Roohollah Mohammadi1؛ Mohammad Esmaeil Salehizadeh2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Quranic Sciences, University of Quranic Sciences and Teachings, Shahroud, Iran (Corresponding Author). | ||
| 2Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Quranic Sciences, University of Quranic Sciences and Teachings, Shahroud, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| As the fundamental pillar of family formation—which itself serves as the central institution for socialization and the transmission of values—marriage holds a strategic position in Islam. In religious texts, it is regarded as a divine decree and a catalyst for achieving personal and social tranquility and perfection. However, contemporary empirical evidence and sociological studies indicate profound transformations in mate-selection patterns and criteria among the younger generation. In many instances, these shifts contradict or diverge from the normative framework and Islamic teachings regarding marriage. These changes have occasionally manifested as "deviations in marriage criteria," leading to adverse individual and social consequences. The significance of this research lies in the fact that any deviation in marriage entails irreparable repercussions. Therefore, this study employs a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach with a critical analytical perspective to examine and analyze common social deviations in mate selection among youth, based on Islamic teachings and sociological data. The research findings indicate that certain deviant criteria—such as extreme idealism, oversimplification in mate selection, equating all criteria as having the same weight, an exclusive emphasis on romantic love, and resorting to improper forms of marriage—have led to the formation of unstable marital unions. These erroneous attitudes, alongside the evolution of social values, have given rise to unconventional phenomena such as "white marriage" (cohabitation), which seriously undermines the authentic functions of the family institution. From an Islamic perspective, any relationship outside the framework of Sharia-sanctioned marriage (Nikah) is strictly condemned. By emphasizing fundamental concepts such as piety (Taqwa), modesty (Haya), faith, and ethics, religious teachings offer a balanced model of mate selection that guarantees the realization of a stable and transcendent family. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Marriage Deviations, Marriage Criteria, Mate Selection, Youth, Pathology of Marriage | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
آیتاللهی، زهرا؛ حسینی، شیماسادات؛ بانکیپور، امیرحسین؛ نامجو، بتول؛ کتابچی، انسیه، محمدجواد؛ محمودی و مونس، سیاح. (1401). دانش خانواده و جمعیت. قم: دفتر نشر معارف.
ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین. (1405ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: مؤسسه سیدالشهداء×.
ابن اشعث، محمد بن محمد. (بىتا). الجعفریات (الأشعثیات). تهران: مکتبة النینوى الحدیثة.
ابن حیون، نعمان بن محمد مغربى. (1385). دعائم الإسلام. قم: مؤسسة آلالبیت^.
ابن شعبه حرانى، حسن بن على. (1404). تحف العقول. قم: جامعه مدرسین.
ابنبابویه، محمد بن على. (1404ق). من لا یحضره الفقیه (مصحح: علىاکبر غفارى). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ادبی، نعیمه؛ بیگدلی، ایمان الله و اصغری ابراهیمآباد، محمدجواد. (1394). تأثیر عضویت در شبکههای اجتماعی مجازی بر گرایشها و باورهای پیش از ازدواج: پژوهش کیفی. مشاوره و روان درمانی خانواده، 5(3)، صص 93-106.
اسماعیلی، تاجیک؛ مقدسی، سمیه و مقدسی، مجید. (1396). رابطه میان نحوه و میزان استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی با ازدواج جوانان تهرانی. تغییرات اجتماعی-فرهنگی، 2(14)، صص 1-14.
اعزازی، شهلا. (1376). جامعهشناسی خانواده. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
بخاری، محمد بن إسماعیل. (1422ق). صحیح البخاری (محقق: محمد زهیر بن ناصر الناصر). بیروت: دار طوق النجاة.
بروجردى، آقاحسین. (1386). جامع أحادیث الشیعة (چاپ اول). تهران: انتشارات فرهنگ سبز. بلالی، اسماعیل؛ مخدومی، خدیجه. (1400). جدایی گزینی فضایی یا جدایی گزینی اجتماعی؟ بررسی مقایسهای الگوهای ازدواج زنان مناطق بالا و پایین شهر همدان. جامعهشناسی کاربردی، 32(82)، صص 129-150.
بورغابی فراهانی، ابوالفضل. (1389). فلسفه حقوق خانواده در اسلام و غرب. تهران: اندیشه آفاق.
بیجاری، هانیه؛ سپهری شاملو، زهره؛ مهرام، بهروز و صادقی، منصورهالسادات. (1398). ملاکهای انتخاب همسر از دید افراد راضی از ازدواج (در دوره عقد). علوم اجتماعی، 16(2)، صص 41-76.
پاکنژاد، رضا. (1379). ازدواج مکتب انسانسازی. تهران: اخلاق.
تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد. (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دار الکتاب الإسلامی.
ثناگوییزاده، محمد. (1402). اثربخشی خانوادهدرمانی مذهبی با رویکرد اسلامی بر کارآمدی خانواده، رضایت زناشویی و شاخصهای غنیسازی ارتباط والدین دارای فرزند نوجوان. روانشناسی فرهنگی، 7(1)، صص 208-235.
حاتمیکیا، بهناز؛ شریعتمدار، آسیه و نعیمی، ابراهیم. (1401). تجربۀ انتخاب همسر افراد متقاضی طلاق. پژوهشهای مشاوره، ۲۱(۸۲)، صص۳۲-۵۶.
حر عاملی، محمد بن الحسن. (1409ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث.
حسین خانی، هادی. (1395). معیارهای انتخاب همسر و ساخت مقیاس آن. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
حسینخانی، هادی. (1399). باورهای نادرست درباره ازدواج و نقد آن با تأکید بر منابع اسلامی. پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 8(20)، صص 89-113.
حیدری، جبار؛ جعفری، هدایت؛ افضلی، محمدعلی؛ محمدپورتهمتن، رضاعلی؛ و محمودی عالمی، قهرمان. (1387). معیارهای ازدواج از دیدگاه دانشجویان مجرد دانشگاه علوم پزشکی مازندران. پژوهش پرستاری، ۳(۱۰-۱۱)، صص -55-62.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
راوندى کاشانى، فضل الله بن على. (بیتا). النوادر (چاپ اول). قم: دار الکتاب.
رشید، فاطمه؛ کاظمیپور ثابت، شهلا و آقاجانی مرسا، حسین. (1397). مطالعه و بررسی جامعه شناختی رابطه کیفیت زندگی زناشویی با عوامل جمعیتشناختی (مورد مطالعه: زنان 18 تا 29 ساله شهر کرج) .مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 17(41)، صص 9-28.
رشیدرضا، محمد. (1414ق). تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار. بیروت: دار المعرفة.
سعید طالشی، لیلا؛ سلطانی، امان الله. (۱۳۹۷). نقش ویژگیهای شخصیتی و جمعیتشناختی در پیشبینی نگرش به ازدواج سفید در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. پیشرفتهای نوین در علوم رفتاری، ۳(۲۴) صص 31-53.
سهرابزاده، مهران؛ نوروزی، میلاد و عسکری کویری، اسما. (1396). ازدواج سفید؛ انگیزهها و زمینهها. جامعهشناسی سبک زندگی، 3(9)، صص 189-249.
سید رضی، محمد بن حسین. (1414ق). نهج البلاغة (للصبحی صالح). قم: مرکز البحوث الاسلامیه.
شعیری، محمد بن محمد. (بىتا). جامع الأخبار. نجف: مطبعة حیدریة.
شهید ثانی، زین الدین بن علی. (1423ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام. قم: موسسه المعارف الاسلامیه.
شیخی، محمدتقی. (1382). جامعهشناسی زنان و خانواده. تهران: انتشارات شرکت سهامی.
صدیقی، اکرم؛ معصومی، احمدو شاه سیاه، مرضیه. (1394). بررسی رابطه بین جهتگیری مذهبی با رضایت زناشویی زوجین شهر قم. دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 22(6)، صص 965-971. صفاری، فروزان. (1396). ازدواج سفید، کارکردها و پیامدها. تهران: انتشارات اسوه.
طالبی، ابوتراب؛ ویسی، سیمین. (1391). رابطه میان عشق رمانتیک و تحقق ارزشهای زوجیت. مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، 14(56)، صص 247-283.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسى، حسن بن فضل. (1412ق). مکارم الأخلاق (چاپ چهارم). قم: شریف رضی.
طوسى، محمد بن الحسن. (1414ق). الأمالی (چاپ اول). قم: دار الثقافة.
علیتبار، سیدهادی؛ قنبری، سعید؛ زادهمحمدی، علی و حبیبی، مجتبی. (1393). بررسی رابطه بین روابط جنسی پیش از ازدواج با نگرش به روابط فرازناشویی. خانوادهپژوهی، 10(2)، صص 255-267.
فرهوش، محمد؛ فرهوش، مجتبی، حافظی، مجتبی و اکبیا، امیر. (1401). سازه کمال گرایی نسبت به همسر با رویکرد نظریه زمینهای: یک مطالعه کیفی. اسلام و پژوهشهای روانشناختی، 8(18)، صص 49 - 71.
قضاعی، محمد بن سلامة. (1361). شرح فارسى شهاب الأخبار (محقق و مصحح: جلالالدین حسینى أرموى). تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
گلچین، مسعود؛ صفری، سعید. (1396). کلانشهر تهران و ظهور نشانههای الگوی تازهای از روابط زن و مرد، مطالعه زمینه ها، فرایند، و پیامدهای هم خانگی. تحقیقا ت فرهنگی ایران، 10(37)، صص 29-57.
گیدنز، آنتونی، با همکاری کارن بردسال. (1386). جامعهشناسی (مترجم: حسن چاوشیان). تهران: نشر نی.
لیثى واسطى، على بن محمد. (1376). عیون الحکم و المواعظ. قم: دار الحدیث.
مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
مرکز آمار ایران. (1401). آمار طلاق و ازدواج در ایران. تهران.
مرکز مطالعات خانواده. (1401). گزارش سالانه طلاق و عوامل مؤثر بر آن. تهران.
مکارم شیرازى، ناصر. (1371). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
وستون، روت؛ لیکسیا؛ کو و دواوس، دیوید. (1383). تأثیر زندگی مشترک پیش از ازدواج بر فروپاشی ازدواج (مترجم: علی گل محمدی). مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، (25)، صص360- 375 .
Alavi, M., Alahdad, R., & Shafeq, S. M. (2014). Mate selection criteria among postgraduate students in Malaysia. Procedia-Social and Behavioral Sciences, (116), pp. 5075-5080. Clarke, J. (2023). How to Deal With Perfectionism in Relationships, Updated on November 25. https://www.verywellmind.com/dealing-with-perfectionism-in-a-relationship-5226092. Global Report on Marital Stability and Mental Health", Geneva: World Health Organization, 2022. Shackelford, T. K., Schmitt, D. P., & Buss, D. M. (2005). Universal dimensions of human mate preferences. Personality and individual differences, 39(2), pp. 447-458. Sternberg, R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), pp. 119–135. https://doi.org/10.1037/0033-295X.93.2.119. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 41 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 37 |
||