آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,639 |
| تعداد مقالات | 37,346 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,471,573 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,425,855 |
نقش عاشوراخانههای عصر قطبشاهیان دکن در گسترش تشیع در هند | ||
| تاریخ اسلام | ||
| دوره 26، شماره 4، دی 1404، صفحه 188-171 اصل مقاله (2.52 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/hiq.2023.62681.2279 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره بیگلر* 1؛ سید محمد حسینی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه تاریخ اسلام، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران | ||
| 2استادیار، گروه تاریخ اسلام، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 13 بهمن 1401، تاریخ بازنگری: 04 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 06 آذر 1402 | ||
| چکیده | ||
| قطبشاهیان نام سلسلهای است از سلاطین گلکنده و حیدرآباد در منطقه دکن در جنوب کشور هند، که به دست گورکانیان منقرض شدند. یکی از دستاوردهای این حکومت محلی، راهاندازی عاشوراخانهها بود که به منظور برپایی مراسم محرم و ترویج تشیع در ناحیه دکن بنا شد. پژوهش پیشرو با رویکرد توصفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانهای، درصدد پاسخ به این پرسش اصلی است که نقش عاشوراخانهها در گسترش تشیع در منطقه دکن چه بوده است؟ یافتههای این پژوهش نشان میدهد که عاشوراخانههای دوره قطبشاهیان در راستای فرایند تبلیغ تشیع شکل گرفت تا بتواند از تفکرات علمای شیعی حمایت کند و اندیشه ایشان را ترویج دهد؛ ولی افزونبر تحقق این هدف، ثمرات بسیاری به همراه داشت که ازجمله مهمترین آنها میتوان به این موارد اشاره کرد: آشنا شدن مردم با اسلام و فرهنگ تشیع و در رأس آن برگزاری مراسم محرم، پیدایش بیشترین جمعیت شیعیان هند در حیدرآباد پایتخت قطب شاهیان که نخستین محل ایجاد عاشوراخانه بوده است، تقویت روح همبستگی و همزیستی بین شیعیان و اهل سنّت و هندوها از طریق حضور آنها در مراسم عاشوراخانه، تقویت روابط اقشار مختلف شیعه و سنّی و هندو با حکومت قطبشاهیان و سرانجام الگو قرار گرفتن برای پیدایش امامبارهها در دوران گورکانی که کارکردی شبیه عاشوراخانه داشتند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عاشوراخانه؛ قطبشاهیان؛ حیدرآباد (دکن)؛ مراسم محرم؛ هند؛ آیینهای مذهبی؛ امامبارهها | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Ashurakhanas during the Qotb Shahi Era in the Deccan toward the Spread of Shism in India | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zohreh Biglar1؛ Mohammad Hosseini2 | ||
| 1Ph.D. Student, Department of Islamic History, Baqir al-Ulum University (AS), Qom, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of Islamic History, University of Religions and Denominations, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The present research aims to comprehensively examine the role of Ashurakhanas in the process of spreading and consolidating Shiism within the Qotb Shahi domain in the Deccan. This period holds a distinguished position in the political and cultural history of South India and has always attracted the attention of Iranian and Indian historians. The main research question is how Ashurakhanas played a role in the symbolic, institutional, and social expansion of Shiism in Qotb Shahi realm. The research hypothesis is that Ashurakhanas were not merely ritualistic buildings for holding Muharram ceremonies; rather, within the context of the Qotb Shahis' intelligent religious policy, they acted as cultural-propagational institutions. These institutions, while reviving Ashura rituals and Shiah symbols, served as centers for organizing Shiah congregations, producing and transmitting religious knowledge, political legitimization, and connecting Iranian immigrants with the Deccani society. Accordingly, Ashurakhanas, alongside the increasing presence of Shiah scholars, the endowment system (Waqf), and the construction of mosques, schools, and hospitals, formed part of the broader network of religious institutionalization by the Qotb Shahis, which collectively contributed to the consolidation of Shiah Islam in this region. The research methodology is descriptive-analytical, based on documentary and library studies. The findings indicate that Ashurakhanas had three fundamental functions during the Qotb Shahi period: 1. Ritual and Identity Role: These places were the main centers for holding Muharram ceremonies, reciting elegies (Maqtal), conducting Ta'ziyeh performances, organizing mourning processions, and preserving symbolic artifacts of Ashura such as flags, Ta'ziyeh figures, and effigies. This led to the institutionalization of Shiah rituals in Deccani society and their fixation in collective memory. The widespread participation of locals in these rituals facilitated the indirect transmission of Shiah concepts and familiarized the society with the history and symbols of Ashura. 172 ô History of Islam, Vol. 26, No. 4, 2025 Cultural and Educational Role: Ashurakhanas served as venues for sermons, teaching, debates, and the promotion of Shiah teachings. Many immigrant Iranian scholars, such as Mir Mohammad Mo'men Astrabadi, who held important positions like minister, utilized these spaces as bases for training local students and propagating Shiah jurisprudence, theology, and historical thought. Continuous interaction between immigrant scholars and the Deccani people fostered a network of educational circles and scientific gatherings that shaped a new religious identity in the region. Social and Political Role: Ashurakhanas were tools in the religious policy of the Qotb Shahis for legitimizing the rule and strengthening political cohesion around Shiah ideology. The presence of the Sultan, courtiers, and government officials during official Muharram ceremonies signified an emphasis on the state's Shiah identity. This presence enabled Shiah immigrants from Iran, Iraq, Transoxiana, and Khorasan, who had entered the Deccan, to perceive themselves as distinguished citizens within the new political structure, thereby strengthening the social cohesion of the immigrant community. On the other hand, the government, through a policy of religious tolerance and rapprochement between Sunnis and Shiahs, created an environment where Ashurakhanas were not only gathering places for Shiahs but also sites for religious dialogue and interaction. Overall, the research findings demonstrate that the spread of Shiah Islam in the Qotb Shahi domain was not merely a result of the rulers' political support; rather, it was the outcome of a network of religious-cultural institutions in which Ashurakhanas played a central role. By relying on these institutions, the Qotb Shahi state was able to sustainably advance its religious identity-building project in the Deccan. The combination of extensive migration of Iranian elites, religious tolerance, religious constructions, the endowment system, and the organization of Muharram rituals led to the formation of a "powerful Shiah community" in the Deccan, the effects of which are still visible today in cities like Hyderabad. The final conclusion of the research indicates that Ashurakhanas were not only a symbol of Shiah presence in the Deccan but also the main factor and mechanism for advancing Shiah Islam, to the extent that without these institutions, the process of Shiah expansion in the Deccan would never have reached such a level of depth and permanence. With their multi-layered functions, these institutions were able to establish a link between the state, scholars, immigrants, and the local population, and lay the foundation for a lasting religious identity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ashurakhana, Qotb Shahis, Heyderabad (Deccan), Muharram ceremonies, India, Religious rituals, Imambaras | ||
| مراجع | ||
|
آقابزرگ تهرانى، محمد (1403ق). الذریعة إلى تصانیف الشیعة. بیروت: دار الأضواء.
آهنچی، آذر؛ صادقی علوی، محمود (1389). نقش مذهب تشیع در روابط سیاسی قطب شاهیان و صفویان. شیعهشناسی، 8(29)، ص7-32.
اقبال آشتیانی، عباس (1384). تاریخ مغول از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری. تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ هشتم.
بلگرامی، سید علی اصغر (1924ق). مآثر دکن. حیدرآباد: دارالطبع جامعه عثمانیه.
تاورنیه، ژان باتیست (1383). سفرنامه. ترجمه حمید ارباب شیرانی. تهران: انتشارات نیلوفر.
ترکمنیآذر، پروین (1383). تاریخ سیاسی شیعیان اثنی عشری در ایران (از ورود مسلمانان به ایران تا تشکیل حکومت صفویه). تهران: نشر شیعهشناسی.
جعفریان، رسول (1388). صفویه از ظهور تا زوال. تهران: نشرکانون اندیشه جوان.
حسنزاده، اسماعیل (1379). حکومت ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو در ایران. تهران: نشر سمت.
دهلوی، احمد (1974م). فرهنگ آصفیه. دهلی: بینا: ج1.
رضوی، سید عباس (1376). شیعه در هند. قم: مرکز انتشارات تبلیغات اسلامی.
شاهمرادی، سید مسعود؛ منتظرالقائم، اصغر (1392). تشیع قراقویونلوها (780-872ق). پژوهشهای تاریخی، 4(17)، ص72-49.
شوشتری جزائری، ابوالقاسم (1309ق). حدیقه العالم. حیدرآباد دکن.
شوشتری، میرعبدالطیف خان (1363). تحفه العالم. به اهتمام صادق موحد. تهران: طهوری.
صادقی علوی، محمود؛ فضلی، زینب (1400). تاریخنگاری ایرانی در حکومتهای محلی دکن. تاریخ اسلام، 22(88)، ص288-257.
طباطباء، غلامحسین خان (بیتا). سیرالمتأخرین. لکهنو: منشی نول کشور، ج1.
عصار کاشانی، الهام؛ معینالدینی، محمد؛ اولیائی شاد، آزاده (1400). بازتاب مذهب، تاریخ، سیاست و فرهنگ ایرانی. قطب شاهیان دکن، 11(28)، ص39-52.
فرشته، محمد بن قاسم (بیتا). تاریخ فرشته. کلکته: منشی نول کشور.
گلمبک، لیزا؛ ویلبر، دونالد (1374). معماری تیموری در ایران و توران. ترجمه کرامتاله افسر و محمد یوسف کیانی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
مدرسی طباطبائی، حسین (1353). وقفنامهای از ترکمانان قراقویونلو. فرهنگ ایران زمین، شماره 20.
مطمئن، نوا (1389). بررسی ویژگیهای طرح، نقش و رنگ در کاشیهای ترکمان قراقویونلو در ایران. استاد راهنما: محمد خزائی. پایاننامه کارشناسی ارشد. گروه هنر، دانشگاه هنر اصفهان.
معصومی، محسن؛ اصغری، فاطمه (1397). پیامدهای مهاجرت شیعیان ایرانی به دربار حکومتهای شیعی دکن (قطب شاهیان، عادل شاهیان، نظام شاهیان). پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، 51(1).
معصومی، محسن؛ اصغری، فاطمه (1397). پیامدهای مهاجرت شیعیان ایرانی به دربار حکومتهای شیعی دکن (قطب شاهیان، عادل شاهیان، نظام شاهیان). پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، 51(1)، ص99-115.
منشی، قادرخان (بیتا). تاریخ قطبشاهیان. به اهتمام سید برهانالدین احمد. حیدرآباد دکن (چاپ سنگی).
نخجوانی، هندوشاه (1344). تجارب السلف. تصحیح عباس اقبال. تهران: کتابخانه طهوری.
هالیستر، جان نورمن (1373). تشیع در هند. ترجمه آذرمیدخت مشایخ فریدنی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
هندوشاه آسترآبادی، محمدقاسم (بیتا). تاریخ فرشته. مصحّح محمدرضا نصیری. کلکته: منشی نول کشور.
واله اصفهانی، محمدیوسف (1379). خلد برین (تاریخ تیموریان و ترکمانان). به کوشش میرهاشم محدث. تهران: انتشارات موقوفات افشار. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 94 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||