آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,191 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,809,047 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,056,712 |
نقش اصلاحات اقتصادی الهادی الیالحق (۲۸۴-۲۹۸ق) در تقویت حکومت زیدیه یمن | ||
| تاریخ اسلام | ||
| دوره 26، شماره 4، دی 1404، صفحه 98-79 اصل مقاله (2.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/hiq.2023.65061.2290 | ||
| نویسنده | ||
| محمدتقی سازندگی* | ||
| استادیار، گروه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، موسسه آموزش عالی دارالحکمه، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 23 مهر 1401، تاریخ بازنگری: 25 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 06 آذر 1402 | ||
| چکیده | ||
| الهادی الیالحق (حک. ۲۸۴- ۲۹۸ق) در مدت ۱۴ سال حکومت خود به اصلاح امور و رفع چالشهای موجود در منطقهی یمن پرداخت. اصلاحات اقتصادی وی موجب جلب اعتماد مردم و قبایل یمنی گردید. پژوهش حاضر با در نظر گرفتن اوضاع نابسامان اقتصادی یمن در نیمه دوم قرن سوم هجری، مهمترین اصلاحات اقتصادی الهادی را با روش توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار داده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که الهادی با تأسّی از احکام و قوانین اسلامی همچون الزام والیان به اجرای شریعت اسلامی، أخذ جزیه و خراج، اجرای قوانین اسلامی در امور بازار و تجارت و رسیدگی به فقرا و ضعیفان، توانست یک نظام اقتصادی کارآمد ایجاد نماید و ضمن کمک به پایداری و امنیت اقتصادی، افزایش نفوذ سیاسی و تقویت و تثبیت حکومت خود را رقم بزند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الهادی الیالحق؛ زیدیه؛ یمن؛ نظام اقتصادی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Economic Reforms of Al-Hadi Ela'l-Haqq (284-298 A.H) in Strengthening Zaidi Government in Yemen | ||
| نویسندگان [English] | ||
| MohammadTaghi Sazandegi | ||
| Assistant Professor, Department of Islamic Culture and Civilization History, Dar al-Hikma Higher Education Institute, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This research, focusing on the policies and economic reforms of the Zaidi Imam, Al-Hadi ela'l-Haqq Yahya bin Hussein (reigned 284–298 A.H), seeks to explain the role of his financial, administrative, and oversight mechanisms in consolidating and strengthening the nascent Zaidi state in Yemen. This study aims to demonstrate how Al-Hadi's economic actions, beyond mere livelihood measures, became fundamental tools for establishing political legitimacy, stabilizing social security, and expanding religious influence. In the literature on Zaidi history, political and military dimensions have often been the focus, with systematic analysis of economic reforms being less prevalent as an independent subject. Therefore, the primary goal of this research is to fill this scholarly gap. The central issue of the research is: within the context of the structural crises of the second half of the 3rd century A.H – including famine, drought, insecurity of roads, and financial pressures from Abbasid officials – from what sources and policies Al-Hadi drew to organize the economy, and how these policies led to the strengthening of the Zaidi state's foundations. The fundamental question is how the relationship between economic reforms, political legitimacy, and social stability can be analyzed through the experience of Al-Hadi's governance. This research has been conducted with a descriptive-analytical approach based on ancient library sources. Historical data have been extracted from works such as "Sirat Al-Hadi ela'l-Haqq," "Sifat Jazirat al-Arab," and geographical texts like the works of Al-Istakhri and Al-Maqdesi, and then Al-Hadi's economic-administrative mechanisms have been interpreted through conceptual analysis. The analytical method is based on the connection between historical data and theories of state-building in pre-modern societies. The findings indicate that Al-Hadi's first step was to establish security as the infrastructure for any economic reform. The establishment of peace among warring tribes and the suppression of rebellions enabled the reconstruction of the production and trade cycle. In the next step, the appointment of committed officials and their oath-taking consolidated the tax system based on Sharia rulings. The precise regulation for the amount of alms tax, the distinction between tax sources, and the prohibition of officials' overreach, all indicated the financial-administrative rationality of Al-Hadi's state. Another significant finding is the organization of the capitation or poll-tax policy. While Al-Hadi stabilized revenue sources from the People of the Book (Ahl al-Dhimma), he implemented supportive approaches and targeted exemptions during livelihood crises, demonstrating the link between social justice and economic considerations. In the market domain, the Imam's direct oversight of prices, combating hoarding, and controlling measurement tools, reflected attention to economic stability and consumer protection. Furthermore, the results show that allocating a portion of Zakat and fifth of money to the poor and needy led to the creation of social capital and strengthened religious-political cohesion. This policy not only had ethical dimensions but also reduced social discontent and increased tribal loyalty. Al-Hadi's economic reforms were multi-dimensional: on one hand, they were a means of providing financial resources for the state and the army; on the other hand, they were a mechanism for producing political legitimacy. In this governance experience, the economy was not merely a financial sector but was considered a domain for reconstructing social order and consolidating religious authority. The reciprocal relationship between security and economy formed the fundamental axis of Al-Hadi's policies, such that political security facilitated economic prosperity, and economic stability reinforced political legitimacy. However, structural limitations, such as persistent drought, destruction of mines, and tribal rebellions, challenged the complete sustainability of the economic system. The reduced capacity for tax payment placed additional pressure on the state treasury, demonstrating that even economic systems based on Sharia justice are vulnerable to environmental crises. In conclusion, Al-Hadi's economic reforms can be considered a prominent example of the link between economy, Sharia, and state-building in Islamic history. His financial, administrative, and oversight policies, while creating relative economic order, led to the consolidation of political authority and the expansion of religious influence. Al-Hadi's experience shows that in pre-modern states, the economy had a role beyond providing livelihood, becoming a strategic tool for legitimacy, security, and social cohesion. The relative success of the Zaidi state in its establishment phase was largely due to Al-Hadi's economic rationality and justice-oriented approach. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Al-Hadi ela'l-Haqq, Zaidism, Yemen, Economic System | ||
| مراجع | ||
|
ابنحائک همدانی، حسنبن احمد (۱۴۰۳ق). صفة جزیرة العرب. صنعا: چاپ محمدبن علی أکوع.
ابنحائک همدانی، حسنبن احمد (۱۹۸۵م). الجوهرتین العتیقتین. محقق کریستوتول. صنعا: بینا.
ابندیبع، ابیالضیاء عبدالرحمنبن علی (۱۹۸۸م). قرةالعیون بأخبار الیمن المیمون. محقق محمدبن علی الاکواع. بینا.
ابنرسته، احمدبن عمر (۱۸۹۲م). الأعلاق النفیسة. بیروت: دارصادر.
ابنعنبه، جمالالدین احمدبن علی (۱۳۷۳). الفصول الفخریه. تهران: چاپ جلالالدین محدث ارموی.
ابنفقیه همدانی، ابوبکر احمدبن محمد (۱۳۰۲ق). البلدان. لیدن: چاپ بریل.
ابنمحمد، یحییبن حسینبن قاسم (۱۹۳۶م). انباء الزمن فی تاریخ الیمن. مصحح و محقق محمد عبدالله ماضی. برلین: مکتبة الثقافیة الدینیة.
اصطخری، ابراهیمبن محمد (۲۰۰۴م). المسالک و الممالک. قاهره: الهیئة العامة لقصور الثقافة.
بغدادی، اسماعیل (۱۹۵۵م). هدیةالعارفین اسماء المؤلفین و آثار المصنفین. بیروت: داراحیاء تراث العربی، ج2.
حجری، محمدبن احمد (بیتا). مجموع بلدان الیمن و قبائلها. قاهره: دارالکتب المصریه.
حموی، یاقوتبن عبدالله (۱۳۸۰). معجم البلدان. مترجم علینقی منزوی. تهران: سازمان میراث فرهنگی، ج2-3، 5.
خضیری، احمدحسن (۱۳۹۱). دولت زیدیه در یمن. مترجم احمد بادکوبه هزاوه. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ سوم.
زباره، محمدبن محمد (۱۳۷۶ق). أئمة الیمن. الناصریة.
زرکلی، خیرالدین (۱۹۸۶م). الاعلام قاموس تراجم لاشهر الرجال والنساء منالعرب والمستعربین والمستشرقین. بیروت: دارالعلم للملایین، ج8.
سعدی، عباس فاضل (۱۹۸۱م). مجالس القات فی الیمن تطورها، أنواعها، وصفها. التراث الشعبی السنه، 12(11)، ص۶۱-۷۴.
شرفالدین، احمد حسین (۱۹۸۶م). تاریخ الفکر الاسلامی فیالیمن. قاهره: بینا.
شماحی، قاضی عبداللّهبن عبدالوهاب مجاهد (بیتا). الیمن الانسان و الحضاره، بینا.
علوی، علیبن محمدبن عبیدالله (۱۴۰۱ق). سیره الهادی الی الحق یحییبنحسین. تحقیق سهیل زکار. بیروت: دارالفکر.
الفقی، عصامالدین عبدالرئوف (۱۹۹۴م). الیمن فی ظل الاسلام منذ فجرة حتی قیام دولت بنیرسول. قاهره: دارالفکر العربی.
کحاله، عمر رضا (۱۴۱۴ق). معجم قبائل العرب القدیمة والحدیثة. بیروت: موسسه الرساله.
کریملو، داوود (۱۳۹۳). کتاب سبز یمن. تهران: وزارت امورخارجه.
ماضی، محمد عبدالله (۱۹۵۰م). دولة الیمن الزیدیه. تاریخی، 3(1).
مقحفی، ابراهیم احمد (۱۹۸۸م). معجم البلدان و القبائل الیمینه. صنعا: دارالحکمه.
مقدسی، محمدبن احمد شمسالدین (۱۹۰۶م). احسن التقاسیم. لیدن: دخویه.
موسوینژاد، سید علی؛ یزدانی، علی (1389). پیدایش و تطور دولت زیدیه در یمن. تاریخ اسلام. شماره 3-4، ص227-270.
واسعی، عبدالواسعبن یحیی (۱۳۴۶ق). فرجة العموم فی حوادث و تاریخ الیمن. قاهره: مطبعة سلیفة.
هادی، یحییبن حسین (۱۴۱۰ق). الاحکام فیالحلال والحرام. تصحیح أبوالحسن علیبن أحمدبن أبىحریصه. مکتبة یعسوب الدین الالکترونیة.
هارونی، ابوطالب یحییبن حسین (۱۴۲۲ق). الافاده فیتاریخ الائمة السادة. تحقیق ابراهیمبن مجدالدینبن محمد المویدی. صعده: مرکز اهل البیت للدراسات الاسلامیه.
همدانی، احمدبن حسین بدیع الزمان (۱۳۸۷). المقامات. ترجمه حمید طبیبیان. تهران: امیرکبیر.
یزدانی، علی؛ جاناحمدی، فاطمه (۱۳۹۱). بسترها، زمینهها و چالشهای پیدایی جنبش زیدیه در یمن. تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، شماره ۸، ص۱۱۳-۱۳۴. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 13 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 19 |
||