آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,440,568 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,577,819 |
بررسی تطبیقی سیره علوی در مذاکرات مربوط به جنگ‌های سه‌گانه با مذاکرات مربوط به جنگ تحمیلی عراق علیه ایران | ||
| فقه و سیاست | ||
| دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 11، فروردین 1404، صفحه 152-193 اصل مقاله (1.83 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/ijp.2026.73564.1104 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا زبرجدی1؛ مطهره ,خبازیان1؛ محمد کفاش* 2 | ||
| 1کارشناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 06 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 06 دی 1404، تاریخ پذیرش: 19 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| در دنیای دیپلماسی امروز، مذاکره نقش بسیار موثری در روابط بین‌الملل به خود اختصاص داده است. در اختیار داشتن الگویی از مذاکرات موفق، همچنین مطالعه مذاکرات نا‌موفق و بررسی علل عدم موفقیت آنها، به مذاکره‌کنندگان این امکان را می‌دهد تا در شرایط حساس و استراتژیک، اوقات و سرمایه‌های خود را برای آزمون و خطا هدر ندهند و دوباره قدم در مسیرهای نادرستی که در این زمینه طی شده است بر ندارند. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری «دیپلماسی اتمام حجت و عقلانیت دفاعی»، به استخراج اصول مشترک مذاکرات انجام شده در دو برهه مهم تاریخی دینی و ملی می‌پردازد. این پژوهش با بررسی سیره علوی در مذاکرات جنگ‌های سه‌گانه جمل، صفین و نهروان و مقایسه آن با مذاکرات و تلاش‌های دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در دوران دفاع مقدس نشان می‌دهد در هر دو دوره رهبران همواره پیش از نبرد و اقدامات خود با معتمدین و متخصصان حوزه‌های مرتبط به مشورت می‌پرداختند و با ارسال سفیران کارآمد، نامه‌های روشنگرانه و گفت‌وگوهای مستقیم، تمام تلاش خود را برای جلوگیری از خون‌ریزی و برقراری صلح به کار می‌بستند. در عین حال یافته‌ها حاکی از آن است که در این الگو، مذاکره نه برای سازش، بلکه به مثابه بخشی از «زنجیره اتمام حجت» عمل می‌کند به‌طوری که رهبران پس از اتمام حجت با قاطعیت در برابر دشمنان می‌ایستادند و همواره بر عهد و پیمان خود (حتی در شرایط سختی چون پذیرش قطعنامه ۵۹۸ در تطبیق با حکمیت) استوار بودند. مطالعه تطبیق این دو دوره تاریخی به لحاظ الگو‌برداری در مذاکرات سیاسی و نظامی بسیار حائز اهمیت است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سیره علوی؛ جنگ‌های سه‌گانه (جمل؛ صفین؛ نهروان)؛ جنگ تحمیلی عراق علیه ایران؛ دفاع مقدس؛ اصول مذاکره؛ دیپلماسی اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of Sira of Imam Ali in the Negotiations of the Three Wars and the Negotiations Related to the Imposed War of Iraq against Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zara Zwbarjadi1؛ Motahhareh Khabbazian1؛ Mohammad Kaffash2 | ||
| 1. B.A., Farhangian University, Tehran, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, University of Islamic Sciences, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| In today’s world of diplomacy, negotiation plays a highly influential role in international relations. Having a model of successful negotiations, as well as studying unsuccessful negotiations and examining the reasons for their failure, enables negotiators to avoid wasting time and resources on trial and error in sensitive and strategic situations, and to refrain from repeating paths that have previously proven unsuccessful. The present study adopts a comparative approach and draws upon the theoretical framework of “Diplomacy of Exhausting Proof (Itmām al-Ḥujjah) and Defensive Rationality” to extract the common principles underlying negotiations conducted during two significant religious and national historical periods. By examining the sira (conduct) of Imam Ali in the negotiations of the three wars—Jamal, Ṣiffīn, and Nahrawān—and comparing them with the negotiations and diplomatic efforts of the Islamic Republic of Iran during the Sacred Defense (the Iran–Iraq War), this study demonstrates that in both periods leaders consistently consulted trusted advisors and specialists in relevant fields prior to engaging in battle or taking action. Through dispatching capable envoys, sending clarifying letters, and engaging in direct dialogue, they exerted every effort to prevent bloodshed and establish peace. At the same time, the findings indicate that within this model, negotiation was not pursued as a means of compromise, but rather functioned as part of a “chain of exhausting proof,” such that after completing the process of establishing proof, leaders would stand firmly against their adversaries. They remained steadfast in their covenants and commitments—even under difficult circumstances, such as the acceptance of Resolution 598, comparable to arbitration (ḥakamiyyah). A comparative study of these two historical periods is of considerable importance for deriving models applicable to political and military negotiations. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Sira of Imam Ali, the three wars (Jamal, Ṣiffīn, Nahrawān), the imposed war of Iraq against Iran, Sacred Defense, principles of negotiation, Islamic diplomacy | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
** نهج البلاغه.
ابن ابی‌الحدید، عبدالحمیدبن هبة‌الله. (بی‌تا). شرح نهج البلاغه. بی‌جا: دار احیاء الکتب العربیه.
ابن‌اعثم کوفی. (1411ق). الفتوح (محقق: علی شیری). بیروت: دارالاضواء.
ابن‌خلدون، عبدالرحمن. (1363). مقدمه ابن‌خلدون (مترجم: پروین‌گنابادی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ابن‌صباغ مالکی، علی بن محمد. (1422ق). الفصول المهمه فی معرفه احوال الائمه. قم: دار الحدیث.
امام خمینی، روح‌الله. (8/7/1359). صحیفه نور.
بشیری، سیاوش. (بی‌تا). قرارداد 1975 الجزایر، ایران و عراق. آلمان فدرال: سازماندهی ملی شاهیران.
بلاذری، احمد بن یحیی. (1417ق). انساب الاشراف. بیروت: دارالفکر.
پارسادوست، منوچهر. (1367). ریشه‌های تاریخی اختلافات جنگ ایران و عراق. تهران: شرکت سهامی انتشار.
پارسادوست، منوچهر. (1385). ما و عراق از گذشته‌ی دور تا امروز. تهران: شرکت سهامی انتشار.
ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد. (1353). الغارات. تهران: انجمن آثار ملی.
حاجی‌زاده، یدالله. (1392). سیره نظامی امیرالمومنین. قم: مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه.
حاجی‌زاده، یدالله. (1401). جایگاه جنگ در مواجهه با دشمن در سیره نظامی امام علی×. جستارهای تاریخ اسلام، 2(4)، صص 121-141.
حموی، یاقوت‌بن عبدالله. (1995م). معجم البلدان. بیروت: دار صادر.
خامنه‌ای، سیدعلی. (12/10/1370)، در مراسم صبحگاه نظامی پایگاه منطقه‌ی دوم دریایی نیروی دریایی ارتش در بوشهر.
درودیان، محمد. (1382). پرسش‌های اساسی جنگ: نقد و بررسی جنگ ایران و عراق. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
دینوری، ابوحنیفه. (1368). اخبارالطوال. قم: منشورات الرضی.
دینوری، عبدالله‌بن مسلم‌بن قتیبه. (1410ق). الامامه و السیاسه. بیروت: دار الاضواء
ربانی، سیدجعفر. (1378). صعصعة‌بن صوحان. فرهنگ کوثر، شماره 36.
رفعت، محسن؛ مسعودیان، مصطفی. (1398). رفتارشناسی تحلیلی از رهبری اخلاق‌مدارانه امام علی× در جنگ در پرتو آموزه‌های نهج البلاغه (مطالعه موردی: جنگ صفین). پژوهش‌نامه علوی، 10(19)، صص 97-123.
رکابیان، رشید؛ صارمی، علی. (1397). بررسی تطبیقی جایگاه دیپلماسی ایران و عراق در طول جنگ تحمیلی. پنجمین همایش ملی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران.
سادات بیدگلی، سیدمحمود؛ قیصریان‌فرد، هادی. (1398). تحلیل و ارزیابی پایان جنگ ایران و عراق. گنجینه اسناد، 29 (115)، صص 68-98.
سیدرضی، محمدبن حسین. (1392). نهج‌البلاغه (مترجم: محمد دشتی). قم: نشتا.
سیدرضی، محمدبن حسین. (1414ق). نهج البلاغه (محقق: صالح). قم: مؤسسة دار الهجرة.
شراب، محمد بن محمدحسن. (1411ق). المعالم الأثیرة فی السنة و السیرة. بیروت: دارالقلم.
طبری، محمدبن جریر. (1387ق). تاریخ طبری. بیروت: دار الکتب التراث.
عقیلی، محمدبن عمر. (1404ق). الضعفاء الکبیر. بیروت: دار الکتب العلمیه.
غضنفری، کامران. (1395). راز قطعنامه. تهران: کیهان.
فیومی، احمدبن محمد. (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قم: منشورات دار الرضی. کلینی، محمدبن یعقوب. (1362). الکافی. تهران: اسلامیه.
کوثری، محمدعلی؛ پهلوان، منصور؛ طارمی، حسن. (1395). روش‌شناسی ترتبی رویارویی امام علی× با خوارج با تأکید بر نهج البلاغه. پژوهشهای نهج البلاغه، 15(51)، صص 81-102.
مردانی(گلستانی)، مهدی. (1400). بازپژوهی مفهوم «سیره» در مطالعات شیعه. نشریه عیار پژوهش در علوم انسانی،10(21)، صص 85-102
مسعودی، علی‌بن حسین. (بی‌تا). التنبیه و الاشراف. قاهره: دارالصاوی.
مفید، محمدبن محمدبن نعمان. (1413ق). الارشاد. قم: الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
مقدسی، مطر بن طاهر. (1374). آفرینش و تاریخ (مترجم: محمدرضا شفیعی کدکنی). تهران: آگه.
مقدمی شهیدانی، سهراب. (1401). روندپژوهی پذیرش قطعنامه 598 توسط امام خمینی&. دولت‌پژوهی ایران معاصر، 8(2)، صص 11-29.
ملاشاهی زارع، عیسی؛ امین ناجی، محمدهادی؛ میردامادی، سیدمحمد. (1397). صلح‌گرایی امام علی× - نقد و بررسی (با تکیه بر نهج البلاغه). پژوهشهای نهج البلاغه، 17(58)، صص 151-170.
منقری، نصر بن مزاحم. (1366). پیکار صفین (مترجم: پرویز اتابکی). تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
منقری، نصر بن مزاحم. (1404ق). وقعة صفین (محقق و مصحح: عبدالسلام محمد هارون). قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
مولایی، عبدالحسین. (1395). تحلیلی بر جنگ صفین. تهران: نشر مشعر.
نشاط فرشمی، مهدی؛ حاجی ابراهیمی، حامده. (1403). مذاکره. مشهد: دیده بان قلم فرتاک.
ولایتی، علی‌اکبر؛ صادقی یکتا، اصغر؛ یزدان‌فام، محمود. (1389). تاریخ سیاسی و نظامی جنگ عراق با ایران. تهران: کتاب مرجع.
هیثمی، نورالدین علی‌بن ابی‌بکر. (1412ق). مجمع الزوائد و منبع الفوائد. بیروت: دارالفکر.
یعقوبی، ابن‌واضح. (بی‌تا). تاریخ یعقوبی. بیروت: دارصادر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 115 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 121 |
||