آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,441,772 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,581,615 |
تحلیل مواضع فیلسوفان مسلمان از فارابی تا ملاصدرا در باره تجرد فوق عقلانی نفس | ||
| پژوهش‌های عقلی نوین | ||
| دوره 10، شماره 20، اسفند 1404، صفحه 51-72 اصل مقاله (574.49 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/nir.2026.68160.1430 | ||
| نویسندگان | ||
| هادی رستگار مقدم گوهری* 1؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی2 | ||
| 1دکتری فلسفه و حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهد. | ||
| 2استاد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| تاریخ دریافت: 02 دی 1402، تاریخ بازنگری: 06 اسفند 1402، تاریخ پذیرش: 18 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| حکمای اسلامی، تجرد برزخی و عقلانی نفس را باور دارند، اما تنها ملاصدرا مقام فوق تجرد عقلانی نفس را اثبات کرده است. مقام فوق تجرد عقلانی یعنی تجرد از ماهیت و ابنسینا و پیروان او چنین مقام و رتبه‌ای را برای نفس نپذیرفته‌اند، چون این مقام را تنها برای حق‌تعالی ثابت می‌دانند و معتقدند اگر نفس چنین مقام و رتبه‌ای داشته باشد مقام واجب‌الوجودی را دارا خواهد بود. نویسندگان این پژوهش با شیوهٔ توصیفی و تحلیلی درصدد نشان دادن این واقعیت است که چگونه میان حکما از فارابی تا ملاصدرا اعتقاد به تجرد نفس دچار دگرگونی شده است و ادلهٔ آنها در این باره چیست؟ همچنین این نوشتار ریشه‌های این دگرگونی را تحلیل کرده و ارزیابی می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌‌دهد فارابی و ابنسینا به تجرد تام عقلی معتقدند و ادله‌ای برای اثبات آن مبتنی بر مبانی دستگاه خود ارائه کرده‌اند. اما شیخ اشراق تنها به بیان کشفی تجرد فوق‌عقلانی نفس پرداخته است، بدون اینکه ادله‌ای برای اثبات آن ارائه کند و برای نفس امکان سیر لایتناهی قائل است. بنابراین ملاصدرا تنها کسی است که برای تجرد فوق‌عقلانی نفس ناطقهٔ انسانی بر اساس مبانی دستگاه خود برهان اقامه کرده است؛ زیرا مبانی وی برای اثبات این دیدگاه مناسب می‌باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نفس ناطقه؛ تجرد برزخی؛ تجرد عقلانی؛ تجرد فوق عقلانی؛ تجرد از ماهیت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis of the Position of Muslim Philosophers from Al-Fārābī to Mullā Ṣadrā on the Super-Rational Abstraction of the Soul | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hadi Rastegar Moghadam Gohari1؛ Seyyed Morteza Hosseini Shahrudi2 | ||
| 1Teacher | ||
| 2Philosophy, Theology. Ferdowsi University of Mashhad | ||
| چکیده [English] | ||
| The Islamic sages believe in the purgatorial and rational abstraction of the soul, but only Mullā Ṣadrā has proven the super-rational abstraction of the soul. The super-rational abstraction means abstraction from essence, and Ibn Sīnā and his followers have not accept such a position and rank for the soul, because they consider this status proven only for the Almighty God and believe that if the soul has such a position and rank, it will have the position of the Necessary Being. The authors of this study, using a descriptive and analytical method, intend to show how the belief in the abstraction of the soul has changed among sages from Al-Fārābī to Mullā Ṣadrā, and what their arguments in this regard are. This article also analyzes and evaluates the roots of this transformation. The results of the research show that Al-Fārābī and Ibn Sīnā believe in the complete intellectual abstraction and have presented evidence to prove it based on the principles of their system. However, Mullā Ṣadrā (also known as Sheikh-i Ishrāq) has merely dealt with the illuminative explanation of the supra-rational abstraction of the soul, without presenting any evidence to prove it, and he considers the possibility an infinite journey for the soul. Therefore, Mullā Ṣadrā is the only philosopher who has presented an argument for the supra-rational abstraction of the human rational soul based on the principles of his system; because his principles are suitable for proving this view. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| rational soul, purgatorial abstraction, rational abstraction, supra-rational abstraction, abstraction from essence | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم آشتیانی، سید جلال الدین (1370ش). شرح مقدمه قیصری. تهران: مؤسسه انتشاراتی امیرکبیر. آشتیانی، سید جلالالدین (1376ش). هستی از نظر فلسفه و عرفان. قم: دفتر تبلیغات اسلامی. ابن سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). التعلیقات. تحقیق عبدالرحمن بدوی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی. ابنسینا، حسین بن عبدالله (1404ق «الف»). الشفا (الهیات). تصحیح سعید زائد. قم: مکتبة آیة الله المرعشی. ابنسینا، حسین بن عبدالله (1382ش). الاضحویة فی المعاد (تحقیق د.حسن عاصی). تهران: انتشارات شمس تبریزی. ابنسینا، حسین بن عبدالله (1978م). الانصاف شرح کتاب اثولوجیا. کویت: انتشارات وکالة المطبوعات. ابنسینا، حسین بن عبدالله (1404ق). الشفاء(الطبیعات) (تصحیح سعید زائد و دیگران). قم: مکتبة آیة الله المرعشی. ابنسینا، حسین بن عبدالله (1379ش). النجات من الغرق فی بحر الضلالات (تصحیح محمد تقی دانشپژوه). تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ابنسینا، حسین بن عبدالله (2007م). رسالة احوال النفس. تحقیق فؤاد الاهوانی. پاریس: انتشارات بیبلیون. ابنسینا، حسین بنعبدالله (1362ش). رساله عروس در ضمن کتاب حکمت ابوعلی سینا (ترجمهٔ علامه حائری مازندرانی). تهران: انتشارات حسین علمی و نشر محمد. اخوان الصفا (1412ق). اخون الصفاء و خلان الوفاء. بیروت: الدار الاسلامیة . حسنزاده آملی، حسن (1373ش). أنه الحق. قم: قیام . حسنزاده آملی، حسن (1385ش). دروس معرفت نفس. قم: الف لام میم. حسنزاده آملی، حسن (1375ش). نصوص الحکم بر فصوص الحکم. تهران: انتشارات رجا. سبزواری، هادی (1383ش). اسرار الحکم. تصحیح کریم فیضی. قم: مطبوعات دینی. سبزواری، هادی (1360ش). التعلیقات علی الشواهد الربوبیة (تصحیح سیدجلال الدین آشتیانی). مشهد: نشر دانشگاه فردوسی. سبزواری، هادی (1379ش). شرح منظومه (تصحیح و تعلیقهٔ حسنزادهآملی). تهران: نشر ناب. شریف الرضی، محمد بن حسین (1414ق).نهج البلاغه (تصحیح صبحی صالح). قم: هجرت. الشیرازی، صدرالدین محمد (1981م). الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعة. بیروت: دار احیاء التراث العربی. شیرزای، صدرالدین محمد (1387ش). سه رسائل فلسفی (تصحیح سید جلالالدین آشتیانی). قم: دفتر تبلیغات اسلامی. طوسی، نصیرالدین (1374ش). آغاز و انجام (تعلیقهٔ حسن حسنزادهٔ آملی). تهران: انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی. الطوسی، نصیرالدین (1375ش)، شرح الاشارات والتنبیهات، قم: نشر البلاغة. فارابی، ابونصر (1392ش). التعلیقات (تحقیق سید حسین موسویان). تهران: مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. فارابی، ابونصر (1405ق «الف»). الجمع بین رأی الحکیمین (تصحیح د. البیر نصری نادر). تهران: انتشارات الزهرا. فارابی، ابونصر (1405ق «ب»). فصوص الحکم. قم: انتشارات بیدار. فلوطین (1413ق). اثولوجیا. تصحیح عبد الرحمن بدوی. قم: انتشارات بیدار. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 191 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 133 |
||