آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,659 |
| تعداد مقالات | 37,603 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,605,338 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,096,597 |
تأثیر پراگماتیسم بر مطالعات اسلامی معاصر (با تمرکز بر علوم واسطهای و ابزاریِ اسلامی) | ||
| پژوهشهای عقلی نوین | ||
| دوره 10، شماره 20، اسفند 1404، صفحه 73-99 اصل مقاله (611.98 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/nir.2026.63920.1366 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه رضاداد* 1؛ حسن نقی زاده2؛ مرتضی ایروانی نجفی2؛ جهانگیر مسعود2 | ||
| 1عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیه، گروه قرآن و حدیث، نمایندگی خراسان، مشهد. | ||
| 2استاد تمام دانشگاه فردوسی مشهد. | ||
| تاریخ دریافت: 19 اردیبهشت 1401، تاریخ پذیرش: 18 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| مکتب پراگماتیسم، یکی از مکاتب اصلی فلسفی است که در قرن نوزدهم، در پرتو اندیشههای پیرس، ویلیام جیمز و جان دیویی شکل گرفته است و تا امروز، همچنان به حیات خود ادامه داده است. با توجه به تعامل فرهنگی جهان غرب و شرق، با گسترش نفوذ پراگماتیسم در جهان غرب، کمکم اثرات این مکتب در مطالعات اندیشهای شرق نیز پدیدار شد. از جمله حوزههایی که از نفوذ پراگماتیسم مصون نماند، حوزهٔ مطالعات اسلامی نوین در دنیای معاصر است. نویسندگان در این نوشتار با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی میکوشند ابعاد اثرپذیری مطالعات اسلامی معاصر از پراگماتیسم را در دو محور علوم واسطهای و علوم ابزاری اسلامی تبیین کنند. نتایج این پژوهش نشان میدهد مطالعات اسلامی معاصر، هم در ساحت علوم واسطهای (با محوریت علم کلام) و هم در ساحت علوم ابزاری (علم حدیث و تفسیر) بهطور جدی از پراگماتیسم متأثر است و این امر، از ضرورت مواجههٔ عالمانه و منصفانه با ابعاد مثبت و منفی این مکتب در محافل علمی اسلامی حکایت دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پراگماتیسم؛ علوم اسلامی؛ سودمندی عملی؛ هویّت تجربی دین؛ نقد کاربردی؛ تفسیر پراگماتیکی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Impact of Pragmatism on Contemporary Islamic Studies (Focusing on Islamic Mediational and Instrumental Sciences) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| fatemeh rezadad1؛ Hasan Naghizadeh2؛ Morteza Iravani Najafi2؛ Jahangir Masudi2 | ||
| 1ferdowsi university | ||
| 2Ferdowsi university | ||
| چکیده [English] | ||
| Pragmatism is one of the major philosophical schools that was formed in the nineteenth century in the light of the ideas of Peirce, William James, and John Dewey, and has continued to exist to this day. Given the cultural interaction between the West and the East, as the influence of pragmatism spread in the West, the effects of this school gradually appeared in the intellectual studies of the East. Among the fields that were not immune to the influence of pragmatism is the field of modern Islamic studies in the contemporary world. In this article, the authors use a descriptive-analytical method to explain the dimensions of the influence of pragmatism on contemporary Islamic studies in the two fields of Islamic mediational sciences and instrumental sciences. The results of this research show that the contemporary Islamic studies, both in the field of mediational sciences (with the centrality of theology) and in the field of instrumental sciences (the science of hadith and interpretation), are seriously influenced by pragmatism, and this designates the necessity of a scholarly and fair encounter with the positive and negative dimensions of this school in Islamic scientific circles. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| pragmatism, Islamic sciences, practical utility, empirical identity of religion, applied criticism, pragmatic interpretation | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
اقبال لاهوری، محمد (بیتا). احیای فکر دینی در اسلام (ترجمهٔ احمد آرام). تهران: موسسه فرهنگی منطقهای.
آذربایجانی، مسعود (1387). روانشناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز. قم: نشر حوزه و دانشگاه.
آقاجانی، نصرالله (1392). اسلام و تجدد در مصر، قم: بوستان کتاب.
بازرگان، مهدی (بیتا). پراگماتیسم در اسلام. تهران: انتشارات اعلمی.
باقری، خسرو (1382). هویّت علم دینی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
پرادفوت، وین (1377). تجربهٔ دینی (ترجمهٔ عباس یزدانی).ذ قم: موسسه فرهنگی طاها.
تیلور، چارلز(1387). تنوع دین در روزگار ما: دیداری دوباره با ویلیام جیمز (ترجمهٔ مصطفی ملکیان). تهران: نشر شور.
حسامیفر، عبدالرزاق (1395). «پراگماتیسم و فلسفه تحلیلی». فصلنامه تأملات فلسفی. ش17. صص 187-218.
حمیدیه، بهزاد (1389). «میثولوجیا نقد الحدیث فی تیار التنویر». نشریهٔ نصوص معاصره. ش20. صص 111-119 به نقل از فاضل میبدی، محمدتقی (1385). نشست ستیز با تحجر و غلو در عرصه دین.
حنفی، حسن (1410). التراث و التجدید. بیروت: المؤسسه الجامعیّه للدراسات و النشر.
حنفی، حسن (2005م). من النص الی الواقع. بیروت: دارالمداراه الاسلامی.
خاکی، غلامرضا (1378). روش تحقیق. تهران: نشر درایت.
خسروپناه، عبدالحسین (1388). کلام جدید با رویکرد اسلامی. قم: نشر معارف.
خلجی، مهدی (2010م). گفتگو دربارهٔ الهیات شکنجه: zamaaneh.com.www
رمضانی فراتی. محمدعلی (1388). «بررسی امکان ایجاد علم دینی». رسالهٔ دکتری. دانشکده الهیات و معارف اسلامی. قم: دانشگاه تربیت مدرس.
زیدان، محمود (1985م). ولیم جیمس. مصر: دار المعارف.
سجودی، فرزان (1387). نشانهشناسی کاربردی. تهران: نشر علم.
شفلر، اسرائیل (1366). چهار پراگماتیست (ترجمهٔ محسن کریمی). تهران: پنگوئن.
صانعی پور، محمد حسن (1390). مبانی تحلیل کارگفتی در قرآن کریم. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادقg.
طباطبایی. محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فرامرز قراملکی، احد (1385). روش شناسی مطالعات دینی. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
فرامرز قراملکی، احد (1387). هندسهٔ معرفتی کلام جدید. تهران: دانش و اندیشه معاصر.
فرهنام پور، احمد (1395). «حدود تفسیر از منظر اکو». پایاننامهٔ کارشناسی ارشد. تهران: دانشکدهٔ علوم نظری و مطالعات عالی هنر.
قائمی نیا، علیرضا (1389). بیولوژی نص. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشهٔ اسلامی.
قائمی نیا، علیرضا (1385). «نشانه شناسی و فلسفهٔ زبان». فصلنامهٔ علمی پژوهشی ذهن. شماره 27 . صص3-24.
قیصر، نذیر (1384). اقبال و شش فیلسوف غربی (ترجمهٔ محمد بقایی). تهران: نشر یادآوران.
کدیور، محسن (1385). سمینار اسلام و مدرنیته: www.kadivar.com
معروف، محمد (1387). فلسفهٔ دین از نگاه اقبال (ترجمهٔ محمد بقایی). تهران: نشر مروارید.
ملکیان، مصطفی (1389). حدیث آرزومندی. تهران: نگاه معاصر.
ملکیان، مصطفی (1373). «گونه های تعارض بین علم و دین.فصلنامهٔ مصباح. ش10. صص63-84.
ملکیان، مصطفی (1381). مدارا، گفتگو و دین. بازتاب اندیشه. ش33.
ملکیان، مصطفی (1385). «ملاک حقانیت هر دین». هفت آسمان. ش32. صص43-50.
مهدوی آزادبنی، رمضان (1398). ارزش معرفتی باورهای دینی و کاربرد مدل ایجابی و سلبی پراگماتیسم در قرآن. جستارهایی در فلسفه و کلام. ش103. صص237-252.
نظری، علی اشرف (1394)؛ اسلام گرایی. پراگماتیسم و کشش سیاسی در مصر پسا انقلابی. پژوهشنامه علوم سیاسی. سال دهم. شماره 3. ص201-234.
واعظی، احمد (1390). نظریه تفسیری نوپراگماتیسم. فصلنامه اندیشهٔ دینی. شماره 41. ص1-18.
ویتگنشتاین، لودویک (1385). پژوهش های فلسفی. ترجمه ایرج قانونی. تهران: نشر نی.
Austin, John (1962). How to do Things with Words. Oxford University Press. Carnap, Rodolf (1948). Introduction to Semantic. Cambridge. MA: Harvard University Press. Wulff,D.M. (1991)Psychology of Religion. Canada. Lamberth,David (2005). “Conclusion” in Carrette. Jeremy. William James and the Varieties of Religious Experience. Rout Ledy. William James ,( 2004). Pragmatism. N.D. ____________, (2008). the varieties of religious experience. Shahid Alam,(2011) Pragmatic Arguments in the Qur’ān for Belief. Northeastern university. Boston . Isra Yazicioglu (2013). The Use of Peirce’s Pragmatism for Qur’anic Interpretation. University Park: Pennsylvania State University Press. Hilali. asma (2010). Pragmatic Aspects of the Religious Text. Pierce, Charles (1932). The Collected Paper of Charles Sanders Pierce. Edited by Charles Hartshorne. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 187 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 96 |
||