آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,769 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,820,717 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,780,525 |
تحول الگوی مشروعیت امامت در اندیشه زیدیه با تکیهبر نظریه مشروعیت ماکس وبر | ||
| سیره پژوهی اهل بیت (علیهم السلام) رویکرد تمدنی | ||
| دوره 11، شماره 21، مهر 1404، صفحه 51-68 اصل مقاله (409.64 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/csa.2026.74168.1246 | ||
| نویسنده | ||
| محمد حسن بیگی* | ||
| دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اراک | ||
| تاریخ دریافت: 15 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 16 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 09 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| واقعه سقیفه و پیامدهای آن، مسئله امامت را به یکی از بنیادی‌ترین چالش‌های فکری و سیاسی در تاریخ اسلام بدل کرد و زمینه‌ساز شکل‌گیری خوانش‌های متنوع از مشروعیت رهبری دینی شد. در این میان، زیدیه یکی از جریان‌های مهم شیعی، با تأکید بر «قیام به سیف» و شرایط عملی امامت، قرائتی متمایز از جایگاه امامت ارائه کردند. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی تحول الگوی مشروعیت امامت در اندیشه زیدیه با تکیهبر نظریه مشروعیت ماکس وبر می‌پردازد و نشان می‌دهد که زیدیه، تحت تأثیر شرایط سیاسی-اجتماعی پس از عصر اموی و در تعامل با مبانی کلامی معتزله، از الگوی امامت نصّی و الهی فاصله گرفته و به سوی نوعی مشروعیت مصلحت‌محور حرکت کردند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که اگرچه زیدیه در سطح اعتقادی، امام علی7 را افضل صحابه و شایسته‌ترین فرد برای امامت می‌دانستند؛ اما در سطح سیاسی، با پذیرش امامت مفضول و توجیه خلافت شیخین، کوشیدند میان فضیلت دینی و واقعیت قدرت سیاسی سازگاری ایجاد کنند. این فرایند، به تدریج موجب تعدیل جایگاه امامت و بازتعریف مفهوم مشروعیت در اندیشه زیدی شد؛ به‌گونه‌ای که امامت بیش از آنکه امری منصوص و قدسی باشد، به نهادی سیاسی با کارکرد اصلاحی و قیامی تبدیل شد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| امامت؛ مشروعیت سیاسی؛ زیدیه؛ امام علی(ع)؛ امامت مفضول؛ معتزله | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Transformation of legitimacy model of Imamate in Zaydi thought based on Max Weber’s legitimacy theory | ||
| نویسندگان [English] | ||
| محمد حسن بیگی | ||
| دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اراک | ||
| چکیده [English] | ||
| The event of Saqīfah and its consequences turned the issue of imamate into one of the most fundamental intellectual and political challenges in Islamic history, leading to diverse interpretations regarding the legitimacy of religious leadership. Meanwhile, the Zaydīs, an important Shi‘i movement, offered a distinct interpretation of the imamate, emphasizing qiyām bi-l-sayf (armed uprising) and the imamate practical conditions. This study conducted using a descriptive-analytical approach to consider the evolution of imamate legitimacy in Zaydi thought based on Max Weber’s legitimacy theory. It demonstrates that the Zaydīs distanced from the divine model of imamate and moved toward a form of expediency-based legitimacy influenced by the political and social circumstances following the Umayyad period and interaction with Mu‘tazilī verbal principles. Findings indicate that although the Zaydīs perceived Imam Ali (AS) as the most superior of the companions and the most deserving for leadership at the doctrinal level, they nevertheless accepted the imamate of mafdūl (less-deserved candidate) and politically justified the caliphate of the Sheikhs to reconcile religious merit with the realities of political power. Over time, this process led to a moderation of the imamate position and redefinition of legitimacy in Zaydi thought, such that imamate turned to a political institution with reformatory and revolutionary functions rather than a divinely and sacred designated office. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Imamate, Political Legitimacy, Zaydiyya, Imam Ali (AS), Imamate of mafdūl (less-deserved candidate), Mu‘tazila | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 255 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 140 |
||