آمار

تعداد نشریات54
تعداد شماره‌ها2,639
تعداد مقالات37,346
تعداد مشاهده مقاله18,470,550
تعداد دریافت فایل اصل مقاله8,425,396
عادلیان, محمدجواد, رنجبر, محمدعلی. (1404). تحلیل گفتمانی اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در جمهوری اسلامی (1388-1404). اسلام و مطالعات اجتماعی, 28(3), 101-126. doi: 10.22081/psq.2026.73182.3061
محمدجواد عادلیان; محمدعلی رنجبر. "تحلیل گفتمانی اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در جمهوری اسلامی (1388-1404)". اسلام و مطالعات اجتماعی, 28, 3, 1404, 101-126. doi: 10.22081/psq.2026.73182.3061
عادلیان, محمدجواد, رنجبر, محمدعلی. (1404). 'تحلیل گفتمانی اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در جمهوری اسلامی (1388-1404)', اسلام و مطالعات اجتماعی, 28(3), pp. 101-126. doi: 10.22081/psq.2026.73182.3061
عادلیان, محمدجواد, رنجبر, محمدعلی. تحلیل گفتمانی اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در جمهوری اسلامی (1388-1404). اسلام و مطالعات اجتماعی, 1404; 28(3): 101-126. doi: 10.22081/psq.2026.73182.3061

تحلیل گفتمانی اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در جمهوری اسلامی (1388-1404)

علوم سیاسی
دوره 28، شماره 3، مهر 1404، صفحه 101-126    اصل مقاله (2.18 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/psq.2026.73182.3061
نویسندگان
محمدجواد عادلیان* 1؛ محمدعلی رنجبر2
1دکتری، گروه فقه سیاسی، مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی؛ کارشناسی ارشد، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران
2استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران.
تاریخ دریافت: 22 مهر 1404،  تاریخ بازنگری: 01 اردیبهشت 1405،  تاریخ پذیرش: 01 اردیبهشت 1405 
چکیده
هدف از این پژوهش بررسی اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در انتخابات جمهوری اسلامی ایران است که با تکیه بر منبع رسمی، یعنی بیانات رهبر شهید انقلاب آیت‌الله خامنه‌ای صورت گرفته است؛ بر این اساس نخست به ارزیابی درستی این اولویت در بیانات ایشان پرداخته شد و با اثبات صحت این ادعا در انتساب به ایشان، به چرایی و منطق پشت سر این بینش پرداخته شد. در‌نتیجۀ این پژوهش عقلانی‌بودن این ادعا ثابت شد و سیاست‌گذاری مطابق چنین گفتمانی به ترویج و توجه نیاز دارد. در پژوهش‌های علوم انسانی تکیه بر یک روش ضریب خطا در ارزیابی و موجه‌بودن اعتبار یک ادعا را با چالش مواجه می‌سازد و حال آنکه ترکیب روش کمی و کیفی در اثبات اعتبار یک نظریۀ و به‌حداقل‌رساندن جهت گیری‌ها و سایر عوامل مورد انتقاد به یک ادعا بسیار مؤثر است. در همین راستا، این پژوهش با ضمیمه‌سازی روش کمّی و کیفی در تلاش برای اعتبار هرچه بیشتر ادعای اولویت گفتمانی مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در اندیشۀ آیت‌الله خامنه‌ای است و برای این منظور نخست با تکیه بر روش کمّی و ارزیابی بیانات ایشان در بین سال‌های 1388 تا 1404 که سال‌های پر فراز و نشیبی بوده است، مقطعی‌بودن این اولویت در نظریۀ ایشان را ابطال کرده و توانسته اثبات کند که گفتمان ثابت ایشان، تقدم مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح است. در مرحله بعد به بحث از چرایی این اولویت و منطق پشت‌ پردۀ این اولویت پرداخته شده است که با تکیه بر روش کیفی و در چارچوب نظری نظریۀ مشروعیت بیتام و در پرتو اندیشۀ مردم‌سالاری دینی کاوش شده است. بر اساس نظریۀ مشروعیت بیتام، مشروعیت یک نظام سیاسی تنها به کارآمدی و قانون مندی آن نیست؛ بلکه رکن اصلی مشروعیت مردم هستند که در‌نتیجۀ مشارکت آگاهانه و مستمر شهروندان و تأیید آگاهانۀ سیاست‌های یک نظام سیاسی نیز باید در مشروعیت نظام سیاسی مورد توجه قرار گیرد که تبلور این حضور آگاهانه و تأیید مردمی در مشارکت سیاسی مردم و حضور در انتخابات است. همچنین این مشارکت و انتخاب شخص اصلح در پرتو نظریۀ مردم‌سالاری دینی است که هم حق مردم را مشارکت سیاسی و انتخاب اصلح می‌داند و هم بر اساس دستورات دینی، وظیفه و تکلیفی بر عهده ایشان نسبت به نظام اسلامی وجود دارد که در انتخابات مشارکت داشته باشند و از این جهت جنس مشارکت سیاسی در جمهوری اسلامی با جنس مشارکت سیاسی در دیگر نظام‌های سیاسی متفاوت می‌گردد.
با تکیه بر روش ترکیبی فوق، نتایج زیر به دست آمد:
ـ صحت ادعای اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در اندیشۀ آیت‌الله خامنه‌ای.
ـ مقطعی‌نبودن اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در اندیشۀ آیت‌الله خامنه‌ای.
ـ شرط لازم ‌بودن مشارکت حداکثری برای مشروعیت یک نظام سیاسی در مقابل شرط کمال‌بودن انتخاب اصلح.
ـ وجه اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح در اندیشۀ ایشان ناشی از:
ـ تقدم امر امنیتی بر کارآمدی اقتصادی و سیاسی.
ـ تقدم تکلیف شرعی و ملی بر تکلیف عقلی.
ـ تقدم راهبرد نمایشی و نمادین اقتدار ملی بر عملکرد بهتر و کارآمدی بیشتر.
اولویت مشارکت حداکثری بر انتخاب اصلح تنها یک امر نمادین و مقطعی نیست، بلکه تکیه بر گفتمانی منطقی و راهبردی دقیق دارد که به‌ویژه در شرایط تهدید و تمرکز دشمن بر اثبات عدم مشروعیت نظام سیاسی، راهگشاست؛ بر این اساس انتخاب اصلح در اندیشۀ ایشان مورد نقض و رد قرار نگرفته، بلکه در منطق حکمرانی ایشان، بقا و امنیت نظام که از مسیر مشارکت حداکثری تأمین می‌شود، بر کیفیت اداره که محصول انتخاب اصلح است، تقدم دارد؛ از‌این‌رو تقدّم مشارکت بر انتخاب اصلح نه یک داوری ارزشی ساده، بلکه یک تصمیم راهبردی در سطح سیاست‌گذاری کلان و مدیریت تهدیدهاست. البته اولویت مشارکت بر انتخاب اصلح به معنای تقابل این دو نیست، بلکه نشانه‌ای از یک رابطه دیالکتیک است: مشارکت حداکثری با ایجاد «کارآمدی نرم» شامل انسجام ملی، کاهش هزینه‌های امنیتی و افزایش سرمایۀ اجتماعی، بستر لازم را برای تحقق کارآمدی مدیریتی (که محصول انتخاب اصلح است) فراهم می‌سازد. در شرایط تهدید، بدون مشارکت گسترده، حتی مدیران اصلح نیز فاقد مشروعیت و اقتدار لازم برای اجرای برنامه‌های کارامد خواهند بود. در‌نتیجه گفتمان مشارکت حداکثری صرفاً یک توصیۀ سیاسی نبوده، بلکه در عمق اندیشه‌های گفتمانی انقلاب اسلامی، به یک ضرورت امنیتی- مشروعیتی، یک تکلیف دینی-ملی و یک راهبرد نمادین قدرتمند در تقابل با دشمنان تبدیل شده است.
کلیدواژه‌ها
مشارکت؛ انتخاب اصلح؛ اندیشۀ سیاسی؛ مشارکت حداکثری؛ مشروعیت؛ کارآمدی و خامنه‌ای
عنوان مقاله [English]
A Discursive Analysis of the Priority of Maximum Participation over Election of the Most Qualified Candidate in the Islamic Republic (2009–2025)
نویسندگان [English]
Mohammadjavad Adelian1؛ MohammadAli Ranjbar2
1PhD., Political Jurisprudence, Higher Institute for Jurisprudence and Islamic Sciences; MA., Baqir al-Olum University, Qom, Iran
2Assistant Professor, Department of Political Science, Baqir al-Olum University, Qom, Iran.
چکیده [English]
The aim of this research is to examine the priority of maximum participation over the election of the most qualified candidate in the elections of the Islamic Republic of Iran, based on an official source, namely the statements of the late Leader of the Revolution, Ayatollah Khamenei¹. Accordingly, first, the correctness of this priority in his statements was assessed, and after proving the validity of this claim as attributable to him, the reasons and logic behind this perspective were explored. As a result of this research, the rationality of this claim was proven, and policymaking in accordance with such a discourse requires promotion and attention. In humanities research, relying on a single method challenges the assessment of error margins and the justification of a claim's validity, whereas combining quantitative and qualitative methods is highly effective in proving the validity of a theory and minimizing biases and other criticized factors affecting a claim. In this regard, this research, by appending quantitative and qualitative methods, seeks to maximize the validity of the claim regarding the discursive priority of maximum participation over the election of the most qualified candidate in Ayatollah Khamenei's thought. For this purpose, first, relying on a quantitative method and evaluating his statements between the years 2009 and 2025—which have been eventful years—the temporariness of this priority in his theory has been refuted, and it has been demonstrated that his consistent discourse is the precedence of maximum participation over the election of the most qualified candidate. In the next stage, the reasons for this priority and the logic behind it are discussed, explored using a qualitative method within the theoretical framework of Beetham's theory of legitimacy and in light of the idea of religious democracy. According to Beetham's theory of legitimacy, the legitimacy of a political system is not merely based on its efficiency and legality; rather, the main pillar of legitimacy is the people, whose conscious and continuous participation and informed approval of a political system's policies must also be considered in the legitimacy of the political system. The manifestation of this conscious presence and popular approval is in the political participation of the people and their presence in elections. Furthermore, this participation and the election of the most qualified candidate are understood in light of the theory of religious democracy, which both recognizes the people's right to political participation and to elect the most qualified candidate, and, based on religious injunctions, imposes a duty and obligation upon them towards the Islamic system to participate in elections. In this respect, the nature of political participation in the Islamic Republic differs from that in other political systems.




102  ô  Political science, Vol. 28, No. 3, 2025




Based on the above mixed method, the following results were obtained:
1) The correctness of the claim regarding the priority of maximum participation over the election of the most qualified candidate in Ayatollah Khamenei's thought.
2) The non-temporariness of the priority of maximum participation over the election of the most qualified candidate in Ayatollah Khamenei's thought.
3) Maximum participation is a necessary condition for the legitimacy of a political system, whereas the election of the most qualified candidate is a condition for perfection.
4) The basis for the priority of maximum participation over the election of the most qualified candidate in his thought arises from: - The precedence of security concerns over economic and political efficiency. - The precedence of religious and national duty over rational duty. - The precedence of a demonstrative and symbolic strategy of national power over better performance and greater efficiency.
The priority of maximum participation over the election of the most qualified candidate is not merely a symbolic or temporary matter; rather, it relies on a logical discourse and a precise strategy that is particularly useful in situations of threat and when the enemy focuses on proving the illegitimacy of the political system. Accordingly, the election of the most qualified candidate is neither rejected nor refuted in his thought; rather, in his logic of governance, the survival and security of the system — which is secured through maximum participation — takes precedence over the quality of administration, which is the product of electing the most qualified candidate. Hence, the precedence of participation over the election of the most qualified is not a simple value judgment but a strategic decision at
the level of macro-policymaking and threat management. Of course, the priority of participation over the election of the most qualified does not imply a contradiction between the two; rather, it indicates a dialectical relationship: maximum participation, by creating "soft efficiency" — including national cohesion, reduced security costs, and increased social capital — provides the necessary groundwork for achieving managerial efficiency (which is the product of electing the most qualified candidate). In threatening conditions, without widespread participation, even the most qualified managers will lack the necessary legitimacy and authority to implement efficient programs. Consequently, the discourse of maximum participation is not merely a political recommendation but has become, within the depth of the discursive thoughts of the Islamic Revolution, a security-legitimacy necessity, a religious-national duty, and a powerful symbolic strategy in confrontation with enemies.
کلیدواژه‌ها [English]
Participation, Election of the Most Qualified Candidate, Political Thought, Maximum Participation, Legitimacy, Efficiency, Khamenei
مراجع
قرآن کریم.

امامی میبدی، ا.؛ میرمحمدی، س.م. (1393). بررسی فقهی انتخاب اصلح و صالح مقبول. معرفت سیاسی، 1(6)، ص82-61.

خامنه‌ای، س.ع. (1/1/1388). بیانات در دیدار زائران و مجاوران بارگاه حضرت علی‌بن‌موسی الرضا. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=6082

خامنه‌ای، س.ع. (1/1/1392). بیانات در دیدار زائران و مجاوران بارگاه حضرت علی‌بن‌موسی الرضا. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22233

خامنه‌ای، س.ع. (1/1/1396). بیانات در دیدار زائران و مجاوران بارگاه حضرت علی‌بن‌موسی الرضا. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22233

خامنه‌ای، س.ع. (13/4/1403). بیانات در مراسم سی و پنجمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی. قابل دسترس در:                                                       https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=56612

خامنه‌ای، س.ع. (14/11/1390). خطبه‌های نماز جمعه تهران. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=18923

خامنه‌ای، س.ع. (14/3/1392). بیانات در مراسم بیست و چهارمین سالگرد امام خمینی. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22788

خامنه‌ای، س.ع. (14/3/1400). سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سی‌ودومین سالگرد رحلت امام خمینی. قابل دسترس در:                                                         https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47991

خامنه‌ای، س.ع. (15/1/1402). بیانات در دیدار مسئولان نظام. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=52389

خامنه‌ای، س.ع. (16/6/1388). بیانات در دیدار اعضای هیئت دولت. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8019

خامنه‌ای، س.ع. (18/12/1390). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=19232

خامنه‌ای، س.ع. (18/6/1394). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=30716

خامنه‌ای، س.ع. (19/10/1390). بیانات در دیدار مردم قم. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=18496

خامنه‌ای، س.ع. (19/10/1394). بیانات در دیدار مردم قم. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=18496

خامنه‌ای، س.ع. (2/10/1402). بیانات در دیدار مردم کرمان و خوزستان. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=54696

خامنه‌ای، س.ع. (21/2/1400). بیانات در ارتباط تصویری با نمایندگان تشکل‌های دانشجویی. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47834

خامنه‌ای، س.ع. (22/2/1388). بیانات در جمع مردم استان کردستان‌ در میدان آزادی سنندج‌. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=6642

خامنه‌ای، س.ع. (25/2/1392). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22566

خامنه‌ای، س.ع. (26/11/1390). بیانات در دیدار مردم آذربایجان. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=19059

خامنه‌ای، س.ع. (26/3/1400). سخنرانی تلویزیونی در آستانه برگزاری انتخابات. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=48061

خامنه‌ای، س.ع. (26/3/1403). بیانات در دیدار جمعی از مدال‌آوران المپیادهای علمی. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=56701

خامنه‌ای، س.ع. (29/11/1398). بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=44955

خامنه‌ای، س.ع. (29/11/1399). بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47366

خامنه‌ای، س.ع. (29/11/1402). بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=55279

خامنه‌ای، س.ع. (29/3/1388). خطبه‌های نماز جمعه تهران. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=7190

خامنه‌ای، س.ع. (30/10/1394). بیانات در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری انتخابات. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=32040

خامنه‌ای، س.ع. (4/12/1398). بیانات در ابتدای جلسه درس خارج فقه و تشکر از حضور ملت ایران در انتخابات. قابل دسترس در: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=45002

خامنه‌ای، س.ع. (5/4/1403). بیانات در دیدار مردمی در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در سالروز عید غدیر. قابل دسترس در:                      https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=56789

خامنه‌ای، س.ع. (6/3/1400). بیانات در ارتباط تصویری با نمایندگان مجلس شورای اسلامی. قابل دسترس در:

 https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47927

خامنه‌ای، س.ع. (7/12/1394). بیانات در گفتگو با خبرنگار صداوسیما پس از شرکت در انتخابات. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=32439

خامنه‌ای، س.ع. (7/4/1400). بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه. قابل دسترس در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=48211

خرسند، م.ص. (1398). آثار و نتایج انتخاب اصلح از نظرگاه امامین انقلاب. پیام، شماره 135، ص114-82.

سعیدی، م. (1392). مردم‌سالاری دینی از منظر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

عالم، عبدالرحمن. (1391). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.

قوامی، ص.(1399). قاعدۀ فقهی گزینش اصلح. فقه دولت اسلامی، شماره 2، ص53-31.

لیپست، م. (1373). جامعه‌شناسی سیاسی. مترجم م.ح. فرجاد. تهران: انتشارات توس.

محمود پناهی، م.ر. (1402). جایگاه خدا و مردم در نظام مردم‌سالاری دینی بر پایه اصول قانون اساسی. جامعه‌شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(4)، ص168-149.

مرادیان، ب. (1399). نظریۀ مردم‌سالاری دینی اندیشه‌های سیاسی امام خامنه‌ای. پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 3(10)، ص223-197.

نقیب‌زاده، ا. (1396). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: سمت.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 333
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 260


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب