آمار

تعداد نشریات54
تعداد شماره‌ها2,627
تعداد مقالات37,187
تعداد مشاهده مقاله17,812,256
تعداد دریافت فایل اصل مقاله8,058,426
میرسندسی, سیدمحسن. (1405). مرجعیت قرآن در تنظیم روابط اجتماعی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 31(118), 121-157. doi: 10.22081/jqr.2026.70554.4137
سیدمحسن میرسندسی. "مرجعیت قرآن در تنظیم روابط اجتماعی". اسلام و مطالعات اجتماعی, 31, 118, 1405, 121-157. doi: 10.22081/jqr.2026.70554.4137
میرسندسی, سیدمحسن. (1405). 'مرجعیت قرآن در تنظیم روابط اجتماعی', اسلام و مطالعات اجتماعی, 31(118), pp. 121-157. doi: 10.22081/jqr.2026.70554.4137
میرسندسی, سیدمحسن. مرجعیت قرآن در تنظیم روابط اجتماعی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 1405; 31(118): 121-157. doi: 10.22081/jqr.2026.70554.4137

مرجعیت قرآن در تنظیم روابط اجتماعی

پژوهش های قرآنی
دوره 31، شماره 118، فروردین 1405، صفحه 121-157    اصل مقاله (762.82 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jqr.2026.70554.4137
نویسنده
سیدمحسن میرسندسی*
استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
تاریخ دریافت: 28 آذر 1403،  تاریخ بازنگری: 30 دی 1404،  تاریخ پذیرش: 01 بهمن 1404 
چکیده
با ظهور اسلام و نزول آیات قرآنی، موضوع توحید، محور اصلی تعالیم نبوی قرار گرفت؛ به‌گونه‌ای‌که اندیشه قبیله‌ای که پیش از ظهور اسلام حاکم بود، به‌تدریج جای خود را به روابط اجتماعی مبتنی بر ایمان به خداوند داد. این نوشتار با هدف بازنمایی روابط مؤثر اجتماعی مبتنی بر «توحید»، در دو سطحِ عوامل ایجابی و سلبی و با روش تحلیل محتوای کیفی انجام ‌شده است. از مهم‌ترین اقدامات ایجابی می‌توان به گسترش روابط برادری با مؤمنان، مراقبت بر کنش‌های منافقان، آمادگی درمقابل تهدیدات دشمنان و تنظیم روابط با اهل‌کتاب یاد کرد. درمقابل، قرآن مؤمنان را از برخی اقدامات سلبی همچون انفعال در روابط با دشمنان، تأثیرپذیری از محیط‌های استکباری و طاغوتی و برقراری روابط گرم و عمیق با کافران پرهیز داده است. تنظیم مؤثر روابط اجتماعی در پرتو آموزه‌های قرآن نه‌تنها منجر به تقویت همبستگی و هویت اجتماعی مؤمنان می‌شود؛ بلکه بر ایجاد زمینه‌های حرکت به‌سوی جامعه‌ای توحیدی تأثیرگذار خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
قرآن‌کریم؛ جامعۀ توحیدی؛ روابط اجتماعی؛ مرجعیت قرآن؛ توحید اجتماعی
عنوان مقاله [English]
The Quran's Authority in Maintaining Social Relations in a Monotheistic Society with an Emphasis on the Possibility of Social Actualization and Examination of its Hindrances
نویسندگان [English]
Seyed Mohsen Mirsondosi
Assistant Professor, Islamic Sciences and Culture Research Institute
چکیده [English]
With the advent of Islam and the revelation of the Qur'anic verses, the concept of monotheism became the central theme of the Prophet's teachings in such a way that the tribal mindset that had previously prevailed was gradually replaced by the social relations based on faith in God. Using a qualitative content analysis method, this article aims to represent the effective social relations based on "monotheism" on both levels of affirmative and negative factors. Some of the affirmative actions include: fostering brotherly relationships with believers, monitoring the acts of the hypocrites, being prepared for threats from enemies, and establishing relations with people of the Scripture. In contrast, the Qur'an prohibits the believers from certain negative behaviors, such as inaction in relation to enemies, being influenced by the arrogant and satanic environments, and establishing warm and deep relationships with infidels. Effective social relations in light of the Qur'anic teachings not only strengthen the social solidarity and identity of the believers but is also effective in creating the conditions for moving towards a more monotheistic society.
کلیدواژه‌ها [English]
the Holy Qur'an, monotheistic society, social relations, the Qur'an's authority, social monotheism
مراجع
قرآن‌کریم.

  1. ابراهیمی، کاظم (1386)، کارکردهای اجتماعی توحید، روزنامه کیهان، https://rasekhoon.net/article/show/110148
  2. اخلاقی، حلیمه، حسین شرف‌الدین، محمدمهدی صفورایی پاریزی، غلامعلی عزیزی‌کیا (1396)، مبانی هستی‌شناختی سبک زندگی طیبه از دیدگاه قرآن‌کریم» پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، سال پنجم، شماره 8، تابستان 1396، صص 107-128.
  3. جانی‌پور، محمد (1396)، کارکردهای کیفی استفاده از روش تحلیل محتوا در فهم احادیث، دوفصلنامه علوم قرآن و حدیث، دوره 49، شماره 1، شماره پیاپی 98، فروردین 1396، صص 29-52 .
  4. جوادی آملی، عبدالله (1381)، صورت و سیرت انسان در قرآن‌کریم، قم: اسراء.
  5. صدری فر، نبی‌الله، محمدرضا ضمیری، محمد مولوی، محمدصادق جمشیدی‌راد (1396)، واکاوی سنت و ساختار تغییرات اجتماعی (با تأکید بر آیه11سوره رعد) فصلنامه علمی - پژوهشی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، سال هفتم، شماره یک، 1396، صص 139-158.
  6. صدیق‌اورعی، غلامرضا، احمد فرزانه، مهدیه باقری، سیده‌شیوا محمدی (1399)، مبانی جامعه‌شناسی (مفاهیم و گزاره‌های پایه)، تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  7. طباطبایی، سید محمدحسین (1378)، تفسیر المیزان، مترجم: محمدباقر موسوی، ناشر: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  8. طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  9. کریپندورف، کلوس (1383)، تحلیل محتوا: مبانی روش‌شناسی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
  10. محمدپور، احمد، تحلیل داده‌های کیفی: رویه‌ها و مدل‌ها، مجله انسان‌شناسی (نامه انسان‌شناسی)، سال 1388، دوره: 2، شماره 10، صص 127-160.
 

  1. Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). The narrow corridor: States, societies, and the fate of liberty. New York, NY: Penguin Press.
  2. Birt L, Scott S, Cavers D, Campbell C, Walter F. (2016) Member Checking: A Tool to Enhance Trustworthiness or Merely a Nod to Validation? Qualitative Health Research. 2016;26(13):1802-1811.
  3. Braun, V, & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
  4. Durkheim, E. (1995). The elementary forms of religious life (K. E. Fields, Trans.). New York, NY: Free Press.
  5. Giddens, A. (1990). The consequences of modernity. Polity Press.
  6. Hallaq, W. B. (2013). The impossible state: Islam, politics, and modernity’s moral predicament. New York, NY: Columbia University Press.
  7. Kuru, A. T. (2019). Islam, authoritarianism, and underdevelopment: A global and historical comparison. Cambridge: Cambridge University Press.
  8. Nasr, S. H. (2004). The heart of Islam: Enduring values for humanity. Harper, SanFrancisco.
  9. North, D. C., Wallis, J. J., & Weingast, B. R. (2009). Violence and social orders: A conceptual framework for interpreting recorded human history. Cambridge: Cambridge University Press.
  10. Plantinga, H. (2010). Social norms and values in changing societies. Springer.
  11. Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York, NY: Simon and Schuster.
  12. Tocqueville, A. de. (2000). Democracy in America (H. Reeve, Trans.). Liberty Fund. (Original work published 1840).
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 37
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 20


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب