آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,191 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,809,046 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,056,711 |
بازخوانی فقهی-حقوقی تعامل با مخالفان داخلی در نظام حقوقی ایران؛ اصول، چالشها و راهکارها (با نگاهی به اندیشه و سیره امام خامنهای شهید رحمتالله علیه) | ||
| فقه و سیاست | ||
| دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 12، مهر 1404، صفحه 67-97 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/ijp.2026.73783.1107 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید خدادادی* 1؛ عبدالمطلب عبدالله2؛ علی رجب زاده آلمالو3 | ||
| 1دکترای تخصص، استادیار، دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم، قم، ایران | ||
| 2دانشیار، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 26 فروردین 1404، تاریخ بازنگری: 03 تیر 1404، تاریخ پذیرش: 02 مرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل ظرفیتهای فقهی و حقوقی نظام حقوقی ایران در تعامل با مخالفان داخلی و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود این تعامل در چارچوب ارزشهای اسلامی و قانونی انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه میتوان از ظرفیتهای موجود برای مدیریت بهینه اختلافنظرها و ایجاد فضایی مبتنی بر عدالت، کرامت انسانی و مشارکت مدنی بهره برد؟ این مطالعه با روش تحلیلی-توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای و اسنادی، ابتدا به مفهومشناسی و انواع مخالفت پرداخته، سپس مبانی فقهی نقد حاکمیت را بررسی کرده و در نهایت، ظرفیتها و چالشهای قانونی نظام ایران را با تأکید بر اصول کرامت انسانی، آزادیهای مشروع، ضمانتهای قضایی، گفتوگو و تأمین امنیت تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که فقه اسلامی با تکیه بر آیات قرآنی و سیره عملی ائمه (ع)، چارچوبهایی اخلاقی و اصلاحی برای تعامل با مخالفان ارائه کرده است. همچنین، نظام حقوقی ایران از طریق اصول قانون اساسی (مانند اصول 23، 24 و 27) ظرفیتهایی برای حمایت از حقوق مخالفان فراهم آورده، هرچند چالشهایی نظیر ابهام در حدود آزادیها و کمبود بسترهای رسمی گفتوگو همچنان باقی است. نتایج این پژوهش ضمن مرزبندی میان نقد مشروع و نامشروع، با توجه به آموزههای اسلامی و الگوی رفتاری رهبران دینی، راهکارهایی کاربردی برای بهینهسازی تعامل با مخالفان داخلی پیشنهاد میدهد که میتواند به کاهش تنشهای اجتماعی، تقویت انسجام ملی و افزایش مشارکت مدنی شهروندان منجر گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مخالفان داخلی؛ تعامل فقهی حقوقی؛ نظام حقوقی ایران؛ کرامت انسانی؛ آزادیهای مشروع | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Jurisprudential-Legal Re-reading of Interaction with Domestic Opponents in the Iranian Legal System: Principles, Challenges, and Solutions (With a Look at the Thought and Sira of Shahid Imam Khamenei) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Saeed Khodadadi1؛ , abdolmotaleb abdollah2؛ Ali Rajabzadeh Almalo3 | ||
| 1PhD, Assistant Professor, Level 4 Graduate of the Islamic Seminary of Qom, Qom, Iran | ||
| 2Associate Professor, Faculty of Theology and Islamic Knowledge, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran | ||
| 3Assistant Professor, Faculty of Theology and Islamic Knowledge, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research aims to analyze the jurisprudential and legal capacities of the Iranian legal system in interacting with domestic opponents and to provide practical solutions for improving this interaction within the framework of Islamic and legal values. The central question is: How can existing capacities be utilized for the optimal management of disagreements and the creation of an environment based on justice, human dignity, and civil participation? Employing an analytical-descriptive method and utilizing library and documentary resources, this study first addresses the conceptology and types of opposition, then examines the jurisprudential foundations for criticizing the government, and finally analyzes the legal capacities and challenges of the Iranian system, emphasizing principles of human dignity, legitimate freedoms, judicial guarantees, dialogue, and security. The findings indicate that Islamic jurisprudence (Fiqh), relying on Quranic verses and the practical tradition (Sirah) of the Imams (PBUH), offers ethical and reformative frameworks for interacting with opponents. Furthermore, the Iranian legal system, through constitutional principles (such as Articles 23, 24, and 27), provides capacities for protecting the rights of opponents, although challenges such as ambiguity in the limits of freedoms and a lack of formal platforms for dialogue remain. By distinguishing between legitimate and illegitimate criticism and considering Islamic teachings and the behavioral models of religious leaders, the results of this research propose practical solutions for optimizing interaction with domestic opponents, which can lead to a reduction in social tensions, the strengthening of national cohesion, and an increase in the civil participation of citizens. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Domestic Opponents, Jurisprudential-Legal Interaction, Iranian Legal System, Human Dignity, Legitimate Freedoms | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
ابن فارس، احمد بن زکریا. (1404ق). معجم مقائیس اللغة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
ابن منظور، ابو الفضل، جمال الدین، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب (چاپ سوم). بیروت: دار الفکر للطباعة.
اسماعیلی فرد، ملیحه سادات؛ محمد، مصطفائی هرسینی. (1393). حقوق و حدود مخالفان در نظام اسلامی با بررسی سیره حکومت داری پیشوایان معصوم^ و امام خمینی&. تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل.
سیاست های کلی حقوق شهروندی (منشور حقوق شهروندی). تاریخ ابلاغ آذر 1395.
شهید خامنهای، سیدعلی. (15/06/1397). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (02/06/1387). بیانات در دیدار رئیسجمهوری و اعضای هیأت دولت. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (01/01/1397). بیانات رهبر انقلاب در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (01/09/1378). دیدار دانشجویان در دانشگاه صنعتی شریف. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (25/02/1386). دیدار با دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (03/06/1395). دیدار با رئیسجمهور و اعضای هیئت دولت. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (06/05/1400). دیدار با رئیسجمهور و هیئت دولت دوازدهم. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (19/07/1393). سیاستهای کلی رسانه. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (08/03/1386). بیانات در دیدار نمایندگان هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (03/06/1395). بیانات در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیأت دولت. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنهای، سیدعلی. (11/02/1398). بیانات در دیدار معلمان و فرهنگیان. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنهای: https://farsi.khamenei.ir.
حمیرى، نشوان بن سعید. (1420ق). شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم. بیروت: دار الفکر المعاصر.
خسروشاهی، قدرت الله؛ دانشپژوه، مصطفی. (1383). فلسفه حقوق (چاپ هشتم) . قم: مرکز انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
خلخالی، سیدمحمدمهدی موسوی. (1377). شریعت و حکومت. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم.
امام خمینى، سیدروح الله. (1388). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى&.
طوسی، ابو جعفر، محمدبن حسن. (1407ق). عدة الاصول. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
صاحب معالم. (بیتا). معالم الدین و ملاذ المجتهدین. قم: مؤسسة الفقه للطباعة والنشر.
عمید زنجانى، عباسعلى. (1421ق). فقه سیاسى (چاپ چهارم). تهران: انتشارات امیر کبیر.
قرشى، سیدعلى اکبر. (1412ق). قاموس قرآن (چاپ ششم). تهران: دار الکتب الاسلامیة.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1383). حقوق و سیاست در قرآن (نگار شهید محمد شهرابی). قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1377). حکومت و مشروعیت، کتاب نقد، سال دوم.
مصباح یزدی، محمد تقی. (1380). نظریه حقوقی اسلام (تحقیق و نگار: محمد مهدی نادری قمی، محمدمهدی کریمینیا). قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
مکارم شیرازی، ناصر. (1379). رهبران بزرگ. تهران: انتشارات نسل نو اندیش.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتاب اسلامیه.
منتظرى نجفآبادى، حسینعلى. (1409ق). مبانى فقهى حکومت اسلامى (مترجم: محمود صلواتى و شکورى) . قم: مؤسسه کیهان.
منتظرى نجفآبادى، حسینعلى. (بیتا). رساله استفتاءات منتظرى. قم.
موسوى اردبیلى، سیدعبدالکریم. (1427ق). فقه الحدود و التعزیرات. قم: مؤسسة النشر لجامعة المفید رحمه الله.
موسوی خواه، سیدرضا. (1377). آزادی مطبوعات، شماره نهم، تهران، نشریه حقوق و اجتماع.
نائینی، محمدحسین. (1373ق). منیة الطالب (نگارش: نجفی خوانساری). تهران: المکتبه المحمدیه.
واعظی، احمد. (1383). حکومت اسلامی. قم: انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه.
هروی، ابوعبید. (1419ق). الغریبین فی القرآن و الحدیث. مکه مکرمه: مکتبة نزار مصطفی الباز. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 13 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 16 |
||