آمار

تعداد نشریات54
تعداد شماره‌ها2,627
تعداد مقالات37,191
تعداد مشاهده مقاله17,809,046
تعداد دریافت فایل اصل مقاله8,056,711
جزینی, غلامعلی. (1405). تحلیل انتقادی ادلۀ نظریۀ «نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین». اسلام و مطالعات اجتماعی, 31(118), 159-185. doi: 10.22081/jqr.2026.72210.4245
غلامعلی جزینی. "تحلیل انتقادی ادلۀ نظریۀ «نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین»". اسلام و مطالعات اجتماعی, 31, 118, 1405, 159-185. doi: 10.22081/jqr.2026.72210.4245
جزینی, غلامعلی. (1405). 'تحلیل انتقادی ادلۀ نظریۀ «نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین»', اسلام و مطالعات اجتماعی, 31(118), pp. 159-185. doi: 10.22081/jqr.2026.72210.4245
جزینی, غلامعلی. تحلیل انتقادی ادلۀ نظریۀ «نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین». اسلام و مطالعات اجتماعی, 1405; 31(118): 159-185. doi: 10.22081/jqr.2026.72210.4245

تحلیل انتقادی ادلۀ نظریۀ «نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین»

پژوهش های قرآنی
دوره 31، شماره 118، فروردین 1405، صفحه 159-185    اصل مقاله (652.17 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jqr.2026.72210.4245
نویسنده
غلامعلی جزینی*
دکتری، علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، ایران.
تاریخ دریافت: 08 تیر 1404،  تاریخ بازنگری: 03 دی 1404،  تاریخ پذیرش: 14 دی 1404 
چکیده
مسئلۀ اعجاز کتب آسمانی پیش از قرآن، به‌ویژه تورات و انجیل نخستین، یکی از مباحث تأثیرگذار در نظام معرفتی قرآن و فهم دقیق‌تر آیات مرتبط با اهل‌کتاب به‌شمار می‌آید. نظریه‌پردازان دیدگاه نفی اعجاز این کتاب‌ها، استنادات خود را بر پایۀ ادله‌ای چون برتری بیانی قرآن، فقدان برخی اوصاف در توصیف کتاب‌های پیشین، تمایز بیّنات از زُبُر در قرآن، روایت نسبت‌سنجی معجزات با ظرفیت اقوام و مناظره تاریخی امام رضا (ع) با رأسُ‌الجالوت سامان داده‌اند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ انتقادی، به ارزیابی این استدلال‌ها پرداخته است. تحلیل این دلایل نشان می‌دهد که اغلب آنها یا مبتنی بر خلط مفهوم اعجاز با برتری مطلق‌اند، یا دچار تعمیم‌پذیری ناروا از داده‌های خاص به نظریه‌ای فراگیر هستند. همچنین مفروضات پنهان و روش استنباط در این استدلال‌ها عمدتاً با نارسایی‌های مفهومی و تفسیرهای یک‌سویه همراه‌اند. کاستی در تحلیل دلالات قرآنی، غفلت از تنوع وجوه اعجاز و استناد به احادیث بدون توجه به زمینه آنها، ازجمله ضعف‌های این استدلال‌هاست. پژوهش حاضر می‌کوشد با اتکا به مبانی قرآن‌شناختی و کلامی، ناتمامی دلایل نظریۀ نفی اعجاز را نشان داده و راه را برای بازاندیشی در نگاه مسلمانان به اعجاز کتب آسمانیِ پیشاقرآنی هموار سازد.
کلیدواژه‌ها
نظریه‌های اعجاز؛ اعجاز کتب آسمانی؛ تورات و انجیل نخستین؛ نظریۀ انحصار اعجاز
عنوان مقاله [English]
Critical Analysis of the Arguments of the theory "Negation of the Inimitability of the Early Torah and Gospel"
نویسندگان [English]
Gholam Ali Jazini
Ph.D. in Qur'an and Hadith Science, College of Farabi, University of Tehran, Iran,
چکیده [English]
The issue of the inimitability of the Revealed Scriptures prior to the Qur'an, especially the early Torah and the Gospel, is considered as one of the influential issues in the Qur'anic knowledge system and more accurate understanding of the verses relevant to the People of the Scripture. The theoreticians of the perspective of rejecting the inimitability of these books have based their arguments on evidences such as the superiority of the Qur'an in terms of expression, the absence of some features in the description of the prior books, the distinction between the manifest proofs and zubur (Books) in the Qur'an, the narration od similarity between the miracles and the capacity of the ethnic groups (aqwām), and the historical debate between Imam Riẓā (A.S.) and ra‘s al-jālūt (Exilarch). This research, using a critical-analytical method, evaluates these arguments. The analysis of these arguments shows that most of them are either based on confusing the concept of inimitability with absolute superiority, or are involved in inadvisable generalizability from specific cases to an inclusive theory. Furthermore, the underlying assumptions and the inference method in these arguments are coupled with conceptually inadequacies and one-sided interpretations. The inconsistency in analyzing the Qur'anic implications, ignoring the diversity of the aspects of inimitability, and relying on hadiths without considering their context, are among the weaknesses of these arguments. Relying on the Qur'anic and theological principles, the present research tries to demonstrate the insufficiency of the arguments of the reasons for the theory of negating the inimitability and pave the way for Muslims to reappraise their approach to the inimitability of the Revealed Scriptures prior to the Qur'an.
کلیدواژه‌ها [English]
theories of inimitability, inimitability of the Revealed Books, early Torah and Gospel, theory of inimitability exclusiveness
مراجع
قرآن کریم.

  1. آمدی، سیف‌الدین (1423ق)، أبکار الأفکار فی أصول الدین، محقق: احمد محمد مهدی، قاهره: دارُالکتب.
  2. ابن‌بابویه، محمدبن علی (1378)، عیون أخبار الرضا‌علیه‌السلام، محقق: مهدی لاجوردی، تهران: نشر اسلامیه.
  3. ابن‌تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (1420ق)، النبوات، محقق: عبدالعزیز بن صالح الطویان، ریاض: أضواء السلف.
  4. ابن‌عاشور، محمدطاهر (1420ق)، تفسیر التحریر والتنویر، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
  5. ابن‌عطیه، عبدالحق بن غالب (1422ق)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، محقق: عبدالسلام عبدالشافی، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  6. ابن‌فارس، احمد (1404ق)، معجم مقاییس اللغه، محقق: عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  7. ابن شهرآشوب مازندرانی، محمدبن علی (1379)، مناقب آل أبی‌طالب، قم: علامه.
  8. ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق)، تفسیر القرآن العظیم، محقق: محمدحسین شمس الدین، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  9. ابوحجر، احمد عمر (1411ق)، التفسیر العلمی للقرآن، بیروت: دار قتیبه.
  10. ازهری، محمدبن محمد (1421ق)، تهذیب اللغه، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  11. امام الحرمین، عبدالملک‌بن عبدالله (1443ق)، الکامل فی اصول الدین، قاهره: دارُالسلام.
  12. آلوسی، محمودبن عبدالله (1415ق)، روح المعانی، محقق: علی عبدالباری عطیه، بیروت: دارُالکتب العلمیه.
  13. باقلانی، ابوبکر محمد بن الطیب (1421ق)، اعجاز القرآن، بیروت: دارُالکتب العلمیه.
  14. بنت الشاطی، عایشه عبدالرحمن (1404ق)، الاعجاز البیانی للقرآن، قاهره: دارُالمعارف.
  15. بن نبی، مالک (2006م)، الظاهره القرآنیه، محقق: عبدالصبور شاهین، بیروت: مکتبه النافذه.
  16. بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418ق)، أنوار التنزیل، اعداد: محمد عبدالرحمن مرعشلی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  17. بوکای، موریس (1996م)، القرآن و التوراه و الانجیل و العلم، قاهره: مکتبه مدبولی.
  18. ثعلبی، احمد بن محمد (1422ق)، الکشف و البیان، محقق: ابی‌محمد ابن‌عاشور، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  19. جزینی، غلامعلی (1403)، «تحلیل انتقادی مبانی کلامی نظریۀ نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین»، معرفت کلامی، 15(33).
  20. جزینی، غلامعلی و راد، علی (1404)، «اعجازمندی تورات و انجیل نخستین در نگره اندیشمندان مسلمان از پارادایم امکان تا انکار»، تحقیقات کلامی، 13(49)، صص 51-75.
  21. جوادی‌آملی، عبدالله (1387)، تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء.
  22. حسن، عباس (1428ق)، النحو الوافی، قم: مکتبه المحبین.
  23. حسینی‌جلالی، محمدحسین (1422ق)، دراسه حول القرآن الکریم، بیروت: مؤسسه الاعلمی.
  24. حداد، یوسف‌دره (1993م)، نظم القرآن و الکتاب: اعجاز القرآن، بیروت: المکتبه البولسیه.
  25. حلی، حسن بن یوسف (1435ق)، المتشابه من القرآن، بیروت: عماد عزیز.
  26. حمصی، نعیم (1400)، فکره اعجاز القرآن، بیروت: مؤسسه الرساله.
  27. حومد‌ اسعد (1419ق)، ایسر التفاسیر، بی‌جا: بی‌نا.
  28. دینوری، عبدالله بن محمد (1424ق)، تفسیر ابن وهب، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  29. راد، علی و جزینی، غلامعلی (1403)، «تأثیر پارادایم نفی اعجاز تورات وحیانی بر اندیشۀ مفسّران؛ موردمطالعه: آیات 48-49 سورۀ قصص»، مشکوۀ، 43(162)، صص 29-55.
  30. رضایی‌اصفهانی، محمدعلی (1381)، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، رشت: کتاب مبین.
  31. راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دار القلم.
  32. زمخشری، محمود بن عمر (1407ق)، الکشاف، مصحح: مصطفی حسین احمد، بیروت: دارُالکتاب العربی.
  33. زرزور، عدنان محمد (1419ق)، مدخل الی تفسیر القرآن، بیروت: دارُالقلم.
  34. سلامی، احمد و ایازی، محمدعلی (1397ق)، مقصود از تورات و انجیل در قرآن، پژوهش‌های قرآنی، 23(86)، صص 76-101.
  35. سمرقندی، نصر بن محمد (1416ق)، بحر العلوم، محقق: عمر عمروی، بیروت: دارالفکر.
  36. سعدی، عبدالرحمن (1421ق)، تیسیر الکریم، بیروت: مکتبه النهضه العربیه.
  37. صادقی تهرانی، محمد (1365)، الفرقان، تهران: فرهنگ اسلامی.
  38. صالح، بهجت عبدالواحد (1427ق)، اعراب القرآن الکریم، بیروت: دارالفکر.
  39. طباطبایی، سید محمدحسین (1390ق)، المیزان، بیروت: مؤسسه الاعلمی.
  40. طبرانی، سلیمان بن احمد (2008م)، التفسیر الکبیر، اردن: دار الکتاب الثقافی.
  41. طبرسی، فضل بن حسن (1412ق)، جوامع الجامع، مصحح: ابوالقاسم گرجی، قم: حوزه علمیه.
  42. طهطاوی، علی احمد (1425ق)، عون الحنان، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  43. طریحی، فخرالدین (1375)، مجمع البحرین، تهران: فرهنگ اسلامی.
  44. علم‌الهدی، سید مرتضی (1405ق)، رسائل الشریف المرتضی، تحقیق: سید مهدی رجایی، قم: دارُالقرآن.
  45. علم‌الهدی، سید مرتضی (1441ق)، الموضح عن جهة اعجاز القرآن الصرفه، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
  46. فضل‌الله، محمدحسین (1439ق)، من وحی القرآن، بیروت: دار الملاک.
  47. فاضل مقداد (بی‌تا)، شرح الباب الحادی‌عشر، قم: مصطفوی.
  48. فخررازی، محمد بن عمر (1420ق)، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  49. فخرالاسلام، محمدصادق (1322)، بیان الحق، تهران: بی‌نا.
  50. قرطبی، محمد بن احمد (1364)، الجامع لأحکام القرآن، تهران: ناصرخسرو.
  51. قاضی عیاض، عیاض بن موسی (1407ق)، الشفا، عمان: دار الفیحاء.
  52. قونوی، صدرالدین (1422ق)، اعجاز البیان، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
  53. کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  54. مؤدب، رضا (1379)، اعجاز قرآن، قم: احسن الحدیث.
  55. مؤسسه فرهنگی رواق حکمت (1393)، آیا کتاب‌های آسمانی چون تورات و انجیل به‌عنوان معجزه برای انبیاء گذشته مطرح بوده‌اند، سایت اسلام کوئست نت، برگرفته از http://islamquest.net/fa/archive/question/id21559.
  56. معرفت، محمدباقر (1396)، اعجاز بیانی قرآن، قم: مرکز المصطفی.
  57. معارف، مجید (1383)، مباحثی در علوم قرآنی، تهران: نبا.
  58. مصطفوی، حسن (1371)، التحقیق فی کلمات القرآن، تهران: وزارت ارشاد.
  59. مطهری، مرتضی (1389)، مجموعه آثار، تهران: صدرا.
  60. مفید، محمدبن محمد (1414ق)، اوائل المقالات، بیروت: دار المفید.
  61. نظام الاعرج، حسن بن محمد (1416ق)، غرائب القرآن، محقق: زکریا عمیرات، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  62. هاکس، جیمز (1377)، قاموس کتاب مقدس، تهران: اساطیر.
  63. یوسف، صموئیل (1993م)، المدخل الی العهد القدیم، قاهره: دار الثقافه.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 35
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب