آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,191 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,809,046 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,056,711 |
آزادی اراده در فلسفهی متعالیه و ایدئالیسم استعلایی مقایسهی آراء کانت و ملاصدرا | ||
| Theosophia Islamica | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 18 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: Original Article | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jti.2026.74501.1118 | ||
| نویسنده | ||
| Isa Mousazadeh* | ||
| Official researcher of Philosophy and Kalam Research Institute | ||
| تاریخ دریافت: 29 فروردین 1405، تاریخ بازنگری: 05 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 12 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| ملاصدرا به رغم باور به یگانگی هویت نفس و بدن و اینکه آنها را به یک وجود موجود میداند، از میانِ اسباب و عواملِ گوناگونِ تاثیرگذاری که نفس را احاطه نمودهاند، نفس را فاعلِ حقیقیِ رفتار اخلاقی میداند و نحوة فاعلیتِ نفس را نسبت به رفتارهای اخلاقی، عاملیتی تک نوا و تابشی میداند. از منظر دیدگاهِ دوساحتیِ کانت، آزادی به دو معنای سلبی و ایجابی وجود دارد. کانت از میان این دو معنا، معنای دوم را بر میگزیند و آن را پایۀ اندیشۀ خویش قرار میدهد. با وجود اینکه ملاصدرا مبنای انسانشناختی تکساحتی و کانت مبنای انسانشناختی دو ساحتی دارد، اما در تحلیل و تبیین آزادیِ اراده، از شباهتهایی برخوردار هستند.مقاله حاضر با هدف توصیف و تحلیل آزادی در اندیشه کانت و ملاصدرا و اشاره به برخی شباهتها و تفاوتهای مبنائیِ این دو اندیشمندِ برجسته و با روش تحلیلی تدوین شده است.از تحلیل فلسفی آزادی در دو دیدگاه،این نتیجه شد که در راهبردِ کانت، اولاً آزادی مربوطست به ساحت فراپدیداری و نه ساحت پدیداری و بیرون؛ در پدیدار، ضرورت علی حاکم، ولی حاکم بر ساحت فراپدیدار، قواعد عقل محض است.ثانیا آزادی، استقلال اراده از تعین یافتن توسط قوانین طبیعت و نیز عبارت است از تعین یافتن آن توسط قوانین تغییرناپذیر از نوعی خاص که منشا آن درون عقل محض است. ملاصدرا در نکتة مستقل بودنِ فاعلیتِ نفس از قوانینِ طبیعت برای صدورِ رفتارِ اخلاقی با کانت همراه است؛ چرا که نفس را فاعلِ حقیقی میداند. ولی بر خلاف کانت حوزة عاملیتِ نفس را از مدار قوانینِ علِیّت خارج نمینماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملاصدرا؛ کانت؛ آزادی سلبی و ایجابی؛ خودآیینی؛ امر فراپدیدار؛ ضرورت علّی؛ فاعل حقیقی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||