آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,632 |
| تعداد مقالات | 37,262 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,012,037 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,209,537 |
کاوشی در صورتبندی رابطۀ اسلام و امنیت در کلام سیاسی آیتالله جوادیآملی بر پایۀ روش اسکینر | ||
| علوم سیاسی | ||
| دوره 28، شماره 4، دی 1404، صفحه 25-54 اصل مقاله (2.43 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/psq.2026.72763.3039 | ||
| نویسنده | ||
| علی آقاجانی* | ||
| استادیار، گروه علوم سیاسی، پژوهشکدۀ علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 11 شهریور 1404، تاریخ بازنگری: 20 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 18 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| هدف اصلی این پژوهش، کاوش و صورتبندی دقیق و نظاممند رابطه اسلام و امنیت در کلام سیاسی آیتالله عبدالله جوادیآملی است. این مقاله با تکیه بر مبانی قرآنی، فلسفی و فقهی اندیشۀ ایشان، نشان میدهد که امنیت در منظومۀ فکری جوادیآملی نه یک مفهوم صرفاً سیاسی یا نظامی، بلکه حقیقتی چندلایه، وجودی، اخلاقی و الهیاتی است که در توحید، عدالت، عقلانیت و کرامت انسانی ریشه دارد. پژوهش میکوشد رهیافتی بدیل و جامع ارائه دهد که بر خلاف رویکردهای سکولار و مادیگرای غربی، امنیت را محصول عبودیت انسان در برابر خداوند و تحقق عدالت الهی بداند. این هدف شامل تبیین ابعاد تکوینی و تشریعی امنیت، بررسی نقش زمینههای عینی و ذهنی در شکلگیری این اندیشه و ارائۀ الگویی انسانمحور و الهی برای مواجهه با بحرانهای امنیتی معاصر مانند سلطهطلبی، ناامنی فرهنگی، تهدیدهای بینالمللی و چالشهای ناشی از سکولاریسم است. درنهایت این پژوهش ظرفیت اندیشۀ جوادیآملی را برای تأمین امنیت پایدار در سطوح فردی، اجتماعی، ملی، بینالمللی و تمدنی برجسته میسازد و آن را پاسخی اصیل از درون سنت اسلامی برای مسائل جهان امروز معرفی میکند. مسئله اصلی پژوهش این است که رابطۀ اسلام و امنیت در کلام سیاسی آیتالله جوادیآملی چه جایگاهی دارد و چگونه میتوان این رابطه را به طور دقیق صورتبندی کرد؟ پرسش محوری مقاله این است که جوادیآملی امنیت را چگونه بازتعریف میکند، آن را در چه چارچوبهای هستیشناختی، انسانشناختی و اخلاقی قرار میدهد و چگونه این رهیافت را به مثابۀ الگویی الهی و انسانمحور برای حل بحرانهای امنیتی معاصر پیشنهاد میکند. این مسئله از آنجا ناشی میشود که در دنیای امروز، رویکردهای غربی امنیت بیشتر بر قدرت، منافع ملی، قراردادهای اجتماعی یا سازوکارهای گفتمانی تکیه دارند و اغلب در ایجاد امنیت پایدار و فراگیر انسانی ناکارامد بودهاند. در مقابل، اندیشۀ اسلامی با بهرهگیری از منابع وحیانی و عقلانی، ظرفیت بازتعریف امنیت را به عنوان نعمتی الهی، هنجاری بنیادین و چندبعدی دارد. پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که جوادیآملی با چه ابزارهای مفهومی و روششناختی، امنیت را از حالت تقلیلگرایانۀ سکولار خارج کرده، آن را به عبودیت، عدالت، تقوا و ولایت الهی پیوند میزند تا الگویی صلحساز و عدالتمحور برای جوامع بشری ارائه دهد. این پژوهش از روش هرمنوتیک قصدگرای کوئنتین اسکینر بهره گرفته است؛ رویکردی ترکیبی و میانمایه که همزمان به متن و زمینه توجه دارد و با تمرکز بر نیّت مؤلف، زمینههای تولید اندیشه و هدف او از بیان کلام، امکان فهم عمیق و تاریخی مفاهیم را فراهم میآورد. روش اسکینر در چهار مرحله اصلی اجرا شده است: بررسی زمینههای عینی: شامل شرایط اجتماعی، تاریخی و فرهنگی زندگی جوادیآملی مانند محیط خانوادگی در آمل، تحصیل در حوزههای علمیۀ آمل، تهران و قم، تأثیرپذیری از استادان برجسته، مشارکت در مبارزات انقلابی و مسئولیتهای پس از انقلاب؛ تحلیل زمینههای ذهنی: شامل باورها، دغدغهها و منظومۀ فکری ایشان مانند حکمت متعالیه، تفقه جامع، تفسیر قرآن به قرآن و مواجهه انتقادی با جریانهای فکری رقیب (اومانیسم، لیبرالیسم، سکولاریسم، پلورالیسم و غیره)؛ شناسایی هنجارهای گفتمانی زمانه: شامل مفاهیم قرآنی امنیت (أمن، سلم، صلح، سکینه) و نظریههای رایج غربی و اسلامی امنیت؛ بررسی تصرفات و نوآوریها: شامل بازتعریف، نقد و تحوّل مفهوم امنیت در چارچوب توحیدی و ارائه مداخلات مفهومی جدید. این روششناسی با بهرهگیری از نمودارهای تطبیقی و تحلیل نظاممند، امکان بازسازی دقیق نیّت و منظومه فکری جوادیآملی را فراهم کرده، تحلیل را از حالت انتزاعی به صورت زمینهمند و تاریخی تبدیل کرده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که آیتالله جوادیآملی امنیت را به عنوان نعمتی الهی، دلپذیرترین نعمت فردی و اجتماعی و هنجاری بنیادین در نظام اسلامی تبیین میکند که تحقق آن شرط لازم برای شکوفایی دیگر برکات است. ایشان امنیت را به دو قسم تقسیم میکنند: - امنیت تکوینی: ریشهدار در خلقت، فطرت انسانی و نظام توحیدی هستی؛ - امنیت تشریعی: حاصل از قوانین الهی؛ مانند قصاص، حدود، نهی از منکر و اقامه عدالت. خاستگاه ناامنی در نگاه ایشان سلطهطلبی، ستمگری، تکاثر مادی و دوری از توحید است. اصل اصیل اسلام صلح و زیست مسالمتآمیز است و جهاد صرفاً جنبۀ دفاعی دارد و برای حمایت از مستضعفان و رفع فتنه به کار میرود. امنیت در این رهیافت، سطوح متعددی دارد: سطح فردی: تقوا و پاسبان درونی (پلیس باطنی)؛ سطح اجتماعی: رعایت حقوق دیگران حتی غیرمسلمانان غیرحربی، عدالت و جلوگیری از تضییع حقوق؛ سطح ملی: ولایت فقیه، اقامه حدود الهی، حفظ وحدت و امنیت ملی به عنوان هدف اصلی حکومت اسلامی؛ سطح بینالمللی: رعایت میثاقها، حق پناهندگی، تعرضنکردن به کافران مسالمتجو (بر اساس آیات نساء: ۹۰ و توبه: ۶) و زیست مسالمتآمیز؛ سطح تمدنی: تحقق الگوی کامل امنیت در عصر ظهور با عدالت مهدوی که در آن دشمنیها به دوستی و ناامنی به امنیت فراگیر تبدیل میشود. زمینههای عینی زندگی جوادیآملی (از آمل تا قم و تحولات انقلابی) و زمینههای ذهنی (حکمت متعالیه، نقد سکولاریسم و جریانهای رقیب) این رهیافت توحیدمحور، اخلاقی و فراگیر را تقویت کردهاند. در مقایسه با نظریههای غربی که امنیت را بیشتر بر قدرت یا قرارداد اجتماعی استوار میکنند، رویکرد جوادیآملی به امنیت را محصول عبودیت، عدالت الهی و کرامت انسانی میبیند و آن را به هستیشناسی، انسانشناسی و معرفتشناسی اسلامی پیوند میزند. نوآوری اصلی پژوهش، کاربرد دقیق روش چهارمرحلهای اسکینر برای روشنکردن روابط زمینهای و تصرفات مفهومی جوادیآملی است. درنتیجه امنیت در کلام سیاسی آیتالله جوادیآملی محصول عمیق عبودیت انسان نسبت به خداوند، عدالت الهی و کرامت انسانی است. این اندیشه با بازخوانی مفاهیم امنیت، جهاد، صلح و قانون در چارچوب توحیدی، تقلیلگرایی سکولار را نفی میکند و رهیافتی پایدار، صلحساز و عدالتمحور ارائه میدهد که توان پاسخگویی به چالشهای امنیتی جهان معاصر را دارد. ولایت فقیه، اجرای احکام شریعت، عقلانیت همراه با شجاعت، رعایت میثاقهای انسانی و تأکید بر پاسبان درونی (تقوا) از ارکان کلیدی این امنیت پایدار هستند. پژوهش حاضر نشان میدهد که اندیشۀ جوادیآملی اسلام را به عنوان دینی امنیتساز و تمدنساز معرفی میکند که هدف نهایی آن ساخت جهانی عاری از ظلم، سلطهطلبی و ناامنی است. این رهیافت ظرفیتهای مهمی برای گفتگوی تمدنی و تأمین امنیت عادلانه در سطح جهانی دارد و الگویی انسانمحور و الهی برای عصر حاضر به شمار میرود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسلام و امنیت؛ کلامسیاسی؛ جوادیآملی؛ هرمنوتیک اسکینر؛ امنیت عادلانه و صلحساز | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Inquiry into the Configuration of the Relationship between Islam and Security in the Political Theology of Ayatollah Javadi Amoli Based on Skinner's Method | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Aqajani | ||
| Assistant Professor, Department of Political Science, Social Sciences Research Institute, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The main objective of this research is to explore and precisely and systematically configure the relationship between Islam and security in the political theology of Ayatollah Abdullah Javadi Amoli. Relying on the Qur'anic, philosophical, and jurisprudential foundations of his thought, this article demonstrates that security in Javadi Amoli's intellectual system is not a merely political or military concept, but rather a multi-layered, existential, moral, and theological reality rooted in monotheism (tawḥīd), justice, rationality, and human dignity. The research seeks to present an alternative and comprehensive approach which, unlike secular and materialist Western approaches, considers security to be the product of human servitude to God and the realization of divine justice. This objective includes explaining the constitutive (takwīnī) and legislative (tashrīʿī) dimensions of security, examining the role of objective and subjective contexts in the formation of this thought, and presenting a human-centered and divine model for confronting contemporary security crises such as domination-seeking, cultural insecurity, international threats, and challenges arising from secularism. Ultimately, this research highlights the capacity of Javadi Amoli's thought to provide sustainable security at the individual, social, national, international, and civilizational levels, presenting it as an authentic response from within the Islamic tradition to the issues of today's world. The main issue of this research is: What is the position of the relationship between Islam and security in the political theology of Ayatollah Javadi Amoli, and how can this relationship be precisely configured? The central question of the article is: How does Javadi Amoli redefine security, within what ontological, anthropological, and ethical frameworks does he place it, and how does he propose this approach as a divine and human-centered model for solving contemporary security crises? This issue arises because in today's world, Western approaches to security mostly rely on power, national interests, social contracts, or discursive mechanisms, and have often been ineffective in establishing sustainable and comprehensive human security. In contrast, Islamic thought, drawing on revelatory and rational sources, has the capacity to redefine security as a divine blessing, a fundamental norm, and a multi-dimensional concept. The research seeks to answer the question: With what conceptual and methodological tools does Javadi Amoli extract security from its reductive secular state, connecting it to servitude, justice, piety, and divine guardianship (wilāyah), in order to present a peace-building and justice-oriented model for human societies? This research employs Quentin Skinner's intentionalist hermeneutic method; a composite and moderate approach that pays simultaneous attention to text and context, and by focusing on the author's intention, the contexts of the production of thought, and his purpose in articulating his ideas, enables a deep and historical understanding of concepts. Skinner's method was implemented in four main stages: 1. Examination of objective contexts: including the social, historical, and cultural conditions of Javadi Amoli's life, such as his family environment in Amol, his education in the Islamic seminaries of Amol, Tehran, and Qom, his influence from prominent teachers, his participation in revolutionary struggles, and his responsibilities after the revolution; 2. Analysis of subjective contexts: including his beliefs, concerns, and intellectual system, such as transcendent theosophy (al-ḥikmat al-mutaʿāliya), comprehensive jurisprudential understanding (tafaqquh), Qur'anic exegesis by the Qur'an (tafsīr al-Qurʾān bi-l-Qurʾān), and critical engagement with rival intellectual currents (humanism, liberalism, secularism, pluralism, etc.); 3. Identification of the discursive norms of the era: including Qur'anic concepts of security (amn, silm, ṣulḥ, sakīna) and prevailing Western and Islamic theories of security; 4. Examination of interventions and innovations: including redefinition, critique, and transformation of the concept of security within a monotheistic framework and the introduction of new conceptual interventions. This methodology, utilizing comparative diagrams and systematic analysis, has enabled the precise reconstruction of Javadi Amoli's intention and intellectual system, transforming the analysis from an abstract state to a contextualized and historical one. The research findings show that Ayatollah Javadi Amoli explains security as a divine blessing, the most pleasant individual and social blessing, and a fundamental norm in the Islamic system, the realization of which is a necessary condition for the flourishing of other blessings. He divides security into two types: l Constitutive Security: Rooted in creation, human nature (fiṭra), and the monotheistic system of existence; l Legislative Security: Resulting from divine laws, such as retribution (qiṣāṣ), corporal punishments (ḥudūd), forbidding wrong (nahy ʿan al-munkar), and the establishment of justice. In his view, the origin of insecurity is domination-seeking, oppression, material accumulation, and distance from monotheism. The original principle of Islam is peace and peaceful coexistence, and jihad is purely defensive, used to protect the oppressed and remove sedition. Security in this approach has multiple levels: 1) Individual level: Piety (taqwā) and the internal guardian (the inner police); 2) Social level: Respecting the rights of others, even non-belligerent non-Muslims, justice, and preventing the violation of rights; 3) National level: Guardianship of the Jurist (Wilāyat al-Faqīh), establishing divine limits, preserving unity and national security as the main goal of the Islamic government; 4) International level: Adherence to covenants, the right of asylum, not aggressing against peaceful unbelievers (based on Qur'an 4:90 and 9:6), and peaceful coexistence; 5) Civilizational level: Realization of the complete model of security in the era of the appearance (ẓuhūr) with Mahdist justice, in which enmities turn into friendship and insecurity into comprehensive security. The objective contexts of Javadi Amoli's life (from Amol to Qom and revolutionary developments) and the subjective contexts (transcendent theosophy, critique of secularism and rival currents) have reinforced this monotheistic, ethical, and comprehensive approach. In comparison with Western theories that base security mostly on power or social contract, Javadi Amoli's approach sees security as the product of servitude, divine justice, and human dignity, linking it to Islamic ontology, anthropology, and epistemology. The main innovation of this research is the precise application of Skinner's four-stage method to clarify the contextual relationships and conceptual interventions of Javadi Amoli. In conclusion, security in the political theology of Ayatollah Javadi Amoli is the profound product of human servitude to God, divine justice, and human dignity. This thought, by reinterpreting the concepts of security, jihad, peace, and law within a monotheistic framework, negates secular reductionism and presents a sustainable, peace-building, and justice-oriented approach capable of responding to the security challenges of the contemporary world. Wilāyat al-Faqīh, the implementation of Sharia rulings, rationality coupled with courage, adherence to human covenants, and emphasis on the internal guardian are among the key pillars of this sustainable security. The present research shows that Javadi Amoli's thought introduces Islam as a security-building and civilization-building religion, whose ultimate goal is the construction of a world free from oppression, domination-seeking, and insecurity. This approach possesses significant capacities for civilizational dialogue and the provision of just security at the global level, and represents a human-centered and divine model for the present age. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Islam and Security, Political Theology, Javadi Amoli, Skinner's Hermeneutics, Just and Peace-building Security | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
نهجالبلاغه.
اسکینر، ک. (1393). مبانی علم سیاست. م. مجیدی (مترجم). تهران: فرهنگ جاوید.
ایآز، م.؛ اینمون، ک. (۱۳۷۹). امنیت در جهان سوم. م.ر. طاهری (مترجم). تهران: مرکز مطالعات راهبردی.
بلخاری قهی، ح. (۱۳۸۲). بطن متن، قرآن، تأویل و هرمنوتیک. تهران: نشر حسنافرا.
بوزان، ب. (۱۳۷۸). مردم، دولت و ترس: مسئله امنیت اجتماعی در روابط بینالملل. ع.ر. طیب (مترجم). تهران: نشر قومس.
بوزان، ب.غ ویور، ا.؛ دِوِلد، ی. (۱۳۸۶). امنیت: یک چارچوب جدید برای تحلیل. م.ت. دلفروز (مترجم). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
پالمر، ر. (۱۳۹۰). علم هرمنوتیک. م.س. حنایی کاشانی (مترجم). تهران: نشر هرمس.
پوستینچی، ز. (1392). هنجارهای راهبردی و فرایند سازماندهی امنیت جهانی. سیاست بینالملل، 2(1)، صص.65-94.
تریفتری، ب. و همکاران (۱۳۸۳). نظریههای روابط بینالملل. ع.ر. طیب (مترجم). تهران: قومس.
جاوید، ف. (1393). بنیادهای اندیشۀ سیاسی مدرن. فیروزمند (مترجم). تهران: آگه.
جوادی آملی، ع. (۱۳۷۸). تفسیر تسنیم. (ج. ۱، 6). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۱). تسنیم: تفسیر قرآن کریم. (ج. ۴). قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۲). معاد در قرآن. (ج.4). ع. زمانی قمشهای (محقق). قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۳ الف). دینشناسی. م.ر. مصطفیپور (محقق). (چاپ سوم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (1383 ج). ولایت فقیه. م. محرابی. (چاپ چهارم). قم: مؤسسه اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۳ب). نسبت دین و دنیا. ع.ر. روغنی موفق (محقق). (چاپ سوم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۴ الف). حیات حقیقی انسان در قرآن. (ج. ۱۵؛ چاپ دوم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۴ ب). تفسیر انسان به انسان. م.ح. الهیزاده (محقق). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۵ الف). سروش هدایت. س.م. صادقی (محقق). (ج. 2). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (1385 ب). تفسیر تسنیم. (ج. 6). م.ح. الهیزاده (محقق). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (1385 ج). حق و تکلیف در اسلام. (ج.10). م. خلیلی (محقق). قم: مؤسسه اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۶ الف). سرچشمه اندیشه. (ج. 6، 4؛ چاپ دوم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۶ب). شریعت در آینه معرفت. ح. پارسانیا (محقق). (چاپ پنجم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۶ج). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. ا. واعظی (محقق). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۷ الف). مهر استاد: سیرۀ علمی و عملی استاد جوادی آملی. (چاپ چهارم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۷ ب). انتظار بشر از دین. م.ر. مصطفیپور (محقق). (چاپ پنجم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۷ ج). امام مهدی (عج) موجود موعود. (چاپ سوم). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۸ الف). ادب فنای مقربان. م. صفایی (محقق). (ج. 3). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۸ ب). نسیم اندیشه. (ج.3). س.م. صادقی (محقق). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۸ ج). جامعه در قرآن. م. خلیلی (محقق). قم: نشر اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۸د). نسیم اندیشه. (ج. ۳). س.م. صادقی (محقق). قم: اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۹ الف). تسنیم: تفسیر قرآن کریم. (ج. ۲۰). قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۹ ب). اسلام و روابط بینالملل. قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، ع. (بیتا). حق و تکلیف در اسلام. قم: اسراء.
جوادیآملی، ع. (1386 ز). فلسفه حقوق بشر. (چاپ پنجم). س.ا. حسینی ژرفا (محقق). قم: إسراء.
جوادیآملی، ع. (1386 و). اسلام و محیط زیست. ع. رحیمیان (گردآورنده). قم: مؤسسه اسراء.
جوادیآملی، ع. (1386 ه) تفسیر تسنیم. (ج.12). م.ح. الهیزاده (محقق). قم: اسراء.
جوادیآملی، ع. (1387 د). جامعه در قرآن. م. خلیلی (محقق). قم: نشر اسراء.
جوادیآملی، ع. (1398). تفسیر تسنیم. (ج. ۱۰؛ چاپ ششم). قم: اسراء.
جوادیآملی، ع. (1399). تفسیر تسنیم. (ج. 15؛ چاپ هفتم). قم: اسراء.
جوادیآملی، ع. (1401). تفسیر تسنیم. (ج. 7). قم: اسراء.
خلیلی، ر. (۱۳۹۴). مبانی نظری امنیت در جمهوری اسلامی ایران؛ تحولات هستیشناختی، معرفتشناختی و روششناختی. آفاق امنیت، شماره ۲۶، صص.۲۵-۵۰.
داداندیش، پ.؛ کوزهگر کالجی، و. (۱۳۸۹). بررسی انتقادی نظریه مجموعه امنیتی منطقهای. راهبرد، شماره ۵۶، صص.73-107.
عباستبار، ر.؛ زارعپور نقیبی، م. (۱۳۹۸). همگرایی عقل و سیاست در حکمت متعالیه جوادی آملی براساس نظریه هرمنوتیک اندیشهشناسانه اسکینر. انسانپژوهی دینی، ۱۶(۴۲)، صص.۲۰۱-۲۱۹.
عبداللهخانی، ع. (۱۳۸۹). مبانی نظری امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
غرایاق زندی، د. (۱۳۹۱). نسبت اخلاق و امنیت: امکانی برای امنیت اخلاقی. مطالعات راهبردی، شماره ۸، صص.81-108.
غرایاق زندی، د. (۱۳۹۴). مبانی انسانشناختی مکتب امنیتی جمهوری اسلامی ایران. آفاق امنیت، شماره ۲۶، صص.۱-۲۴. لکزایی، ن. (۱۳۹۰). امنیت از دیدگاه آیتالله جوادی آملی. اسراء، شماره ۷.
لکزایی، ن. (۱۳۹۱). دلالتهای امنیتی انسانشناسی آیتالله جوادی آملی. اسراء، شماره ۹، صص.13-45.
لکزایی، ن. (۱۳۹۳). بررسی ابعاد اخلاقی امنیت بینالملل از منظر علامه جوادی آملی. اخلاق وحیانی، (1)3، صص.5-35.
لکزایی، ن. (۱۳۹۴ الف). گونهشناسی امنیتپژوهی در علوم اسلامی. مطالعات راهبردی، شماره ۷۰، صص.7-22.
لکزایی، ن. (۱۳۹۴ ب). مکتب امنیتی متعالیه با نگاهی به اندیشه امام خمینی. آفاق امنیت، شماره ۲۶، صص.۵۱-۷۵. مجلسی، م. (بیتا). بحار الأنوار. (ج. ۸۱). قم: دارالاحیاء التراث العربی.
مورگنتا، ه. (۱۳۹۳). سیاست میان ملتها: مبارزه برای قدرت و صلح. م. محمدی (مترجم). تهران: انتشارات امیرکبیر.
نصری اشرفی، ج. (۱۳۹۹). دانشنامه تبرستان و مازندران. (ج. 3). تهران: نشر نی.
نورمحمدی، م. (۱۳۹۴). بازاندیشی در نظریههای امنیتی انتقادی. سیاست جهانی، ۴(۱)، ص.۱۳۵-۱۵۵.
والتز، ک. (۱۳۹۲). نظریهای دربارۀ سیاست بینالملل. ع.ر. طیب (مترجم). تهران: نشر قومس.
وثوقی، س.؛ شیخون، ا. (۱۳۹۱). دیدگاه نظریات روابط بینالملل به تحول اطلاعاتی و تأثیر آن بر مفهوم امنیت. رهیافتهای سیاسی و بینالمللی، شماره ۳۰، صص.97-128.
هدانا. (۱۳۹۸). تأملی در مفهوم امنیت و مؤلفههای آن در اسلام. قابل دسترس در: https://hodana.ir/fa/news/
یزدانپناه لموکی، ط. (1387). تاریخ مازندران باستان. (ج. 3). تهران: نشر چشمه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 108 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 34 |
||