آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,191 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,809,046 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,056,712 |
نقد و بررسی مشروعیت حکومت دینی در اندیشه حمکا با تأکید بر مبنای حکومت دینی امام خمینی | ||
| علوم سیاسی | ||
| دوره 28، شماره 4، دی 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/psq.2026.73165.3060 | ||
| نویسنده | ||
| زکریا ازهری الحسن الحسن* | ||
| دانشگاه اندونزی | ||
| تاریخ دریافت: 21 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 12 دی 1404، تاریخ پذیرش: 18 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| چکیده در دهههای اخیر، ظهور گروههای تندرو که تلاش میکنند حکومت دینی را با زور و خشونت برپا سازند، موجب شده تا بخش قابل توجهی از مسلمانان جهان ــ بهویژه در اندونزی ــ نسبت به مفهوم حکومت دینی بدبین و حتی متنفر شدند. در چنین شرایطی، نقش مردم در تحقق مشروعیت حکومت دینی از منظر دو اندیشمند برجسته جهان اسلام ـ امام خمینی(ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و عبدالکریم امرالله (حمکا) اندیشمند، مفسر و عالم دینی جنوب شرق آسیا که مورد قبول در مالزی، سینگاپور و به ویژه در اندونزی ـ مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–انتقادی و با بهرهگیری از روش کلامی–تفسیری و دادههای کتابخانهای، به واکاوی دیدگاه حمکا درباره جایگاه مردم در مشروعیت حکومت دینی ـ تحت عنوان «دموکراسی تقوا» ـ و مقایسه آن با مبانی امام خمینی مبتنی بر توحید ربوبی و ولایت الهی فقیه میپردازد. در اندیشه حمکا، مشروعیت حکومت دینی بر دو رکن اساسی بنا میشود: نخست، خلیفةالله بودن انسان؛ آیه ۳۰ سوره بقره به روشنی بیان میکند که همه انسانها جانشین خدا بر زمیناند و مسئولیت مساوی در تحقق اراده الهی و اجرای ارزشهای عدالت و آزادی دارند. این فهم همگانی و غیرانحصاری از خلافت، مبنای اصلی مشروعیت حکومت دینی حمکا را شکل میدهد. دوم، شورا؛ که بهتصریح حمکا، ستون حیاتی حکومت الهی و ضامن عدالت و جلوگیری از زور و استبداد است. با استناد به آیات ۳۸ سوره شورا و ۱۵۹ آل عمران، شورا فرآیندی الهی و قانونی برای تبادل نظر و سنجش مصلحت عمومی است که هم در انتخاب رهبر و هم در اداره حکومت باید جاری باشد. در مقابل، امام خمینی، مشروعیت حکومت دینی بهصورت کامل و انحصاری از ا توحید ربوبی سرچشمه میگیرد. به این معنا که حق حاکمیت، مالکیت، تشریع و ولایت بالذات از آنِ خداوند است و هیچ شخص یا نهادی بدون نصب و اذن او، مشروعیت ندارد. ولایت فقیه به عنوان نایب ولیّ خدا، تنها سازوکار مشروع برای تحقق حاکمیت الهی است و نقش مردم صرفاً در پذیرش و اجرای حکومت معنا مییابد، نه در منشأ مشروعیت آن. یافتهها نشان میدهد که حمکا مشروعیت حکومت دینی را با محوریت مردم و بر اساس دو رکن خلیفةالله بودن و شورا تبیین میکند؛ در حالی که امام خمینی مشروعیت را صرفاً مبتنی بر اراده الهی و توحید ربوبی دانسته و نقش مردم را در حد تحقق خارجی این ولایت بسیار مهم و حیاتی است. با وجود تفاوت در مبانی مشروعیت، هر دو اندیشمند ــ حمکا و امام خمینی ــ متفقاند که نقش مردم در حکومت اسلامی حیاتی و غیرقابل چشمپوشی است؛ به این معنا که بدون مشارکت مردم، تحقق عملی حکومت دینی امکانپذیر نیست، هرچند منشأ مشروعیت آن متفاوت باشد. کلیدواژگان: حمکا، امام خمینی، مشروعیت، ، نقش مردم، حکومت دینی، ولایت فقیه | ||
| کلیدواژهها | ||
| حمکا؛ امام خمینی؛ مشروعیت؛ نقش مردم؛ حکومت دینی؛ ولایت فقیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Critique and Analysis of the Legitimacy of Religious Government in Hamka’s Thought with an Emphasis on the Religious Basis of Government in Imam Khomeini’s Thought | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zakariya Azhari Al Hasan Al Hasan | ||
| دانشگاه اندونزی | ||
| چکیده [English] | ||
| Abstract In recent decades, the emergence of extremist groups seeking to establish a religious government through force and violence has led a significant portion of Muslims worldwide—particularly in Indonesia—to become skeptical of, or even hostile toward, the very concept of religious governance. In this context, the role of the people in realizing the legitimacy of a religious government is examined and analyzed through the perspectives of two prominent Islamic thinkers: Imam Khomeini (RA), the founder of the Islamic Republic of Iran, and Abdul Karim Amrullah (Hamka), a distinguished scholar, exegete, and religious intellectual of Southeast Asia who is widely respected in Malaysia, Singapore, and especially Indonesia. This study adopts an analytical–critical approach, employing theological–exegetical methodology and library-based data, to explore Hamka’s perspective on the role of the people in the legitimacy of a religious government—outlined in his theory of “Democracy of taqwa (Demokrasi Takwa)”—and to compare it with Imam Khomeini’s concept, which is rooted in Divine Lordship (Tawḥīd Rubūbiyyah) and the doctrine of the Divine Guardianship of the Jurist (Wilāyah al-Faqīh). In Hamka’s view, the legitimacy of a religious government rests on two fundamental pillars. First, the concept of Khalīfatullāh (vicegerency of God): as stated in Qur’an 2:30, all human beings are God’s vicegerents on earth, sharing an equal responsibility in realizing the Divine Will and upholding the values of justice and freedom. This universal and non-exclusive understanding of vicegerency forms the essential basis of Hamka’s notion of religious legitimacy. The second pillar is Shūrā (consultation), which Hamka describes as the vital pillar of a divine government and the safeguard against tyranny and despotism. Citing Qur’an 42:38 and 3:159, he emphasizes that Shūrā is a divinely ordained and lawful process for deliberation and determining the public good, applicable to both leadership selection and governance. In contrast, Imam Khomeini grounds the legitimacy of a religious government entirely and exclusively in the principle of Divine Lordship (Tawḥīd Rubūbiyyah). According to him, the right of sovereignty, ownership, legislation, and authority inherently belong to God alone, and no person or institution possesses legitimacy without His appointment or consent. The Wilāyah al-Faqīh (Guardianship of the Jurist), as the representative of God’s authority, constitutes the only legitimate mechanism for realizing divine sovereignty. In this framework, the role of the people pertains to the acceptance and implementation of the government, not to the source of its legitimacy. The findings reveal that Hamka’s conception of a legitimate religious government is fundamentally people-centered, grounded in the dual principles of Khilāfah and Shūrā, whereas Imam Khomeini’s theory locates legitimacy exclusively in the Divine Will and Tawḥīd Rubūbiyyah. Nevertheless, both thinkers—Hamka and Imam Khomeini—concur that the role of the people in an Islamic government is vital and indispensable: without popular participation, the actual realization of a religious government would be impossible, despite their differing foundations of legitimacy. Keywords: Hamka, Imam Khomeini, legitimacy, role of the people, religious government, Wilāyah al-Faqīh | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Hamka, Imam Khomeini, legitimacy, role of the people, religious government, Wilāyah al-Faqīh | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 34 |
||