آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,632 |
| تعداد مقالات | 37,262 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,012,066 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,209,549 |
هویت و آموزش: تحلیل فلسفی سیاستهای هویتی در نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران | ||
| نقد و نظر در فلسفه و کلام | ||
| مقاله 4، دوره 31، شماره 121، فروردین 1405، صفحه 1-31 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jpt.2025.72192.2252 | ||
| نویسندگان | ||
| علی عموری1؛ پروانه ولوی* 2؛ مسعود صفایی مقدم3؛ سیدمنصور مرعشی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 3استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 07 تیر 1404، تاریخ بازنگری: 11 مرداد 1404، تاریخ پذیرش: 18 مرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش، تحلیل سیاستهای هویتی آموزشوپرورش جمهوری اسلامی ایران است. برای این منظور، از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده و سیاستهای هویتی نظام آموزشی از منظر فلسفی تحلیل گردیده است. در ابتدا، مؤلفههای فلسفی هویت، از دیدگاه فوکویاما (تیموس، تمایز میان خود درونی و بیرونی، و بازشناسی کرامت انسانی) بررسی شد. سپس، سیاستهای هویتی آموزشوپرورش دورۀ ذکرشده که عبارت بودند از توجه به پوشش، تدوین برنامههای دینمحور، تدریس تعلیمات دینی، ممنوعیت مدارس مختلط، ایجاد نهادهای مرتبط با تربیت دینی و مذهبی، حذف دروس غیرشرعی مانند رقص و موسیقی، ورود حوزۀ علمیه در مدیریت مدارس، و عدم تبعیت از اسناد جهانی، در این چارچوب مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است که سیاستهای هویتی جمهوری اسلامی بهطور عمده بر مبنای تقویت هویت دینی ـ ملی و بازشناسی کرامت انسانی از طریق ارزشهای اسلامی استوار بوده است. بااینحال، رویکردهای گزینشی این سیاستها که تنها به بخشی از هویتهای جمعی پرداختهاند، باعث ایجاد تضاد میان خود درونی و بیرونی در برخی گروهها و شکافهای اجتماعی شده است. درنتیجه، این پژوهش به ضرورت بازنگری در سیاستهای هویتی آموزشوپرورش جمهوری اسلامی تأکید دارد تا از بروز بحرانهای هویتی و اجتماعی جلوگیری شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تعلیموتربیت؛ هویت؛ سیاستهای هویتی؛ فوکویاما؛ انسانشناسی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identity and Education: A Philosophical Analysis of Identity Policies in the Educational System of the Islamic Republic of Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Amoori1؛ Parvaneh Valavi2؛ Masuod Safaeimoghadam3؛ Sayedmansour Marashi3 | ||
| 1Ph.D. Candidate, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran (Corresponding Author). | ||
| 3Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The objective of this research is to analyze the identity politics within the education system of the Islamic Republic of Iran. To this end, a descriptive-analytical method was employed, and the identity policies of the educational system were examined from a philosophical perspective. Initially, the philosophical components of identity were explored through the lens of Francis Fukuyama, specifically focusing on Thymos (the spirited part of the soul), the distinction between the inner and outer self, and the recognition of human dignity. Subsequently, the identity policies of the educational system during the specified period—including regulations on dress codes, development of religion-centered curricula, instruction of religious studies, prohibition of co-educational schools, establishment of institutions related to religious upbringing, removal of non-sharia-compliant subjects such as dance and music, the involvement of seminaries in school management, and non-compliance with international documents—were evaluated within this framework. The results indicate that the identity policies of the Islamic Republic are primarily based on strengthening religious-national identity and the recognition of human dignity through Islamic values. However, the selective approaches of these policies, which address only a portion of collective identities, have led to a conflict between the "inner self" and "outer self" in some groups, resulting in social rifts. Consequently, this research emphasizes the necessity of revising the identity policies of the education system in the Islamic Republic of Iran to prevent identity crises and social unrest. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Education, Identity, Identity Politics, Fukuyama, Anthropology | ||
| مراجع | ||
|
آزاد ارمکی، تقی؛ حاضری، علیمحمد؛ ساعی، علی؛ و نصرتینژاد، فرهاد. (1399). تبیین جامعهشناختی سیاستهای هویتی دولت پهلوی اول. جامعهشناسی ایران، 21(65)، صص 59‑81. آقامحمدی، جواد؛ اسدی، سودابه. (1398). واکاوی ابعاد و مؤلفههای شاخصۀ هویت ملی در اسناد تحولی آموزشوپرورش ایران. سیاست راهبردی و کلان، 7(27)، صص 454‑471.
افلاطون. (1402). جمهوری (مترجم: فؤاد روحانی). تهران: علمی و فرهنگی.
امینی، محمد. (1401). سیاستگذاری هویت در نظام آموزشی کشور و توصیههای سیاستی آن. مطالعات راهبردی فرهنگ، 2(4)، صص 9‑28.
اوزکریملی، اوموت. (1398). آخرین بحثها در مورد ناسیونالیسم یک بررسی انتقادی (مترجم: طاهر اصغرپور). تهران: نگاه معاصر.
ایروانی، شهین. (1393). مقدمهای بر تبیین ماهیت نظام آموزشوپرورش ایران از آغاز دورۀ مدرنسازی تا امروز. پژوهشنامۀ مبانی تعلیموتربیت، 4(7)، صص 84‑110.
بابایی، مرتضی؛ باباپور، محمدمهدی؛ قاسمی، علی. (1397). هویت فرهنگی انقلاب اسلامی ایران؛ فرصتها و چالشها، چشمانداز آینده. مطالعات انقلاب اسلامی، 15(52)، صص 137‑158.
پادبان، محمد (1397). بررسی تطبیقی سیاست هویت در ایران دورۀ پهلوی و جمهوری اسلامی (استاد راهنما: فرامرز تقیلو). پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، گروه علوم سیاسی.
پارسانیا، حمید. (1401). نگاهی به سند 2030 و مسائل فرهنگی ایران. تهران: کتاب فردا.
پایگاه اطلاعرسانی بسیج. (15/02/۱۴۰۲). فعالیتها و مأموریتهای سازمان بسیج دانشآموزی. قابل دسترس در: https://www.ejtemaey.ir
پایگاه اطلاعرسانی نهاد امور تربیتی. (09/05/۱۴۰۲). تاریخچه و مأموریتهای نهاد امور تربیتی. قابل دسترس در: https://www.jz.ac.ir
پژوهشکدۀ تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1400). معرفی و خلاصۀ هویت؛ تقاضای کرامت و سیاست نفرت. تهران: معاونت علمی پژوهشی پژوهشکدۀ تحقیقات راهبردی گروه پژوهشهای بینالملل.
خلیلی، رضا؛ مهربان اینچه برون، حامد. (1400). سیاست هویت، آموزشوپرورش و امنیت ملی در ایران. مطالعات راهبردی، 24(94)، صص 33‑63.
درانی، کمال. (1393). تاریخ آموزشوپرورش ایران. تهران: سمت.
دیلمقانی، فرشید؛ قاسمی ترکی، محمدعلی. (1397). جایگاه هویت ملی در ایران نگاهی به تطور تاریخی، الگوها و سیاستهای هویت ملی. پژوهشنامۀ تاریخ، 13(52)، صص 17‑44.
رفیع، حسین؛ عباسزاده مرزبالی، مجید. (1399). چالشهای ناشی از فرایند جهانیشدن و فضای مجازی برای هویت ملی ایران و راهکارهای مقابله با آنها. سیاست و روابط بین الملل، 3(6)، صص 85‑111.
سند تحول بنیادین آموزشوپرورش. (1390). شورای عالی انقلاب فرهنگی. دبیرخانۀ شورای عالی آموزشوپرورش و وزارت آموزشوپرورش.
سیدامامی، کاووس. (1391). گوناگونی فرهنگی و ضرورت پاسداری از آن. مطالعات فرهنگ - ارتباطات، 14(52) ، صص 169‑191.
شالچی، وحید؛ جنادله، علی؛ عالیزاد، اسماعیل؛ و زالیزاده، مسعود. (1402). هویت قومی در بستر تحولات مدرن و سیاستهای هویتی دورۀ پهلوی دوم در شهر اهواز. مطالعات ملی، 23(90)، صص 75‑94.
شعبانی ورکی؛ باغگلی، حسین. (1394). مطالعات پشتیبان سند تحول آموزشوپرورش جمهوری اسلامی ایران. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (15/11/۱۴۰۲). تاریخچه و مأموریتهای شورای عالی انقلاب فرهنگی. قابل دسترس در: https://sccr.ir
صبوری خسروشاهی، حبیب. (1389). آموزشوپرورش در عصر جهانیشدن؛ چالشها و راهبردهای مواجهه با آن. مطالعات راهبردی جهانیشدن، 1(1)، صص 153‑196.
طیارینژاد، رامین. (1397). منافع ملی هویت ملی چالش بزرگ انقلاب و نظام اسلامی. تهران: نهضت نرمافزاری.
علویان، مرتضی؛ نیکروش رستمی، ملیحه. (1400). گذری بر هویت ملی در عصر پهلوی دوم (1357‑1320)؛ سیاستها و ابزارها. جستارهای انقلاب اسلامی، 3(5)، صص 150‑183.
غمامی، سید محمدمهدی؛ مقدمی خمامی، نیلوفر. (1398). چالشهای بنیادین جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با سند توسعۀ پایدار (سند 2030). حکومت اسلامی، 24(91)، صص 5‑32.
فوکویاما، فرانسیس. (2018). هویت: مطالبۀ کرامت. سیاست ناخشنودی (مترجمان: هانیه رجبی و هدی موسوی). تهران: کتاب پارسه.
قجری، ناصر؛ مزیدی، محمد؛ و شمشیری، بابک. (1399). واکاوی و فهم اهم چالشها و موانع عملی پیشِِرو در تحقق سند تحول بنیادین با تمرکز بر زیرنظامهای اصلی آن. پژوهشهای برنامه درسی، 10(19)، صص 1‑33. https://doi.org/10.22099/jcr.2020.5816
لطفآبادی، محسن. (1392). بازخوانی نظری مفهوم هویت. خردنامه، (10)، صص 53‑65.
مؤسسۀ فرهنگی هنری قدر ولایت. (1395). مدارس جدید و نفوذ فرهنگی غرب در ایران. تهران: مؤسسۀ فرهنگی هنری قدر ولایت.
مرادی، مصطفی؛ باقری نوعپرست، خسرو. (1399). تحلیل و نقد هویت در اسناد تحول بنیادین آموزشوپرورش جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامۀ مبانی تعلیموتربیت،10(19)، صص 136‑156.
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. (۱۴۰۳). گزارش بررسی و تحلیل فعالیتهای اتحادیۀ انجمنهای اسلامی دانشآموزان. تهران: دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی مجلس شورای اسلامی.
مشرقنیوز. (۱۰/03/1396). تذکر کتبی ۱۲ نماینده به روحانی به دلیل اصرار بر سند ۲۰۳۰قابل دسترس در:. https://www.mashreghnews.ir/news/731775
مظاهری، رقیه؛ اعوانی، شهین. (1401). مناسبت کرامت و آزادی انسان از منظر کانت. حکمت و فلسفه، 18(71)، صص 185‑208. https://doi.org/10.22054/wph.2022.67731.2073
مقصودی، مجتبی. (1391). هویت ملی و همبستگی ملی در نظام آموزشی ایران. تهران: تمدن ایرانی.
ملایی، اعظم؛ ازغندی، علیرضا. (1390). دولت ملتسازی ایرانی؛ تداوم تاریخی یا تغییرات سیاسی. علوم سیاسی(دانشگاه آزاد کرج)، 5(15)، صص 50‑137.
میرابیانتبار، مهدی؛ کرباسیزاده اصفهانی، علی. (1394). تطور مفهوم بازشناسی نزد فیشته و تأثیر آن بر هگل جوان (دورۀ الهیاتی و دستنوشتههای سینا). متافیزیک، 7(19)، صص 27‑40.
نظری، علیاشرف. (1386). ناسیونالیسم و هویت ایرانی مطالعۀ موردی دورۀ پهلوی اول. حقوق عمومی، 9(22)، صص 141‑172.
نظری، علیاشرف. (1388). گفتمان هویتی تجددگرایان ایرانی در انقلاب مشروطیت. سیاست، 3(12)، صص 323‑345.
وکیلیان، منوچهر. (1390). تاریخ آموزشوپرورش در اسلام و ایران. تهران: پیام نور.
همتیفر، مجتبی؛ جاویدی کلاتهآبادی، طاهره. (1393). سرشت و طبیعت انسان از منظر ژان ژاک روسو و تطبیق آن با فطرت در دیدگاه آیتالله محمدعلی شاهآبادی. مشهد: همایش ملی فلسفۀ تربیت دینی و تربیت اخلاقی.
Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). New Jersey: Wiley-Blackwell. Erikson, E. H. (1950). Childhood and society. New York: W. W. Norton & Company. Hall, S. (1996). Who Needs 'Identity'? (S. Hall & P. du Gay, Eds.). Questions of Cultural Identity. London: SAGE Publications. Kenny, M. (2020). Identity politics. In The Stanford encyclopedia of philosophy (E. N. Zalta, Ed., Winter 2020 ed.). Stanford University. Retrieved 2023, June 27, from https://plato.stanford.edu/entries/identity-politics/ Plato. (1992). Republic (G. M. A. Grube, Trans.). Indianapolis, IN: Hackett Publishing. (Original work published ca. 380 BCE) Steger, M. B. (2017). Globalization: A very short introduction (4th ed.). Oxford: Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 26 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 29 |
||