آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,646 |
| تعداد مقالات | 37,412 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,993,732 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,647,764 |
بازخوانی انتقادی هرمنوتیک عینی اریک هرش در پرتو اصول تفسیری علامه طباطبایی | ||
| نقد و نظر در فلسفه و کلام | ||
| مقاله 7، دوره 31، شماره 121، فروردین 1405، صفحه 1-29 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jpt.2025.72727.2270 | ||
| نویسنده | ||
| محمد اکبری* | ||
| استادیار، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 06 شهریور 1404، تاریخ پذیرش: 08 مهر 1404 | ||
| چکیده | ||
| در دهههای اخیر، مباحث هرمنوتیک و سنجش اعتبار تفسیر در متون دینی و فلسفی بهمثابۀ یکی از دغدغههای بنیادین علوم انسانی و معرفت دینی مطرح بوده است. پرسش از معیارهای اعتبار تفسیر و امکان یا امتناع دستیابی به معنای اصیل متن، بهویژه در مواجهه با رویکردهای معاصر نسبیگرایانه و سیال، ضرورت بازاندیشی دربارۀ نظریههای اصالتگرا و عینیتمحور را دوچندان کرده است. نظریۀ هرمنوتیک عینی اریک هرش با تأکید بر مرجعیت نیت مؤلف و تمایز اصولی میان معنا و معناداری متن، در پی ترسیم ضوابطی مشخص و علمی برای تفکیک تفسیر معتبر از تفسیر نامعتبر است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد مقایسهای، به واکاوی انتقادی دستگاه معرفتی هرش و نقد معیارهای پیشنهادی او در پرتو اصول تفسیری علامه طباطبایی میپردازد. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد که نظریۀ هرش با تأکید بر محوریت نیت مؤلف و بازسازی عقلانی زمینۀ تاریخی و زبانی متن تا حد قابل توجهی، امکان مهار تکثر افراطی و نسبیگرایی در تفسیر را فراهم میآورد و از نظر مبادی روشمند، بر قابلیت داوری میان تفاسیر پرشمار تأکید دارد. بااینحال، نقدهای اساسی همچون دشواری احراز نیت واقعی مؤلف، محدودیت ابزارهای زبانی و احتمالمحوری فرایند تفسیر سبب شده است که الگوی هرش، بهویژه در قلمرو متون وحیانی و دینی دچار کاستیهای روشی شود. در مقابل، رویکرد اجتهادی و سیاقمحور علامه طباطبایی ـ با تأکید بر تفسیر قرآن به قرآن، بهرهگیری از عقل و سنت، و پذیرش لایهمندی معنا ـ زمینۀ بومیسازی و ارتقای معاصر معیارهای اعتبار تفسیر را فراهم میکند. درنهایت، تلفیق نقاط قوت هر دو منظومه، افقی نوین برای حل مناقشات اعتبار و روش در تفسیر متون اسلامی میگشاید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هرمنوتیک عینی؛ اریک هرش؛ نیت مؤلف؛ اعتبار تفسیر؛ علامه طباطبایی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Re-reading of Eric Hirsch's Objective Hermeneutics in Light of ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī's Principles of Interpretation | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Akbari | ||
| Assistant Professor, University of Qur'anic Sciences and Knowledge, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In recent decades, hermeneutics and the assessment of interpretative validity in religious and philosophical texts have emerged as fundamental concerns within the human sciences and religious epistemology. The inquiry into the criteria for interpretative validity and the possibility or impossibility of attaining the text's original meaning—especially in the face of contemporary relativistic and fluid approaches—has intensified the necessity of rethinking objectivist and originalist theories. E.D. Hirsch’s theory of Objective Hermeneutics, with its emphasis on the authorial intent and the fundamental distinction between "meaning" and "significance," seeks to delineate specific and scientific criteria for distinguishing valid interpretation from invalid ones. Employing a descriptive-analytical method and a comparative approach, this research conducts a critical analysis of Hirsch’s epistemological framework and evaluates his proposed criteria in light of Allameh Tabataba'i’s interpretative principles. The findings indicate that Hirsch’s theory, by emphasizing the centrality of the author’s intent and the rational reconstruction of the text's historical and linguistic context, significantly facilitates the containment of radical pluralism and relativism in interpretation. Methodologically, it underscores the possibility of adjudicating between competing interpretations. However, fundamental criticisms—such as the difficulty of ascertaining the author's actual intent, the limitations of linguistic tools, and the probabilistic nature of the interpretative process—have revealed methodological shortcomings in Hirsch’s model, particularly within the realm of revelatory and religious texts. In contrast, Allameh Tabataba'i’s Ijtihadi and context-oriented approach—emphasizing the interpretation of the "Qur'an by the Qur'an," the utilization of reason and tradition , and the acceptance of multi-layered meanings—provides a framework for the indigenization and contemporary enhancement of interpretative validity criteria. Ultimately, synthesizing the strengths of both systems opens a new horizon for resolving disputes over validity and method in the interpretation of Islamic texts. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Objective Hermeneutics, E.D. Hirsch, Authorial Intent, Validity of Interpretation, Allameh Tabataba'i | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، بابک. (۱۳۷۸). ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز.
بهرامی، محمد. (۱۳۷۹). هرمنوتیک هرش و دانش تفسیر. پژوهشهای قرآنی، 6(21-22).
ترمذی، محمد بن عیسی. (۱۹۷۵م). سنن ترمذی (چاپ دوم). مصر: شرکة مکتبة و مطبعة البابی الحلبی.
چالمرز، آلن. (۱۳۹۲). چیستی علم (مترجم: سعید زیبا کلام). تهران: انتشارات سمت.
سبحانی، جعفر. (۱۳۸۱). پلورالیزم دینی یا کثرت گرایی. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
سپهوند، عزتالله. (۱۳۹۱). هرمنوتیک، ادبیات، گفتگو با متن. تهران: انتشارات علم.
صادقی، هادی. (۱۳۹۶). تحلیل تطبیقی تفسیر هرش و دیدگاههای علامه طباطبایی (استاد راهنما؟). رسالۀ دکتری، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکدۀ ادیان.
طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۷۱). المیزان فی تفسیر القرآن (ج1، 2، ۳، 5، چاپ دوم). قم: نشر اسماعیلیان.
طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۸۸). قرآن در اسلام (چاپ سوم). قم: مؤسسه بوستان کتاب.
طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۹۰). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
طباطبایی، محمدحسین. (بیتا). حاشیة الکفایة(ج1). قم: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳). بحارالأنوار (ج1، چاپ دوم). بیروت: مؤسسۀ الوفاء.
مطهری، مرتضی. (۱۳۷۴). مجموعه آثار(ج9). تهران: صدرا.
واعظی، احمد. (۱۳۸۰). درآمدی بر هرمنوتیک. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
واعظی، احمد. (۱۴۰۳). درآمدی بر هرمنوتیک. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
واعظی، احمد. (۱۴۰۴). نظریۀ تفسیر متن. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
هوی، کورنز دیوید. (۱۳۸۵). حلقۀ انتقادی (مترجم: مراد فرهادپور). تهران: انتشارات روشنگران.
Edward, C. (1998). Routledge Encyclopedia of Philosophy (Vol. 4). London: Routledge. Grondin, J. (1995). Sources of Hermeneutics. New York: State University of New York Press. Heidegger, M. (1962). Being and Time. Oxford: Basil Blackwell. Hirsch, E. D. (1967). Validity in Interpretation. New Haven & London: Yale University Press. Hirsch, E. D. (1976). The Aims of Interpretation. Chicago: University of Chicago Press. Mueller-Vollmer, K. (1986). The Hermeneutics Reader (Vol. 1). Oxford: Basil Blackwell. Palmer, R. (1969). Hermeneutics. Evanston: Northwestern University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 79 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 57 |
||