آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,671 |
| تعداد مقالات | 37,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,440,932 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,578,658 |
الگوی تربیت سیاسی نبوی در آیات مکی قرآن کریم: واکاوی ابزارهای معرفتی، عاطفی و رفتاری با رویکرد تفسیر تنزیلی | ||
| علوم سیاسی | ||
| دوره 28، شماره 4، دی 1404، صفحه 153-172 اصل مقاله (2.28 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/psq.2026.73078.3056 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید نیک رو* 1؛ رضا عیسی نیا2 | ||
| 1کاشناسی ارشد، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران | ||
| 2استادیار، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 10 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 11 اردیبهشت 1405، تاریخ پذیرش: 05 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تحلیل و بازشناسی ابزارهای تربیت سیاسی پیامبر اکرم(ص) در سوره‌های مکی و با تکیه بر رویکرد تفسیر تنزیلی انجام گرفته است. پژوهش می‌کوشد نشان دهد که پیامبر اکرم(ص) در دورۀ نبود دولت رسمی و ساختار سیاسی مدوّن در مکه، چگونه از طریق آیات نازل‌‌شده و با بهره‌گیری از ابزارهای متنوع معرفتی، عاطفی و رفتاری، فرایند تربیت سیاسی مخاطبان خود را به‌تدریج سامان داده است. پرسش اصلی این است که ابزارهای تربیت سیاسی نبوی چه بوده و چگونه در بستر نزول مرحله‌ای قرآن تحقق یافته‌اند؟ فرضیه پژوهش آن است که سیر نزول قرآن کریم، بستر تربیتی‌ای را فراهم ساخته است که در آن، پیامبر اکرم(ص) با تکیه بر ایمان، آگاهی و اقدام مسئولانه، گفتمان سیاسی نوینی مبتنی بر توحید، عدالت و مقاومت در برابر سلطۀ جاهلی بنیان نهاد. چارچوب نظری پژوهش بر سه‌گانۀ معرفتی (ایجاد بینش و باور سیاسی)، عاطفی (برانگیختن شور ایمانی و همبستگی جمعی) و رفتاری (تمرین کنش اجتماعی و مقاومت مدنی) استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیامبر اکرم(ص) از رهگذر تربیت ایمانی پیوسته، زمینۀ شکل‌گیری هویت سیاسی مستقل، مسئولیت‌پذیر و عدالت‌محور در میان مؤمنان اولیه را فراهم کرد؛ هویتی که بنیان «امت» و نظم اجتماعی نو را در برابر نظام قبیله‌ای جاهلی پدید آورد. نتیجه نهایی اینکه الگوی نبوی، پیش از هر تحوّل سیاسیِ بیرونی، بر انقلاب فرهنگی و درونی انسان تأکید دارد و نشان می‌دهد که قدرت اصیل از اصلاح قلب‌ها، اندیشه‌ها و رفتارها آغاز می‌شود. نوآوری پژوهش در ترکیب رویکرد تفسیری- تنزیلی با تحلیل جامعه‌شناختی آیات مکی و تبیین مفاهیم تربیت سیاسی در چارچوب جهان‌بینی توحیدی نهفته است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تربیت سیاسی؛ سوره‌های مکی؛ پیامبر اکرم(ص)؛ ابزار تربیتی و امت‌سازی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Prophetic Model of Political Education (PBUH) in the Meccan Verses of the Holy Quran: An Analysis of Epistemic, Affective, and Behavioral Tools Using a Gradual Revelation Interpretation Approach | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hamid Nikrou1؛ Reza Eisania2 | ||
| 1Master's degree, Baqir al-Olum University, Qom, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study aims to analyze and identify the political education tools employed by the Holy Prophet (PBUH) in the Meccan chapters (surahs), relying on a gradual revelation (tanzīlī) interpretation approach. The research seeks to demonstrate how the Holy Prophet (PBUH), during the period lacking an official state or an established political structure in Mecca, gradually organized the political education process of his audience through the revealed verses and by utilizing various epistemic, affective, and behavioral tools. The main question is: What were the tools of Prophetic political education, and how were they realized within the context of the gradual revelation of the Quran? The research hypothesis posits that the gradual revelation of the Holy Quran provided an educational framework through which the Holy Prophet (PBUH), relying on faith, awareness, and responsible action, established a new political discourse based on monotheism (tawḥīd), justice, and resistance against pre-Islamic domination. The theoretical framework of the research is based on a triad of epistemic (creating political insight and belief), affective (arousing spiritual fervor and collective solidarity), and behavioral (practicing social action and civil resistance) components. The findings show that through continuous faith-based education, the Holy Prophet (PBUH) laid the groundwork for the formation of an independent, responsible, and justice-oriented political identity among the early believers—an identity that gave rise to the foundation of the "Ummah" (community) and a new social order in opposition to the pre-Islamic tribal system. The final conclusion is that the Prophetic model, prior to any external political transformation, emphasizes a cultural and internal revolution within the individual, demonstrating that authentic power begins with the reformation of hearts, thoughts, and behaviors. The novelty of this research lies in combining a gradual revelation (tanzīlī)-interpretive approach with a sociological analysis of the Meccan verses and explaining the concepts of political education within the framework of a monotheistic worldview. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Political education, Meccan surahs, Holy Prophet (PBUH), educational tools, community-building (ummah-building) | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
جعفریان، ر. (۱۳۸۶). تاریخ سیاسی اسلام (سیرۀ سیاسی رسول خدا). تهران: انتشارات دلیل ما.
جوادی آملی، ع. (1398). تفسیر موضوعی قرآن کریم. قم: مرکز بین‌المللی نشر اسراء.
خاوری، م. (1404). تربیت اجتماعی در قرآن. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
خزاعی گسک، م.؛ مجیدی، ح. و مصلایی پوریزدی، ع. (1401). مبانی و اصول تربیت سیاسی زمامداران در قرآن کریم. مطالعات قرآن و حدیث، 15(2)، صص.315-348.
رادمنش، س. م. (1362). تربیت سیاسی در اسلام. تهران: انتشارات بنیاد علوم اسلامی.
رضایی اصفهانی، م. ع. و جمعی از پژوهشگران. (۱۳۸۷). تفسیر قرآن مهر. (ج. ۲۴). قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
شهیدی، س. ج. (۱۳۷۸). تاریخ تحلیلی اسلام. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
قطب، سید (۱۳۸7). فی ظلال القرآن، س. ا. خرم‌دل (مترجم). (ج. 6). تهران: دارالفکر.
طباطبایی، م. ح. و موسوی، م. ب. (۱۳۷۸). تفسیر المیزان. (مترجم: س. م. ب.، موسوی همدانی). (ج. 20). قم: دفتر انتشارات اسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 298 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 254 |
||