آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,627 |
| تعداد مقالات | 37,209 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,818,010 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,062,033 |
نقد و بررسی عوامل جامعهشناختی مسئولیت پذیری از منظر دین | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2026.74134.1479 | ||
| نویسنده | ||
| غلام رضا شفق* | ||
| ندارم | ||
| تاریخ دریافت: 11 بهمن 1404، تاریخ بازنگری: 12 اردیبهشت 1405، تاریخ پذیرش: 06 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| بسط تقدم حق بر تکلیف باعث کمرنگ شدن مسئولیتپذیری و تضعیف کنترلهای درونی و اجتماعی شده، جای خود را به کنترل سیستمی و خود تنظیمگری با ابزارهای سخت و مدرن میدهد. یافتههای تحلیل محتوای کیفی از دادههای متنی ارائهشده، نشان میدهد که آموزههای دینی با تقدم مسئولیت بر حق، حقوق انسان را در قبال تمام مسئولیتهای او تبیین میکند. از منظر قرآن کریم، مسئولیتپذیری را پدیدهای چندبعدی و متأثر از سازوکارهای پیچیده اجتماعی است. مهمترین این سازوکارها عبارتند از: 1) گونهشناسی قدرت و نقش دوگانه آن در تقویت یا تضعیف مسئولیتپذیری؛ 2) سرمایه اجتماعی مبتنی بر اعتماد، هنجارهای عمل متقابل و شبکههای ایمانی؛ 3) کنش جمعی در قالب امر به معروف و نهی از منکر و تقسیم کار اجتماعی. قرآن «سودمحوری فردی» به عنوان بنیان مسئولیت در نظریات غربی را رد میکند و با ارائه الگویی که هم بر ساختارهای عادلانه و هم بر عاملیت اخلاقی تکیه دارد، سیمایی عمیقاً جامعهشناختی و فرهنگی از مسئولیتپذیری ارائه میدهد؛ آموزههای دینی سیستمی از نظارت اجتماعی چندلایه (افقی، عمودی، درونی) ایجاد نموده که از مسئله سواری مجانی جلوگیری کرده؛ همبستگی مکانیکی-ارگانیکی توأمان را تقویت مینماید. این الگو امکان گفتگوی انتقادی با پارادایمهای غالب جامعهشناختی (عقلانیت ابزاری، قراردادگرایی، سودمحوری) را فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسئولیتپذیری؛ حق محوری؛ جامعهشناسی دین؛ قدرت؛ سرمایه اجتماعی؛ کنش جمعی؛ نظارت اجتماعی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Review of the Sociological Factors of Responsibility from the Perspective of Religion | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Gholam Reza shafaq | ||
| No one | ||
| چکیده [English] | ||
| The expansion of the priority of rights over duties has led to the fading of accountability and the weakening of internal and social controls, giving way to systemic control and self-regulation through strict and modern tools. Findings from qualitative content analysis of the presented textual data indicate that religious teachings, by prioritizing responsibility over rights, explain human rights in light of all their responsibilities. From the perspective of the Holy Quran, accountability is a multidimensional phenomenon influenced by complex social mechanisms. The most important of these mechanisms are: 1) The typology of power and its dual role in strengthening or weakening accountability; 2) Social capital based on trust, norms of reciprocity, and faith-based networks; 3) Collective action in the form of commanding good and forbidding evil, and the social division of labor. The Quran rejects "individual profit-seeking" as the foundation of responsibility in Western theories and, by presenting a model that relies on both just structures and ethical agency, offers a profoundly sociological and cultural portrayal of accountability. Religious teachings establish a system of multi-layered social supervision (horizontal, vertical, internal) that prevents free-riding and simultaneously strengthens mechanical-organic solidarity. This model enables critical dialogue with dominant sociological paradigms (instrumental rationality, contractarianism, profit-seeking). | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Responsibility, rights-based approach, sociology of religion, power, social capital, collective action, social supervision | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||