آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,639 |
| تعداد مقالات | 37,346 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,493,033 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,437,807 |
تحلیل انتقادی نسبت معنویت با عدالت، براساس موضوعیت یا طریقیت | ||
| مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه | ||
| دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، فروردین 1405، صفحه 273-294 اصل مقاله (2.86 M) | ||
| نوع مقاله: جامعهشناسی دین، اخلاق و سیستمهای اجتماعی در قرآن | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scs.2026.73089.1448 | ||
| نویسنده | ||
| محمد شیروانی* | ||
| استادیار، گروه معارف، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 12 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 20 مهر 1404، تاریخ پذیرش: 06 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به بررسی نسبت میان معنویت و عدالت میپردازد و میکوشد روشن کند که آیا معنویت در حیات انسانی، غایت و هدف نهایی است یا ابزاری برای تحقق عدالت اجتماعی. افزونبر این، پژوهش حاضر تلاش دارد نشان دهد که این پرسش نه صرفاً یک بحث نظری، بلکه دغدغهای بنیادین در فلسفه اجتماعی و اخلاق کاربردی معاصر است. بر این اساس، دو دیدگاه اصلی مورد تحلیل قرار گرفته است: نخست، دیدگاهی که معنویت را «موضوعیتدار» میداند و آن را ارزش مستقل و درونی انسان تلقی میکند؛ دوم، دیدگاهی که برای معنویت «طریقیت» قائل است و آن را زمینهساز تحقق عدالت و اخلاق اجتماعی میبیند. در تکمیل این دو رویکرد، پژوهش حاضر تأکید میکند که هر یک از این نگرشها دارای پیشینههای گستردهای در سنّتهای فکری مختلف، از الهیات گرفته تا مطالعات فرهنگی و جامعهشناسی دین است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر یک از این دو نگرش بهتنهایی ناقص است. معنویت فردی بدون عدالت اجتماعی به فردگرایی و انزوا میانجامد، و عدالت بدون پشتوانه معنوی به نظمی خشک و بیروح تبدیل میشود. این نتیجه با بسیاری از مطالعات میانرشتهای که بر پیوند میان ارزشهای درونی و ساختارهای اجتماعی تأکید دارند، همخوانی دارد و اهمیت توجه توأمان به هر دو ساحت را یادآور میشود. در نتیجه، نسبت میان معنویت و عدالت نه در تقابل، بلکه در پیوندی دوسویه و تکمیلی قرار دارد؛ به گونهای که معنویت بستر اخلاقی تحقق عدالت را فراهم میکند و عدالت نیز زمینه اجتماعی شکوفایی معنویت را تضمین میسازد. این دیالکتیک میتواند موتور محرک تغییرات مثبت و پایدار در جامعه باشد؛ زیرا هرگاه معنویت به سطح عمل اجتماعی راه یابد، عدالت ساختاری نیز عمق و معنا پیدا میکند. در حقیقت از رابطه دیالیکتیکی عدالت و معنویت، سعادت اجتماعی متحقق خواهد شد. پژوهش حاضر درپی آن است که با تبیین این رابطه تعاملی، الگویی متوازن از پیوند میان معنویت، اخلاق و عدالت ارائه دهد که بتواند در سیاستگذاریهای فرهنگی و اجتماعی جوامع معاصر الهامبخش باشد. همچنین امید میرود که این الگو بتواند مبنایی برای بازاندیشی در شیوههای تعلیموتربیت، طراحی برنامههای توسعه اجتماعی و تقویت انسجام اخلاقی در جامعه امروز فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معنویت؛ عدالت؛ طریقیت؛ موضوعیت؛ دین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Analysis of the Relationship between Spirituality and Justice Based on Substantivity (Mawḍūʿiyyah) or Instrumentality (Ṭarīqiyyah) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Shirvani | ||
| Assistant Professor, Department of Education, Faculty of Theology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This research, with an analytical and critical approach, examines the relationship between spirituality and justice and attempts to clarify whether spirituality in human life is the ultimate end and goal, or an instrument for the realization of social justice. Furthermore, the present research endeavors to demonstrate that this question is not merely a theoretical discussion, but rather a fundamental concern in contemporary social philosophy and applied ethics. Accordingly, two main perspectives have been analyzed: first, the perspective that considers spirituality as having "substantivity" (Mawḍūʿiyyah) and perceives it as an independent and internal value of the human being; second, the perspective that posits "instrumentality" (Ṭarīqiyyah) for spirituality and views it as paving the way for the realization of justice and social ethics. In complementing these two approaches, the present research emphasizes that each of these attitudes possesses extensive backgrounds in various intellectual traditions, ranging from theology to cultural studies and the sociology of religion. The findings of the research demonstrate that each of these two attitudes alone is incomplete. Individual spirituality without social justice leads to individualism and isolation, and justice without spiritual backing transforms into a rigid and soulless order. This result is consistent with many interdisciplinary studies that emphasize the link between internal values and social structures, and it serves as a reminder of the importance of simultaneous attention to both domains. Consequently, the relationship between spirituality and justice is not in opposition, but rather in a bilateral and complementary bond; in such a way that spirituality provides the moral context for the realization of justice, and justice as well guarantees the social ground for the flourishing of spirituality. This dialectic can be the driving engine of positive and sustainable changes in society; because whenever spirituality finds its way to the level of social action, structural justice also acquires depth and meaning. In truth, from the dialectical relationship of justice and spirituality, social felicity (Saʿādah) will be realized. The present research seeks, by elucidating this interactive relationship, to present a balanced model of the link among spirituality, ethics, and justice that can be inspiring in the cultural and social policy-makings of contemporary societies. It is also hoped that this model can provide a foundation for rethinking educational and pedagogical methods, designing social development programs, and strengthening moral cohesion in today's society. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Spirituality, Justice, Instrumentality (Ṭarīqiyyah), Substantivity (Mawḍūʿiyyah), Religion (Dīn) | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
نهجالبلاغه.
ابنسینا، ابوعلی (1367). الاشارات التنبیهات. بیروت: دارالتراث.
سبزواری، ملاهادی (1378). شرح منظومه. قم: نشر دفتر تبلیغات.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج4.
طباطبایی، سید محمدحسین (1383). نهایه الحکمه. قم: نشر دفتر تبلیغات.
مصباح یزدی، محمدتقی (1378). حقوق و سیاست در قرآن. تهران: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مطهری، مرتضی (۱۳۷۲). عدالت علوی. تهران: صدرا.
ملاصدرا، محمدابراهیم (۱۳۸۳). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة. قم: دار احیاء التراث، ج8.
ملاصدرا، محمدابراهیم (1401م). الشواهد الربوبیه. قم: نشر اسوه، ج3.
مولوی، ملارومی (1388). مثنوی معنوی (دفتر پنجم). تهران: نشر نی.
Boyatzis, R.E. & et al. (2015). Developing sustainable leaders through coaching and compassion. Academy of Management Learning & Education.
Durkheim, E. (1995). The elementary forms of religious life. (K. E. Fields, Trans.). Free Press.
Farabi (1993). Al-Farabi on the perfect state: Abu Nasr al-Farabi’s Mabadi Ara’ ahl al-madina al-fadila. Oxford University Press.
Frankl, V.E. (2000). Man’s Search for Meaning. Boston: Beacon Press.
Habermas, J. (1992). Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy. Cambridge, MA: MIT Press.
Hofstede, G. (2001). Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions, and Organizations Across Nations (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Kant, I. (1788). Critique of practical reason. Cambridge University Press.
Maslow, A.H. (1964). Religions, values, and peak-experiences. Ohio State University Press.
Nasr, S.H. (1975). Islam and the plight of modern man. George Allen & Unwin.
Nussbaum, M. (2011). Creating Capabilities: The Human Development Approach. Cambridge, MA: Belknap Press.
Putnam, R.D. & Campbell, D.E. (2010). American Grace: How Religion Divides and Unites Us. New York: Simon & Schuster.
Rawls, J. (1971). A theory of justice. Harvard University Press.
Ricoeur, P. (1992). Oneself as Another. Chicago: University of Chicago Press.
Sen, A. (2009). The Idea of Justice. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Zohar, D., & Marshall, I. (2000). Spiritual Capital: Wealth We Can Live By. San Francisco: Berrett-Koehler. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 27 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6 |
||