آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,632 |
| تعداد مقالات | 37,253 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,938,659 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,125,233 |
واکاوی رویکرد معزالدوله احمد و عزالدوله بختیار در مواجهه با شیعیان زیدی و امامیه بغداد | ||
| تاریخ اسلام | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/hiq.2026.72280.2456 | ||
| نویسندگان | ||
| تکتم یارمحمدی* 1؛ فریبرز ویسی2؛ بابک بهاری جوکندان3 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 2دکتری تاریخ ایران اسلامی | ||
| 3کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی | ||
| تاریخ دریافت: 21 تیر 1404، تاریخ بازنگری: 03 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 19 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| فتح بغداد در سال 334ق. به وسیله حکومت آلبویه با تمایلات شیعی، نقطه عطفی در تاریخ سیاسی شیعیان محسوب میشود. جغرافیای بغداد در این دوره جمعیتهای مختلفی با زبان و فرهنگ متفاوتی را در بر میگرفت، اقوامی مانند، عرب، فارس، دیلمی، ترک و کرد در این شهر سکونت داشتند. در کنار این اقوام ادیان و مذاهب گوناگونی، همچون، اسلام، مسیحیت، یهود، شیعه امامی، شیعه زیدی، سنی شافعی، سنی حنبلی، سنی حنفی و سنی مالکی فعالیت میکردند که در موارد زیادی باهم اختلاف داشتند. این اختلافات که بیشتر میان شیعیان و فرقههای اهل-سنت به ویژه حنابله بود، در پارهای از موارد به درگیریهای خونینی منجر میشد. خلافت عباسی نیز در همه اختلافات جانب اهلسنت را میگرفتند و در چند مورد به سرکوب شیعیان و تخریب مسجد معروف آنها به اسم براثا مبادرت ورزید. معزالدوله احمد، فاتح بغداد، بعد از تصرف این شهر با شیعیان آن اعم از زیدی و امامیه رفتار مناسبی را در پیش گرفت و با قدرتی که داشت، اقدامات خصمانه خلفا و پیروان مذاهب اهل سنت را علیه شیعیان خنثی کرد و آنها را در اجرای مناسک مذهبی خود آزاد گذاشت. وی با شور و شوق خاصی مراسم شهادت امام حسین (ع) در روز عاشورا را برگزار کرد و ارکان حکومتی را برای بهتر برگزار شدن این مراسم، بسیج میکرد. برگزاری جشن غدیر خم و زیارت قبور ائمه اطهار از دیگر اقدامات معزالدوله در حمایت از شیعیان بود. البته با دیگر مذاهب و ادیان آسمانی نیز به روش تسامح و تساهل برخورد میکرد، و آنها را در اجرای مراسم مذهبی خود آزاد میگذاشت، اما جانبداری از شیعیان در رفتار و کردار وی هویدا بود. این رویکرد در دوره فرزندش عزالدوله بختیار نیز دنبال شد، برای اولین با در دوره عزالدوله شیعیان به صورت علنی اجازه یافتند «حی علی خیر العمل» را در نماز خود به زبان جاری سازند، اما با این وجود به علت بیکفایتی او در حکومت-داری شیعیان در این دوره صدمات زیادی متحمل شدند. بنابراین مقاله حاضر در پی پاسخگویی به این پرسش است که رویکردهای معزالدوله احمد و عزالدوله بختیار در مواجهه با شیعیان بغداد چه شباهتها و تفاوتهایی با یکدیگر داشته است و چرا اوضاع شیعیان در دوره معزالدوله نسبت به عزالدوله بهتر بود؟ براساس یافتههای این پژوهش هر دو حاکم بویهای با وجود تساهل مذهبی، قصد داشتند از شیعیان بیش از سایر مذاهب پیشیبانی کنند. معزالدوله با قدرتی که داشت این هدف را به خوبی انجام داد؛ شیعیان در دوره او نفوذ زیادی یافتند، آنها علاوه بر اینکه به اجرای مراسم مذهبی خود به صورت آزادانه میپرداختند، بلکه در دستگاه حکومتی بغداد نیز صاحب منصب شدند و دو تن از امیران حاج دستگاه خلافت برای اولین بار از میان شیعیان انتخاب شد. اما عزالدوله به علت عدم توانایی در اداره امور، هرج و مرج مذهبی را گسترش داد که در این راستا شیعیان آسیب زیادی دیدند. محلههای آنها به وسیله سنیان تندرو که غالباً از فرقه مذهبی حنبلی بودند، به آتش کشیده شد، تعداد زیادی از شیعیان کشته شدند و رفاه و آبادانی از محله شیعهنشین و ثروتمند کرخ رخت بربست و بازرگانان این منطقه فرار کردند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با هدف واکاوی رویکرد معزالدوله و عزالدوله در مواجهه از شیعیان بغداد انجام گرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژهگان کلیدی: فتح بغداد؛ شیعیان؛ معزالدوله؛ عزالدوله؛ رویکرد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of the Approach of Muez al-Dawlah Ahmad and Izz al-Dawlah Bakhtiar in Confronting the Zaydi and Imami Shiites of Baghdad | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Toktam Yarmohamadi1؛ Fariborz Veisi2؛ Baba Bahaari3 | ||
| 1, Assistant Professor, Department of History, Payam Noor University, Tehran. Iran | ||
| 2PhD in History of Islamic Iran | ||
| 3Master of Science in History of Islamic Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The conquest of Baghdad in 334 AH by the Buyid government with Shiite tendencies is considered a turning point in the political history of the Shiites. The geography of Baghdad during this period included various populations with different languages and cultures, such as Arabs, Persians, Daylamites, Turks and Kurds, who lived in this city. Alongside these tribes, various religions and sects, such as Islam, Christianity, Judaism, Imami Shia, Zaydi Shia, Shafi'i Sunni, Hanbali Sunni, Hanafi Sunni and Maliki Sunni, were active, and they had many differences with each other. These differences, which were mostly between the Shiites and the Sunni sects, especially the Hanbalites, in some cases led to bloody conflicts. The Abbasid Caliphate also sided with the Sunnis in all disputes and on several occasions attempted to suppress the Shiites and destroy their famous mosque called Baratha. After capturing the city, Mu'ad al-Dawla Ahmad, the conqueror of Baghdad, treated the Shiites, including the Zaidis and the Imamis, with appropriate behavior. With the power he had, he neutralized the hostile actions of the caliphs and followers of Sunni sects against the Shiites and left them free to perform their religious rituals. He celebrated the martyrdom ceremony of Imam Hussein (AS) on the day of Ashura with particular enthusiasm and mobilized the government organs to better organize this ceremony. Holding the Ghadir Khum festival and visiting the graves of the pure Imams were other actions of Mu'ad al-Dawla in support of the Shiites. Of course, he also treated other sects and heavenly religions with tolerance and tolerance, and left them free to perform their religious rituals, but favoritism towards the Shiites was evident in his behavior and actions. This approach was also followed during the reign of his son, Izz al-Dawlah Bakhtiar. For the first time, during Izz al-Dawlah's reign, Shiites were allowed to publicly recite "Hayy ali khair al-amal" in their prayers. However, due to his incompetence in governing the Shiites during this period, they suffered a lot of damage. Therefore, the present article seeks to answer the question of what similarities and differences existed between the approaches of Mu'ad al-Dawlah Ahmad and Izz al-Dawlah Bakhtiar in dealing with the Shiites of Baghdad, and why were the conditions of the Shiites better during Mu'ad al-Dawlah's reign than during Izz al-Dawlah's? According to the findings of this research, both Buyid rulers, despite their religious tolerance, intended to support the Shiites more than other sects. Mu'ad al-Dawlah accomplished this goal well with the power he had; The Shiites gained great influence during his reign. In addition to freely practicing their religious rituals, they also held positions in the Baghdad government, and two of the emirs of the Hajj of the caliphate were elected from among the Shiites for the first time. However, Izz al-Dawlah, due to his inability to manage affairs, spread religious chaos, which greatly harmed the Shiites. Their neighborhoods were burned by extremist Sunnis, who were mostly from the Hanbali religious sect. A large number of Shiites were killed, and prosperity and development in the wealthy Shiite neighborhood of Karkh disappeared, and the merchants of this region fled. This research was conducted with a descriptive-analytical approach and aimed at analyzing the approach of Mu'ad al-Dawlah and Izz al-Dawlah in confronting the Shiites of Baghdad. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Keywords: Conquest of Baghdad, Shiites, Muez al-Dawla, Izz al-Dawla, Approach | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||