آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,655 |
| تعداد مقالات | 37,574 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,528,047 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,066,390 |
چیستی حیات طیبه در اندیشه متفکران مسلمان و جامعه اسلامی | ||
| اسلام و مطالعات اجتماعی | ||
| دوره 13، شماره 51، دی 1404، صفحه 34-65 اصل مقاله (1.14 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jiss.2026.73113.2179 | ||
| نویسنده | ||
| هادی حاجی حسن دنیادیده* | ||
| استادیار، دانشکده علوم تربیتی دانشگاه بین المللی علامه عسکری(ره)، قم، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 15 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 06 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 07 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| هدف از پژوهش حاضر بررسی ماهیت و چیستی حیات طیبه در اندیشه علمای اسلامی است. این پژوهش از نوع تحقیقات کاربردی است. جمعآوری دادهها به روش فیشبرداری بوده و برای تحلیل دادهها از روش دادهبنیاد استفاده شده است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد مفهوم «حیات طیبه» در اندیشه فلاسفه و علمای اسلامی به عنوان زندگی آرمانی و متکامل انسانی تعریف میشود که با محوریت عقلانیت، فضیلتاخلاقی و تقرب به خدا تحقق مییابد. این دیدگاهها از منظرهای گوناگون شامل فلسفی، عرفانی، اجتماعی و شیعی بررسی شدهاند. مسکویه، بر تهذیب نفس و حکمت عملی تأکید دارد، فارابی، مدینه فاضله و رهبری حکیم-پیامبر را محور میداند، ابن سینا، اتصال به عقل فعال را راه رسیدن به سعادت (ابنسینا، 1384، صص 310–315) میشناسد، غزالی بر تصوف و بندگی اصالت میدهد، خواجه نصیرالدین طوسی تلفیق عقل و شرع را ارائه میکند، و ابن خلدون با رویکرد تاریخی-اجتماعی به تبیین حیات طیبه در جامعه بدوی میپردازد. اندیشمندان معاصر مانند امام خمینی&، شهید مطهری& و آیتالله خامنهای& نیز با افزودن مفاهیم سیاسی و انقلابی، این مفهوم را در بستر حکومت اسلامی و تمدن نوین تعریف کردهاند. نتایج پژوهش نشان میدهد حیات طیبه در سه بعد فردی، شامل دو مؤلفه عقلانیت و خردورزی و تهذیب نفس و اخلاق، و جهت دستیابی به آن از عقل نظری، عقل عملی و فضائل اخلاقی اتفاق میافتد، در بعد اجتماعی که شامل دو مؤلفه اجتماع و عدالت و رهبری و حکمرانی است از مقوله مدینه فاضله، همبستگی اجتماعی و ولایت فقیه باید مدد جست و برای بعد متافیزیک که شامل عبادت و تقرب الهی است از مقولههای عرفان و شهود، اخلاص و بندگی و جاودانگی نفس قابل شکلگیری میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حیات طیبه؛ اندیشه؛ متفکران مسلمان؛ جامعه اسلامی | ||
| موضوعات | ||
| تمرکز محتوایی بر مباحث فرهنگی و اجتماعی معطوف به حوزه دین؛ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Nature of Pure Life (Hayat-e Tayyibah) in the Thought of Muslim Thinkers and Islamic Society | ||
| نویسندگان [English] | ||
| hadi hajihasan donyadideh | ||
| Assistant Professor, Faculty of Educational Sciences, Allameh Askari International University, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The purpose of the present study is to investigate the nature and essence of pure life (Hayat-e Tayyibah) in the thought of Islamic scholars. This research is an applied study. Data collection was performed using the note-taking method, and the grounded theory approach was utilized for data analysis. The obtained results indicate that the concept of "pure life" in the thought of Islamic philosophers and scholars is defined as an ideal and perfected human life achieved through the centrality of rationality, moral virtue, and proximity to God. These perspectives have been examined from various viewpoints, including philosophical, mystical, social, and Shiite dimensions. Miskawayh emphasizes self-purification and practical wisdom; Al-Farabi considers the utopian virtuous city (Madina al-Fadila) and the leadership of the philosopher-prophet as central; Avicenna identifies connection to the active intellect as the way to achieve happiness (Avicenna, 1384, pp. 310–315); Al-Ghazali gives primacy to Sufism and servitude; Khwaja Nasir al-Din al-Tusi offers a synthesis of reason and divine law; and Ibn Khaldun explains pure life within primitive society using a historical-social approach. Contemporary thinkers such as Imam Khomeini, Ayatollah Motahhari, and Ayatollah Khamenei have also defined this concept within the context of Islamic government and the modern Islamic civilization by adding political and revolutionary concepts. The research results show that pure life manifests in three dimensions: the individual dimension, which includes the two components of rationality/wisdom and self-purification/ethics, achieved through theoretical reason, practical reason, and moral virtues; the social dimension, which includes the two components of society/justice and leadership/governance, drawn from the categories of the virtuous city, social solidarity, and the guardianship of the Islamic jurist (Wilayat al-Faqih); and the metaphysical dimension, which includes worship and divine proximity, shaped by the categories of mysticism and intuition, sincerity and servitude, and the immortality of the soul. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Pure Life (Hayat-e Tayyibah), Thought, Muslim Thinkers, Islamic Society | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم
** نهج البلاغه
آزاد ارمکی، تقی. (1392). حیات طیبه در اندیشه اسلامی: ابعاد، شاخصها و الزامات. تهران: سمت.
ابن خلدون. (1384). مقدمه ابن خلدون (ج1، مترجم: محمد پروین گنابادی). تهران: امیرکبیر.
ابن عربی، محیی الدین. (1399). فصوص الحکم (مترجم: حسین مریدی). تهران: انتشارات جامی.
ابن عربی، محییالدین. (بیتا). الفتوحات المکیة (ج2). بیروت: دار صادر.
ابنسینا، حسین بن عبدالله. (1384). الاشارات و التنبیهات (مصحح: سلیمان دنیا). تهران: انتشارات حکمت.
ابنسینا، حسین بن عبدالله. (1434 ق). الشفاء. تهران: انتشارات ذوی القربی.
بهجت، محمدتقی. (1396). بهجت الدعا. قم: انتشارات موسسه فرهنگی هنری البهجه.
خامنهای، سیدعلی. (1397). بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. تهران: دفتر نشر انقلاب اسلامی.
خمینی، سیدروحاله. (1371). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی(ره).
خمینی، سیدروحاله. (1379). کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی(ره).
خمینی، سیدروحاله. (1389). صحیفه امام (ج3). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی&.
رخشاد، محمدحسن. (1402). در محضر بهجت. تهران: انتشارات فیض فرزان.
السید الرضی، محمدبن حسین شریف. (1387). نهجالبلاغه (مترجم: محمد دشتی). قم: انتشارات الهادی.
طباطبائی، سیدمحمدحسین. (1389). رسالة الولایة. قم: بوستان کتاب.
طباطبائی، سیدمحمدحسین. (1390). تفسیر المیزان (ج5، 10 و 12). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طوسی، محمد بن محمد بن حسن (خواجه نصیرالدین). (1386). اخلاق ناصری (به کوشش: مجتبی مینوی و علینقی منزوی). تهران: انتشارات خوارزمی.
طوسی، محمد بن محمد بن حسن (خواجه نصیرالدین). (1389). التبیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات آل البیت^.
عفیفی، ابوالعلا. (1396). فصوص الحکم و مکتب ابن عربی (مترجم: محمدجواد گوهری). تهران: روزنه.
غزالی، محمد. (1389). احیاء علومالدین (ج4، مترجم: محمد خلیلی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
فارابی، ابونصر محمد بن محمد. (1385). آراء اهل المدینة الفاضلة (مترجم و مصحح: سیدجعفر سجادی). تهران: انتشارات حکمت.
قیصری، داود. (1375).. شرح فصوص الحکم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
کلینی، محمد بن یعقوب. (1393). الکافی (ج2). تهران: انتشارات دارالثقلین.
مجلسی، محمدباقر. (1384). بحار الانوار. تهران: انتشارات اسلامیه.
مسکویه، احمد بن محمد. (1382). تهذیبالاخلاق و تطهیرالاعراق (مصحح: ابوالقاسم امامی). تهران: انتشارات حکمت.
مطهری، مرتضی. (1389). آشنایی با قرآن. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی. (1396). مجموعه آثار (ج2). تهران: انتشارات صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر. (1374). تفسیر نمونه (ج11). تهران: انتشارات دار الکتب الاسلامیة.
ملاصدرا. (1398). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الاربعة. تهران: انتشارات مولی.
مولوی، جلالالدین محمد. (1386). مثنوی معنوی (مترجم: بدیعالزمان فروزانفر، مصحح: نیکلسون، دفتر اول). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
نراقی، ملا مهدی. (1390). جامع السعادات. قم: انتشارات قائم آل محمد(ص). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 184 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 172 |
||