آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,670 |
| تعداد مقالات | 37,717 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,406,318 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,544,113 |
عوامل تغییر ارزش‌های متعالی در سبک زندگی اسلامی در بیانیۀ گام دوم انقلاب از منظر نهج‌البلاغه | ||
| نقد و نظر در فلسفه و کلام | ||
| مقاله 6، دوره 31، شماره 122، تیر 1405، صفحه 1-29 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jpt.2026.72101.2248 | ||
| نویسندگان | ||
| علی فارسی مدان* 1؛ سید محمدمهدی حسین پور2؛ سیدعلی بطحائی3 | ||
| 1استادیار، گروه حقوق و فقه مقارن، دانشکدۀ مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| 2استادیار، گروه مذاهب کلامی، دانشکدۀ مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه ادیان و مذاهب، دانشکده ادیان و معارف اسلامی، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 19 خرداد 1404، تاریخ بازنگری: 21 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 15 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| گام نخست انقلاب اسلامی، ایجاد و تثبیت حکومت اسلامی بود و گام دوم آن، ایجاد و تثبیت تمدن نوین اسلامی است. از اهداف مهم گام دوم، «تمدن‌سازی» است که در آن، توجه به سبک زندگی اسلامی از اهمیت بسیاری برخودار است. این پژوهش در پی آن است با روش توصیفی ـ تحلیلی به این پرسش اساسی پاسخ دهد که عوامل تغییر ارزش‌های متعالی در سبک زندگی اسلامی در بیانیۀ گام دوم انقلاب از منظر نهج‌البلاغه چیست. گرچه در سبک زندگی، مباحث و حوزه‌های مختلفی مطرح است، نویسندگان کوشیده‌اند با توجه به شاخصه‌های فردی و اجتماعی سبک زندگی، عوامل تغییر ارزش‌ها در سبک زندگی اسلامی را مورد واکاوی قرار دهند. در متون اسلامی، نهج‌البلاغه دربارۀ ارزش‌های متعالی در سبک زندگی اسلامی بسیار سخن گفته است و در آن، به آسیب‌شناسی در حوزۀ «سبک زندگی اسلامی» پرداخته است. یافته‌ها و مطالعۀ نهج‌البلاغه و نظام ارزشی امام علی(ع) نشان می‌دهد، دین نقش بزرگی در ترویج سبک زندگی اسلامی دارد. اگر آموزه‌های دینی مانند قرآن و واجبات دین همانند امر به معروف و نهی از منکر تضعیف شود، اثر مخربی بر سبک زندگی اسلامی می‌گذارد. البته نباید از آثار منفی تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری مردم و مسئولان، و گرایش به رذایل اخلاقی همچون آرزوهای طولانی، هواپرستی و شهوترانی، و آسیب راحت‌طلبی و دنیاطلبی غافل شد. در نوشتار پیشِ‌رو به برخی عوامل خارجی مانند نفوذ دشمن در تغییر سبک زندگی اسلامی نیز توجه شده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| امام علی(ع)؛ نهج‌البلاغه؛ بیانیۀ گام دوم انقلاب؛ سبک زندگی؛ ارزش‌های متعالی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Factors Causing Changes in Transcendent Values Within the Islamic Lifestyle in the Second Step of the Revolution Statement from the Perspective of Nahj al-Balagha | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Farsi-Medan1؛ Seyyed Mohammad Mehdi Hosseinpour2؛ , Seyyed Ali Bathaei3 | ||
| 1Department of Law and Comparative Jurisprudence, Faculty of Islamic Denominations, University of Religions and Denominations, Qom, Iran | ||
| 22. Assistant Professor, Department of Theological Denominations, Faculty of Islamic Denominations, University of Religions and Denominations, Qom, Iran. | ||
| 3Assistant Professor, Department of Religions and Sects, Faculty of Religions and Islamic Studies, International University of Islamic Sects, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
1. Statement of the Problem: One of the key concepts that has entered the discourse of the Islamic society of Iran is the "Statement of the Second Step of the Revolution." The first step of the Islamic Revolution focused on the creation and consolidation of the Islamic government, while the second step aims at establishing and stabilizing the modern Islamic civilization. A fundamental objective of this second step is "civilization-building," within which adhering to the Islamic lifestyle is of paramount importance. Although lifestyle encompasses various fields and subjects, the present study seeks to investigate the factors that alter values within the Islamic lifestyle, with a specific focus on its individual and social indicators. Within Islamic literature, Nahj al-Balagha extensively discusses transcendent values in the Islamic lifestyle and provides a thorough pathology of this domain. Accordingly, in the Statement of the Second Step of the Revolution, a proper lifestyle is considered the driving force behind the continuation of the revolution—or, in other words, it is "civilization-building." Therefore, the public's adherence to a religious lifestyle and the promotion of Islamic moral values as the core values of society constitute a main pillar for the continuation of the Islamic Revolution. In this context, lifestyle in relation to the youth is of double importance, as the youth serve as the main engines of the revolutionary movement. The dedicated efforts of Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, both before and after the Islamic Revolution, in nurturing adolescent and youth generations based on the Holy Quran demonstrate that from the very early days of the revolution, he was envisioning its future and continuity. The Statement of the Second Step of the Revolution was issued with this precise orientation. Correlating this wise thought with Nahj al-Balagha guides everyone toward the significance of the Islamic lifestyle and highlights the critical role of the vulnerabilities that threaten religious values and the Islamic way of life. 2. Research Objectives: 2-1. To study Nahj al-Balagha and the value system of Imam Ali (as) to demonstrate that religion plays a major role in promoting the Islamic lifestyle. 2-2. To emphasize the critical fact that the weakening of religious teachings, such as the Quran and mandatory religious duties like "enjoining what is good and forbidding what is evil" (amr bi-l-ma'ruf wa-n-nahy 'ani-l-munkar), exerts a destructive impact on the Islamic lifestyle. 2-3. To outline the negative consequences of "consumerism and aristocratic tendencies" among both the public and officials, the "inclination toward moral vices" such as "prolonged worldly desires," "caprice and sensuality," and the detrimental effects of "comfort-seeking and worldliness" on the Islamic lifestyle. Although lifestyle encompasses various fields and subjects, the present study seeks to investigate the factors that alter values within the Islamic lifestyle, with a specific focus on its individual and social indicators. Within Islamic literature, Nahj al-Balagha extensively discusses transcendent values in the Islamic lifestyle and provides a thorough pathology of this domain. Accordingly, in the Statement of the Second Step of the Revolution, a proper lifestyle is considered the driving force behind the continuation of the revolution—or, in other words, it is "civilization-building." Therefore, the public's adherence to a religious lifestyle and the promotion of Islamic moral values as the core values of society constitute a main pillar for the continuation of the Islamic Revolution. In this context, lifestyle in relation to the youth is of double importance, as the youth serve as the main engines of the revolutionary movement. The dedicated efforts of Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, both before and after the Islamic Revolution, in nurturing adolescent and youth generations based on the Holy Quran demonstrate that from the very early days of the revolution, he was envisioning its future and continuity. The Statement of the Second Step of the Revolution was issued with this precise orientation. Correlating this wise thought with Nahj al-Balagha guides everyone toward the significance of the Islamic lifestyle and highlights the critical role of the vulnerabilities that threaten religious values and the Islamic way of life. 2. Research Objectives: 2-1. To study Nahj al-Balagha and the value system of Imam Ali (as) to demonstrate that religion plays a major role in promoting the Islamic lifestyle. 2-2. To emphasize the critical fact that the weakening of religious teachings, such as the Quran and mandatory religious duties like "enjoining what is good and forbidding what is evil" (amr bi-l-ma'ruf wa-n-nahy 'ani-l-munkar), exerts a destructive impact on the Islamic lifestyle. 2-3. To outline the negative consequences of "consumerism and aristocratic tendencies" among both the public and officials, the "inclination toward moral vices" such as "prolonged worldly desires," "caprice and sensuality," and the detrimental effects of "comfort-seeking and worldliness" on the Islamic lifestyle. 2-4. To highlight that in the transformation of the Islamic lifestyle, external factors such as the infiltration of the enemy must not be overlooked. 2-5. To examine how the Islamic Revolution, in its second step, pursues and reinforces three key concepts and goals: "state-building," "society-building," and "civilization-building." 2-6. To introduce and underscore the importance of religious and Islamic civilization-building within lifestyle, given that civilization is a composite of culture, ideology, industry, economy, science, technology, urban planning, lifestyle, and other elements. 3. Research Methodology: Utilizing a descriptive-analytical method drawing upon library sources—specifically Nahj al-Balagha—this research addresses the fundamental question: What are the factors that change transcendent values within the Islamic lifestyle from the perspective of Nahj al-Balagha? Focusing on the Statement of the Second Step of the Revolution, this study addresses one of its most practical and critical concepts, namely "lifestyle," which is deeply influential in establishing the modern Islamic civilization. 4. Research Results: 4-1. The Islamic lifestyle, as a core axis in the Statement of the Second Step of the Revolution, relies on a value system derived from the Holy Quran and Nahj al-Balagha. 4-2. Building the modern Islamic civilization in the second step of the revolution necessitates the preservation and promotion of transcendent values within the lifestyle. 4-3. The most significant factors threatening these values can be categorized into internal and external dimensions. Internal factors include the weakening of religious beliefs, the abandonment of enjoining good and forbidding evil, negligence toward the Holy Quran, the spread of luxury and aristocratic tendencies, the prevalence of moral vices, and comfort-seeking. On the other hand, the cultural infiltration of the enemy acts as an external factor that poses serious challenges to the Islamic value system. Consequently, countering these factors requires a return to genuine Islamic values, the strengthening of religious foundations, the revival of the duty of enjoining good and forbidding evil, and maintaining vigilance against cultural onslaught. 4-4. Realizing the Islamic lifestyle as a key factor in the continuation of the Islamic Revolution and the creation of a modern Islamic civilization requires a serious commitment at the individual, social, and governmental levels. Imam Ali (as) paid comprehensive attention to all dimensions; alongside the "prescriptions" (dos), he thoroughly addressed the "prohibitions" (don'ts), which represent the vulnerabilities and pests that expose the Islamic lifestyle and its transcendent values to the danger of destruction and decay. 4-5. This paper attempted to address this specific dimension of lifestyle because if moral and religious values fade and perish within families and lifestyles, Quranic and Islamic values will no longer be practiced in society. Therefore, one must not neglect vulnerabilities and perils such as the weakening of religion, abandoning the Quran and the duty of enjoining good and forbidding evil, comfort-seeking, worldliness, luxury and aristocratic tendencies, moral vices, and enemy infiltration, all of which endanger the transcendent values of the Islamic lifestyle. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Imam Ali (as), Nahj al-Balagha, Statement of the Second Step of the Revolution, Lifestyle, Transcendent Values | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم
** نهج‌البلاغه (مترجم: دشتی)
*** صحیفۀ سجادیه
آذرشب، معصومه؛ میرمرادی، عیسی. (۱۳۹۳). شاخصه‌های سبک زندگی اسلامی. مجموعه‌مقالات اولین کنفرانس ملی تحقیق و توسعه در هزارۀ سوم. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علی‌آباد کتول. صص ۱‑۱۲.
احمدزاده، سید مصطفی. (1387). دنیاگرایی، آسیبی فرهنگی؛ از منظر قرآن. پژوهش‌های قرآنی، 14(54 و 55)، صص 56‑85
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1406ق). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (چاپ دوم). قم: جامعه مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1413ق). من لا یحضره الفقیه (ج3، چاپ دوم). قم: جامعه مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابن بابویه، محمد بن على. (1362). الخصال(ج1). قم: جامعه مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
برقی، احمد بن محمد بن خالد. (1371ق). المحاسن (ج2، چاپ دوم). قم: دار الکتب الإسلامیة.
پاک‌نژاد، سید رضا. (1393). اولین دانشگاه و آخرین پیامبر (ج2). تهران: کتابفروشی اسلامیه.
پاینده، ابوالقاسم. (1382). نهج‌الفصاحة (چاپ چهارم). تهران: دنیای دانش.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم (چاپ دوم). قم: دار الکتب الإسلامی.
خامنه‌ای، سیدعلی (22/11/1397). بیانیه «گام دوم انقلاب» خطاب به ملت ایران. قابل دسترس در: https://B2n.ir/bx7338
دلشاد تهرانی، مصطفی. (1394). سبک زندگی در نهج‌البلاغه (سیره‌شناسی): پارسایی. تهران: دریا.
ذوعلم، علی. (1400 «الف»). برخی مفاهیم اساسی در بیانیۀ گام دوم انقلاب. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
ذوعلم، علی. (1400 «ب»). روایتی کوتاه از بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
ذوعلم، علی. (1400 «ج»). گفتارهایی در باب بیانیۀ گام دوم. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
راجی، سید محمدحسین؛ خاتمی، سید محمدرضا. (1398). گام دوم؛ بیانیۀ راهبردی مقام معظم رهبری درخصوص گام دوم انقلاب اسلامی. مشهد: معاونت تبلیغات اسلامی آستان قدس رضوی.
رسولی، محمدرضا. (1382). بررسی مؤلفه‌های سبک زندگی در تبلیغات تجاری تلویزیون. علوم اجتماعی، 10(23)، صص 43‑93.
رضاعلیزاده، محمدباقر؛ میرسپاسی، ناصر؛ و دانش‌فر، کرم‌اله. (1403). بررسی نقش فرهنگ و ارزش‌های جامعه در توسعۀ منابع انسانی با توجه به بیانیۀ گام دوم انقلاب. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 8 (30)، صص 87-112.
روبیژک، پل. (1381). ارزش‌های اخلاقی در عصر علم (مترجم: نفیسه ساطع و محبوبه ساطع). تهران: انتشارات حکمت.
سبحانی‌فر، علی؛ سلطانیان، حمید. (1403). رویکردهای مقابله‌ای در جنگ ترکیبی مبتنی بر بیانیۀ گام دوم انقلاب، محیط شناسی راهبردی ج.ا.ایران، 8(4)، صص 39‑66.
شریفی، احمدحسین، و همکاران. (1391). همیشه بهار. تهران: نشر معارف.
شریفی، احمدحسین. (1391). سبک زندگی به‌عنوان شاخصی برای ارزیابی سطح ایمان. معرفت فرهنگی اجتماعی،4(11) صص 49‑62.
شریفی، احمدحسین. (۱۳۹۹). سبک زندگی اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شریفی، عنایت‌الله؛ پیرهادی، علی؛ و رستگار، مریم. (1396). کارکرد اسوه‌ای رسالت و امامت و نقش آن در سبک زندگی خانوادگی در مؤلفۀ مدیریت منزل. پژوهش‌نامۀ سبک زندگی، 2(5)، صص 65‑82.
صفارهرندی، سجاد. (۱۳۸۹). سبک زندگی چند سال دارد؟ (تاریخچۀ تولد مفهوم سبک زندگی در علوم اجتماعی). سورۀ اندیشه، (۴۶)، صص 60‑75.
طباطبایی، سید محمدحسین. (1374). المیزان فی تفسیر القرآن (مترجم: موسوی همدانی، ج15، چاپ پنجم). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم: احمدبهشتی، ج18، چاپ سوم). تهران: انتشارات ناصر خسرو.
طبرسی، حسن بن فضل. (1370). مکارم الأخلاق (چاپ چهارم). قم: شریف رضی.
علی‌محمدی، کریم؛ نوبری، مریم؛ و علی‌محمدی، عبدالمجید. (1403). راهکارهای سبک زندگی مطلوب در حوزۀ فردی و اجتماعی در نهج‌البلاغه، پژوهش‌های نهج‌البلاغه، 23(2)، صص 131‑157.
فارسی‌مدان، علی. (۱۳۹۵). خانه و خانه‌سازی؛ بایدها و نبایدها در آینۀ فقه. قم: عقیق عشق.
فارسی‌مدان، علی. (1404). نقش امامت و امر به معروف و نهی از منکر در جامعۀ اسلامی (بازخوانی وقایع سال 61 ه.ق تا 64 ه.ق). معارف حسینی، 11(41)، صص 93‑110.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1429ق). کافی (ج4، 10). قم: دارالحدیث.
لیثی واسطی، علی بن محمد. (1376). عیون الحکم و المواعظ، قم: دارالحدیث.
مصباح، مجتبی. (1386). فلسفۀ اخلاق (چاپ چهاردهم). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی&
مصباح یزدی، محمدتقی. (1392). سبک زندگی اسلامی؛ ضرورت‌ها و کاستی‌ها. معرفت 22(185)، صص 12‑5.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1382). فلسفۀ اخلاق (نگارش و محقق: احمدحسین شریفی). تهران: چاپ و نشر بین الملل.
محمدی سیرت، فاضله؛ شجاعی، محمدصادق. (1403). مفهوم‌سازی انواع سبک زندگی در نهج‌البلاغه. سبک زندگی اسلامی، 8(3)، صص 562‑581.
منسوب به علی بن موسی، امام هشتم(ع). (1406ق). الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام. مشهد: مؤسسة آل‌البیت(ع). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 277 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 187 |
||