آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,662 |
| تعداد مقالات | 37,620 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,659,188 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,131,701 |
درآمدی بر چارچوب موضوعی حکمرانی علم: ارائۀ نقشهای جامع از قلمرو مفهومی و ساختاری | ||
| مدیریت دانش اسلامی | ||
| دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 13، فروردین 1404، صفحه 42-76 اصل مقاله (1.63 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jikm.2026.75136.1119 | ||
| نویسنده | ||
| احسان رحیمی* | ||
| عضو هیئات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی | ||
| تاریخ دریافت: 03 آذر 1403، تاریخ بازنگری: 22 دی 1403، تاریخ پذیرش: 03 اسفند 1403 | ||
| چکیده | ||
| حکمرانی علم، بهمثابۀ حوزهای میانرشتهای، در سالهای اخیر توجه فزایندهای را در محافل سیاستگذاری و آکادمیک جلب کرده است اما فقدان چارچوب موضوعشناختی منسجم موجب پراکندگی مفهومی و عملیاتی در این حوزه شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلیـاستدلالی و با هدف ارائۀ نقشهای جامع از قلمرو موضوعات حکمرانی علم، چارچوبی چهارلایه پیشنهاد میکند. این چارچوب شامل: (الف) ابعاد حکمرانی علم (مبانی، ارزشها، ساختارها، پیشرانها، کنشگران، تدوین سیاست، اجرای سیاست، نظارت، ارزیابی و زیرساختها)؛ (ب) سطوح حکمرانی در دو محور جغرافیایی و محتوایی؛ (ج) بسترهای محیطی و فرانهادی (سیاست، اقتصاد، فرهنگ، خانواده، سلامت و سایبرنتیک)؛ (د) عرصههای چهارگانه (تولید علم، تربیت عالم، ذخیرهسازی و بازنمایی علم و کاربست علم) است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد حکمرانی علم ماهیتی چندمرکزی، شبکهای و همافزا دارد و نمیتوان آن را به یکی از ابعاد یا عرصهها فروکاست. چارچوب پیشنهادی میتواند مبنایی برای سیاستگذاری یکپارچه، پژوهشهای تطبیقی و ارزیابی نظاممند حکمرانی علم در سطح ملّی و بینالمللی قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی علم؛ چارچوب موضوعی؛ سیاستگذاری علم و فناوری؛ نظام ملی نوآوری؛ تولید علم؛ تربیت عالم؛ کاربست علم | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Introduction to a Thematic Framework for Science Governance: Presenting a Comprehensive Map of Its Conceptual and Structural Scope | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ehsan Rahimi | ||
| Faculty Member, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Science governance, as an interdisciplinary field, has attracted increasing attention in policy-making and academic circles in recent years. However, the lack of a coherent subject-oriented framework has resulted in conceptual and operational fragmentation in this field. Using an analytical-argumentative methodology and aiming to provide a comprehensive map of the domains of science governance, the present study proposes a four-layer framework. This framework consists of: (a) dimensions of science governance, including foundations, values, structures, drivers, actors, policy formulation, policy implementation, oversight, evaluation, and infrastructures; (b) levels of governance along two axes—geographical and substantive; (c) environmental and cross-institutional contexts, including politics, economics, culture, family, health, and cybernetics; and (d) four domains: science production, scientist education and training, science storage and representation, and the application of science. The findings of this study indicate that science governance has a polycentric, networked, and synergistic nature and cannot be reduced to any single dimension or domain. The proposed framework can serve as a basis for integrated policy-making, comparative research, and systematic evaluation of science governance systems at both national and international levels. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Science Governance, Thematic Framework, Science and Technology Policy-Making, National Innovation System, Science Production, Scientist Education and Training, Application of Science | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، حمید؛ پیرو، فریبرز. (1404). ساختار مفهومی دانشپژوهی حوزه حکمرانی علم و فناوری در ایران: تحلیل علمسنجی. تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی، 59(1)، صص 1-24.
اسدزاده، علیرضا؛ پورعزت، علیاصغر؛ ذوالفقارزاده، محمدمهدی؛ و سهرابی، روحاله. (1404). ارائۀ چارچوب حکمرانی آموزش عالی: مروری سامانیافته. حکمرانی و توسعه، 5(2)، صص 5-32.
امیری فرحآبادی، جعفر. (1398). تحول حکمرانی دانشگاهی ضرورتی مغفول در تحقق بهینه خدمات تجاریـسازی پارکهای علم و فناوری. پژوهشهای معاصر در علوم و تحقیقات، 1(3)، صص 16-32.
پورکریمی، جواد؛ قموشی، زهرا. (1404). حکمرانی مطلوب در نظام آموزش و پرورش کشور: یک پیمایش ملی. سیاست علم و فناوری، 18(4)، صص 93-110.
جوادی، مجتبی؛ امامی، مجتبی. (1400). حکمرانی پژوهش: ماهیت، گستره و ابزارها. مدیریت دولتی، 13(2)، صص 276‑233.
حاجی حسینی، حجت اله، و کریم میان، زهره. (1398). فرآیند سیاست گذاری و حکمرانی علم, فناوری و نوآوری. سیاست علم و فناوری، 11(2 )، صص 71-86.
قلیپور، حسین. (1400). حکمرانی علم: دانشمندان چگونه راهبری میشوند؟!. تهران: سروش.
قویدل، سمیه؛ دانش، فرشید؛ و قرهبقلو، وحیده. (1404). پژوهشی پیرامون نقش همگرایی دیپلماسی علمی و حکمرانی داده در زیستبوم علم، فناوری و نوآوری. علوم و فنون مدیریت اطلاعات، 11(2)، صص 33-70.
نجفی، محمدباقر؛ فتحاللهی، جمال؛ و محمدپور، فرحناز. (1398). نقش حکمرانی خوب در تحقق اقتصاد دانشبنیان (در قالب مدل مارپیچ چهارگانه). پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعۀ پایدار)، 19(1)، صص 129-159.
نیکزاد، موسیالرضا؛ صالحنژاد، عبدالله. (1403). تحلیل جامع پژوهشهای حکمرانی دانش؛ مرور نظاممند و ارائۀ چارچوبی برای پژوهشهای آینده. حکمرانی متعالی، 5(19)، صص 61-81.
هاشمی، ملیحه؛ مرتضوی، مهدی؛ و رحمانی، حامد. (1401). آسیبشناسی الگوی حکمرانی آموزش عمومی در ایران. پژوهشهای مدیریت در ایران، 26(4)، صص 97-121.
Burget, M., Bardone, E., & Pedaste, M. (2017). Definitions and conceptual dimensions of responsible research and innovation: A literature review. Science and Engineering Ethics, 23(1), 1–17. Doi: 10.1007/s11948-016-9782-1. Bush, V. (1945). Science, the endless frontier: A report to the President. Washington. DC: United States Government Printing Office. Carayannis, E. G., & Campbell, D. F. J. (2009). ‘Mode 3’ and ‘Quadruple Helix’: Toward a 21st century fractal innovation ecosystem. International Journal of Technology Management, 46(3/4), pp. 201–234. Doi: 10.1504/IJTM.2009.023374 Carayannis, E. G., & Campbell, D. F. J. (2010). Triple Helix, Quadruple Helix and Quintuple Helix and How Do Knowledge, Innovation and the Environment Relate To Each Other? A Proposed Framework for a Trans-disciplinary Analysis of Sustainable Development and Social Ecology. International Journal of Social Ecology and Sustainable Development, 1(1), 41–69. Doi: 10.4018/jsesd.2010010105. Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research Policy, 29(2), pp. 109–123. Doi: 10.1016/S0048-7333(99)00055-4 Freeman, C. (1987). Technology policy and economic performance: Lessons from Japan. London: Pinter Publishers. Gibbons, M., Limoges, C., Nowotny, H., Schwartzman, S., Scott, P., & Trow, M. (1994). The new production of knowledge: The dynamics of science and research in contemporary societies. London: Sage Publications. Godin, B. (2006). The Linear Model of Innovation. Science, Technology & Human Values, 31(6), 639–667. Doi: 10.1177/0162243906291865 Guston, D. H. (2001). Boundary organizations in environmental policy and science: An introduction. Science, Technology& Human Values, ,(4)26pp. 399-408. Doi: 10.1177/016224390102600401 Irwin, A. (2008). STS Perspectives on Scientific Governance. Science and Public Policy, 35(8), 583–594. Doi: 10.3152/030234208X365026 Jasanoff, S. (2004). States of Knowledge: The co-production of science and the social order. London: Routledge. Kooiman, J. (2003). Governing as Governance. London: Sage Publications. Lengwiler, M., & Simon, D. (Ed.). (2005). New governance arrangements in science policy (WZB Discussion Paper No. P 2005-101). Berlin: Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung (WZB). Leijten, J. (2019). Science, technology and innovation diplomacy: A way forward for Europe (Policy Brief No 2019/15). Brussels: Institute for European Studies. Lundvall, B.A. (1992). National Systems of Innovation: Towards a Theory of Innovation and Interactive Learning. London: Pinter Publishers. Macnaghten, P., & Chilvers, J. (2014). The future of science governance: Publics, policies, practices. Environment and Planning C: Government and Policy, 32(3), pp. 530–548. Doi: 10.1068/c1245j Merton, R. K. (1973). The sociology of science: Theoretical and empirical investigations. Chicago: University of Chicago Press. Muñoz, E. (2005). Gobernanza, ciencia, tecnología y política: Trayectoria y evolución. Arbor-Ciencia, Pensamiento y Cultura,181(715), pp. 287–300. Doi: 10.3989/arbor.2005.i715.413 Mirowski, P. (2011). Science-Mart: Privatizing American Science. Cambridge, MA: Harvard University Press. Nelson, R. R. (Ed.). (1993). National innovation systems: A comparative analysis. New York: Oxford University Press. Owen, R., Macnaghten, P., & Stilgoe, J. (2012). Responsible Research and Innovation. Science and Public Policy, 39(6), pp. 751–760. Doi: 10.1093/ scipol/scs093 Polanyi, M. (1962). The Republic of Science: Its Political and Economic Theory. Minerva1, (1), pp. 54-73. Doi: 10.1007/BF01101453 Rhodes, R. A. W. (1996). The new governance: Governing without government. Political Studies, 44(4), pp. 652–667. Shapin, S. (1994). A Social History of Truth: Civility and Science in Seventeenth-Century England. Chicago: University of Chicago Press. Shelley-Egan, C., Gjefsen, M., & Nydal, R. (2020). Consolidating RRI and Open Science: Understanding the potential for transformative change. Life Sciences, Society and Policy, 16(1), Article 7. Doi: 10.1186/s40504-020-00103-5
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 119 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2 |
||