آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,775 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,922,044 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,814,349 |
تحلیل دیدگاه ابن‌برّجان دربارۀ چراییِ غلبۀ انذار با آتش در قرآن کریم | ||
| مطالعات ادبی متون اسلامی | ||
| دوره 10، شماره 28، مهر 1404، صفحه 87-105 اصل مقاله (444.47 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jrla.2026.73640.1419 | ||
| نویسنده | ||
| حامد نظرپور* | ||
| استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اهل البیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 13 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 16 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 31 فروردین 1405 | ||
| چکیده | ||
| یکی از مسائل مرتبط با انذارهای قرآنی آن است که چرا در قرآن کریم، غالبِ انذارها با آتش و گرما همراهی دارند. ابن‌برّجان، عارف و مفسّر اندلسیِ قرن ششم هجری، به این مسئله پرداخته است. هدف مقاله‌ی حاضر، تحلیل دیدگاه ابن‌برّجان دربارۀ چراییِ غلبۀ انذار با آتش در قرآن به روش توصیفی تحلیلی است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که ابن‌برّجان با اتخاذ رویکردی زبان‌شناختی و نیز کاربردشناختی، به تبیین این مسئله همت گماشته و سه مؤلفۀ بافت فیزیکی، بافت ذهنی و بافت اجتماعی را مورد توجه قرار داده است. از منظر ابن‌برّجان، تفاوت در موقعیت فیزیکی و مکانیِ مخاطب، سبب تفاوت در ادبیات انذار می‌شود؛ از این رو، تغییر در موقعیت یا بافت بیرونی، به اختلاف در ساختار گفتمان می‌انجامد. به باور او، علت غلبۀ انذارهای قرآنی با آتش آن است که قرآن در منطقه‌ای گرمسیر نازل شده و اقتضای این بافت فیزیکی، انذار با گرماست. چنین انذارهایی بر بافت ذهنیِ مخاطب تأثیری ژرف‌تر می‌گذارند و به ترس بیشتر و در نتیجه انگیزه‌ای فزون‌تر برای گریز از عذاب می‌انجامند. ابن‌برّجان در تبیین خود، بر بافت اجتماعی و نیز ویژگی‌های گوینده نیز تأکید می‌ورزد و معتقد است که انذارهای قرآنی از رحمت الهی نشأت گرفته‌اند و خداوند محتوای انذار را بر اساس علم و حکمتِ بالغ خویش و با در نظر گرفتن شرایط مخاطب بیان کرده است. او با مقایسۀ انذارهای قرآن با انذارهای انجیل، بر این نکته پای می‌فشارد که تغییر در شرایط جغرافیاییِ مکان نزول وحی، موجب تغییر در ادبیات انذار می‌گردد. البته در نقدِ آرای ابن‌برّجان، به استناد او به عبارات انجیل نیز اشکالاتی مطرح شده است. تبیین ابن‌برّجان، الزاماً به معنای تأثیرپذیری قرآن از محیط زمانۀ نزول نیست؛ زیرا هرچند قرآن ناظر بر جامعۀ عصر نزول بوده، اما پیام آن جهانی و جاودانه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ابن‌برّجان؛ انذار؛ بافت فیزیکی؛ بافت اجتماعی؛ بافت ذهنی؛ رویکرد کاربردشناختی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of Ibn Barrajān’s View on Why Qur’anic Warning Is Predominantly Associated with Fire | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hamed Nazarpour | ||
| Hamed Nazarpour, Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Ahl-al-Bayt (Prophet’s Descendants) Studies, University of Isfahan, Isfahan, Iran, | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the issues related to Qur’anic warning is why, in the Holy Qur’an, most warnings are associated with fire and heat. Ibn Barrajān, the Andalusian mystic and exegete of the sixth century AH, addressed this question. The aim of the present article is to analyze Ibn Barrajān’s view concerning why warning by fire predominates in the Qur’an, using a descriptive-analytical method. The findings indicate that Ibn Barrajān, adopting a linguistic as well as pragmatic approach, sought to explain this issue by taking into account three components: the physical context, the mental context, and the social context. From Ibn Barrajān’s perspective, differences in the audience’s physical and spatial situation lead to differences in the language of warning; thus, changes in external situation or context result in differences in discourse structure. In his view, the reason Qur’anic warnings are predominantly associated with fire is that the Qur’an was revealed in a hot region, and the exigency of this physical context was warning through heat. Such warnings have a deeper effect on the audience’s mental context, leading to greater fear and, consequently, a stronger motivation to avoid punishment. In his explanation, Ibn Barrajān also emphasizes the social context and the characteristics of the speaker, arguing that Qur’anic warnings originate in divine mercy and that God, in accordance with His perfect knowledge and wisdom, conveys warning content while taking the audience’s circumstances into account. By comparing Qur’anic warnings with those found in the Gospel, he further maintains that changes in the geographical conditions of the place of revelation lead to changes in the language of warning. However, some objections have been raised against Ibn Barrajān’s views, particularly regarding his reliance on expressions from the Gospel. His explanation does not necessarily imply that the Qur’an was influenced by the environment of its revelation, since although the Qur’an addresses the society of the time of revelation, its message remains universal and enduring. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Ibn Barrajān, warning, physical context, social context, mental context, pragmatic approach. | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
یونسی، حمیدرضا؛ دیالمه، نیکو (۱۳۹۶)، «انذار از روش تا اصل تربیتی»، پژوهشنامۀ قرآن و حدیث، شماره ۲۱، صص ۱۰۷‑۱۲۰. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 189 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 117 |
||