آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,666 |
| تعداد مقالات | 37,655 |
| تعداد مشاهده مقاله | 19,962,447 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,340,983 |
بررسی زمان تحقق آرمان تمدنی وحدت ادیان از منظر مفسران با تأکید بر آیه ۲۱۳ سوره بقره | ||
| پژوهش های قرآنی | ||
| دوره 31، شماره 119، تیر 1405، صفحه 133-154 اصل مقاله (735.53 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jqr.2026.74014.4379 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن نقی زاده1؛ مهدی ایرانمنش* 2 | ||
| 1استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 2فارغالتحصیل مقطع کارشناسیارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول). | ||
| تاریخ دریافت: 16 دی 1404، تاریخ بازنگری: 24 فروردین 1405، تاریخ پذیرش: 26 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| وحدت ادیان، آرمانی بنیادین برای شکلگیری تمدنی جهانی است. این مفهوم، در قرآن کریم و بهویژه در آیهٔ 213 سورهٔ بقره «کَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً» موردتوجه مفسران قرار گرفته است. این آیه، پرسشهایی را دربارهٔ زمان و چگونگی تحقق این وحدت مطرح میکند که برخی از مفسران باتوجهبه وجود فعل «کان» در آیه، تحقق آن را به دورههای خاصی از تاریخ بشر، مانند زمان آدم، نوح یا ابراهیمg و غیره نسبت دادهاند. ازاینرو، باتوجهبه اهمیت تمدنی و آرمانی وحدت ادیان، این پرسش اساسی مطرح میشود که آیا این آرمان الهی تاکنون تحقق یافته است؟ و در صورت تحقق، این امر در چه زمانی رخ داده است؟ نویسندگان این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کتابخانهای، دیدگاههای مفسران در مورد زمان تحقق وحدت اعتقادی در ذیل آیهٔ 213 بقره را بررسی میکنند و در نهایت به این نتیجه میرسند که هیچیک از دوران تاریخی محتمل، نمیتواند مصداق کامل تحقق امت واحده باشد، بلکه باتوجهبه شواهد قرآنی و روایی، این آرمان الهی تنها در زمان ظهور امام مهدی (عج) و جامعهٔ تمدنی ایشان تحقق خواهد یافت.در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کتابخانهای، به بررسی دیدگاههای مفسران در مورد زمان تحقق وحدت اعتقادی در ذیل آیه 213 بقره پرداخته و در نهایت تبیین شده که هیچکدام از دوران تاریخی محتمل، نمیتواند مصداق کامل تحقق امت واحده باشد؛ بلکه باتوجهبه شواهد قرآنی و روایی، این آرمان الهی فقط در زمان ظهور امام مهدی (عج) و جامعه تمدنی ایشان تحقق خواهد یافت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امت واحده؛ آیه ۲۱۳ بقره؛ تمدن جهانی؛ عصر ظهور | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Investigation into the Timing of the Realization of the Civilizational Ideal of Religious Unity from the Perspective of Exegetes, with Emphasis on Verse 213 of Surah al-Baqarah | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hassan Naghizadeh1؛ Mahdi Iranmanesh2 | ||
| 1Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran | ||
| 2M.A. Graduate in Qur'anic Sciences and Hadith, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran (Corresponding Author). | ||
| چکیده [English] | ||
| The unity of religions is a fundamental ideal for the formation of a global civilization. This concept has drawn significant attention from exegetes in the Holy Qur’an, particularly regarding verse 213 of Surah al-Baqarah: "Mankind was [of] one community". (کَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً). This verse raises questions concerning the timing and manner of the realization of this unity. Due to the presence of the past tense verb kāna (was) in the verse, some exegetes have attributed its realization to specific periods in human history, such as the era of Adam, Noah, or Abraham, among others. Given the civilizational and idealistic importance of the unity of religions, a fundamental question arises: Has this divine ideal been realized thus far? And if so, when did it occur? Using a descriptive-analytical method and a library-based approach, the authors of this study examine the views of exegetes regarding the timing of the realization of creedal unity under verse 213 of Surah al-Baqarah. Ultimately, the research concludes that none of the probable historical eras can serve as a complete manifestation of the realization of the "single community" (ummatun wāḥidah). Rather, based on Qur’anic and traditional (Hadith) evidence, this divine ideal will only be realized during the reappearance of Imam Mahdi (aj) and his civilizational society. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Single Community (Ummatun Wāḥidah), Verse 213 of Surah al-Baqarah, Global Civilization, Era of Reappearance (Zuhūr) | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم. ترجمهٔ محمد مهدی فولادوند.
ابنبابویه، محمد بن علی (1395ق). کمال الدین و تمام النعمة. قم: دار الکتب الإسلامیة.
ابندرید، محمد بن حسن (۱۹۸۷م). جمهرة اللغة. بیروت: دار العلم للملایین.
ابنعاشور، محمد الطاهر (1420ق). تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ابوالسعود، محمد بن محمد (1983م). تفسیر ابى السعود (ارشاد العقل السلیم الى مزایا القرآن الکریم). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ابوالفتوح رازى، حسین بن على (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. به کوشش محمدمهدى ناصح و محمدجعفر یاحقى. مشهد: آستان قدس رضوى. بنیاد پژوهشهاى اسلامى.
ابوحیان، محمد بن یوسف (1420ق). البحر المحیط فی التفسیر. بیروت: دار الفکر. اشکورى. محمد بن على (1373). تفسیر شریف لاهیجى. به کوشش جلال الدین محدث. تهران: دفتر نشر داد.
آلوسی، محمود بن عبدالله (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
بابایی، حبیبالله؛ رهدار، احمد؛ خراسانی، رضا؛ و کرمی قهی، محمدتقی (۱۳۸۸). جستاری نظری در باب تمدن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
بغوى، حسین بن مسعود (1420ق). تفسیر البغوى المسمى معالم التنزیل. به کوشش عبد الرزاق مهدى. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
بلاغى، محمدجواد (بیتا). آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن. قم: وجدانى.
بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل (تفسیر البیضاوى). به کوشش محمد عبدالرحمن مرعشلى. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
پهلوان، چنگیز (۱۳۸۲). پنج گفتگو. تهران: مؤسسه انتشارات عطایی.
ثعلبی، احمد بن محمد (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1404ق). الصحاح (للجوهری). به کوشش احمد عبدالغفور عطار. بیروت: دار العلم للملایین.
حکیم، محمدباقر و دانش، موسی (۱۳۸۷). جامعه انسانی از دیدگاه قرآن کریم. مشهد: آستان قدس رضوى. بنیاد پژوهشهای اسلامى.
خازن، علی بن محمد (1415ق). لباب التأویل فی معانی التنزیل. بیروت: دار الکتب العلمیة.
رازی، فخرالدین محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. دمشق: دار الشامیة.
رضا، محمد رشید (1414ق). تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار. بیروت: دار المعرفة.
زمخشری، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل. بیروت: دار الکتاب العربی.
سبزواری، محمد (1406ق). الجدید فی تفسیر القرآن المجید. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
شعراوی، محمد متولی (1991م). تفسیر الشعراوی. قاهره: اخبار الیوم.
شوکانی، محمد بن علی (1414ق). فتح القدیر الجامع بین فنی الروایة و الدرایة من علم التفسیر. دمشق: دار ابن کثیر.
طالقانى، محمود (1362). پرتوى از قرآن. تهران: شرکت سهامى انتشار.
طباطبایی، محمد حسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرانى، سلیمان بن احمد (2008م). التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم (الطبرانى). اردن: دار الکتاب الثقافی.
طبرسی، فضل بن حسن (1373). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
طبری، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفة.
طنطاوی، سید محمد (1977م). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم. قاهره: دار نهضة مصر.
طوسی، محمد بن حسن (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
عبدالباقی، محمد فؤاد (۱۳۶4). المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الکریم. قاهره: دار الکتب المصریة.
عسکری، حسن بن عبد الله (1400ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دار الآفاق الجدیدة.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق). العین. به کوشش محسن آلعصفور. ابراهیم سامرائی. و مهدی مخزومی. قم: مؤسسة دار الهجرة.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1415ق). القاموس المحیط. بیروت: دار الکتب العلمیة.
قاسمی، کوثر؛ فتاحیزاده، فتحیه؛ و بابایی، حبیبالله (۱۳۹۸). «امّت، فراتر از تمدن در آینه قرآن». نقد و نظر. دوره 24. شماره 95. ص 31-54.
قرطبی، محمد بن احمد (1364). الجامع لأحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
کاشانی، ملا فتحالله (1336). تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
ماتریدی، محمد بن محمد (1426ق). تأویلات أهل السنة. بیروت: دار الکتب العلمیة. مراغى. احمد مصطفى (بیتا). تفسیر المراغى. بیروت: دار الفکر.
مصباح یزدی، محمد تقی (1372). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: مرکز الکتاب للترجمة والنشر.
مغنیه، محمد جواد (1424ق). التفسیر الکاشف. بیروت: دار الکتاب الإسلامی.
مقاتل بن سلیمان (1423ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نیشابوری، محمود بن ابوالحسن (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان. بیروت: دار الکتب العلمیة. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 171 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 134 |
||