آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,676 |
| تعداد مقالات | 37,777 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,936,699 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,819,246 |
تحلیل تاریخ‌نگاری نبردهای پیامبر (ص) در کتب پژوهشی تاریخ اسلام از 1357 تا 1397 شمسی | ||
| تاریخ اسلام | ||
| دوره 27، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 247-274 اصل مقاله (652.79 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/hiq.2022.62784.2231 | ||
| نویسندگان | ||
| ظریفه میر1؛ فریناز هوشیار* 2؛ سهیلا ترابی فارسانی3 | ||
| 1دانشجوی دکترای تاریخ اسلام، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف اباد، ایران | ||
| 2استادیار، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف اباد، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف اباد، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 03 اسفند 1403، تاریخ بازنگری: 03 اردیبهشت 1404، تاریخ پذیرش: 15 مرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 شمسی، با توجه به ضرورت افزایش آگاهی دانشجویان دربارۀ تاریخ صدر اسلام، این موضوع به عنوان یک مادۀ درسی در زمرۀ دروس عمومی دانشگاه‌های ایران در مقطع کارشناسی برای همه رشته‌ها در نظر گرفته شد. این امر موجب افزایش پژوهش درباره رویدادهای مهم صدر اسلام از جمله غزوات پیامبر شد. پژوهش پیش‌رو می‌کوشد چگونگی بازتاب، تبیین و تحلیل نبردهای پیامبر (ص) در کتب پژوهشی مربوط به تاریخ اسلام منتشرشده در بازۀ زمانی چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی (1357 تا 1397 ش) را بررسی کند. یافته‌های پژوهش حاضر که با روش توصیفی - تحلیلی به بررسی محتوای حدود یازده کتاب با عنوان تاریخ اسلام پرداخته است، نشان می‌دهد که پژوهشگران تاریخ اسلام در بیان غزوات و نبردهای پیامبر (ص) به ترکیبی از وصف، تبیین و تفسیر و با رویکردهای دینی و تطبیقی روی آورده‌اند و روش تاریخ‌نگاری عقلی - انتقادی چندان به کار نگرفته شده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نبردهای پیامبر (ص)؛ کتب پژوهشی تاریخ اسلام؛ انقلاب اسلامی ایران؛ تاریخ‌نگاری؛ آموزش تاریخ | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of the Historiography of the Battles of the Prophet (SAWA) in Research Books on Islamic History from 1979 to 2018 (1357 SH – 1397 SH) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zarifeh Mir1؛ Farinaz Hooshyar2؛ Soheila Torabi Farsani3 | ||
| 1PhD Candidate in Islamic History, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran | ||
| 3Associate Professor, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Historiography, in practice, is the process of reporting historical events in the form of written historical narratives, which takes place within the framework of a specific discourse and is accompanied by various methods, perceptions, and perspectives. Historiography types refer to the central themes and subjects upon which a written historical work is based, aligned with the scope of the historian's vision. From its inception, Islamic historiography introduced and experienced two types of approaches and perspectives: the transmitted-narrative (naqlī-riwāyī) and the rational-critical (ʿaqlī-intiqādī). The narrative approach was heavily influenced by ḥadīth and adhered to the characteristic of the ahl al-ḥadīth, namely the isnād (chain of transmission) method. Gradually, moving beyond mere isnād, historiography entered a new stage of rational-critical historiography, which was accompanied by a spirit of inquiry, observation, and criticism. These two types of historiography have left a profound impact on the writing of Islamic history books up to the present day. Following the Islamic Revolution of [Iran in] 1979 (1357 SH), attention to the writing and translation of early Islamic history increased, and authors addressed the events of Islamic history from various perspectives. The subject of battles, the ghazawāt (i.e. the Prophet's military expeditions against infidels) and wars of the Prophet (SAWA), particularly after the Imposed War (Iran-Iraq War), was revisited and cited by researchers and writers, who explained and analyzed this topic from different viewpoints. It should be noted that in the first decade after the Islamic Revolution, few works appeared, but gradually, after the second decade, the number of books on Islamic history increased. Some of these books were written as novels or stories for the general public, aiming to familiarize ordinary people and raise Muslims' awareness of the historical circumstances of the early Islamic period. Works by authors such as Maḥmūd Ḥakīmī and Zabīḥ Allāh Manṣūrī fall into this category. The second category includes books by researchers and authors such as Mahdī Pīshvāʾī, [Seyed Ja'far] Shahīdī, Muntaẓir al-Qāʾim, Rasūl Jaʿfariyān, and others who, through research in historical texts, produced resources for teaching at universities and Islamic seminaries (ḥawzah ʿilmiyyah). The objective of the present article, which is derived from a doctoral dissertation titled "Explanation and Analysis of the Historiographical Method of Early Islamic History Books in Iran after the Islamic Revolution from 1979 to 2016 (1357–1395 SH)," is to analyze the historiography of the Prophet's battles in research books on Islamic history (from 1979 to 2018 / 1357–1397 SH). Accordingly, by examining the historiographical methods and attitudes of authors of Islamic history books regarding the subject of the Prophet's battles in the aforementioned period, this research attempts to answer two questions: How were the ghazawāt reflected in the works of Islamic history authors in Iran? And what approach did authors who wrote on Islamic history between 1979 and 2018 (1357–1397 SH) adopt toward this subject? The research hypothesis is that, due to the influence of the isnād-ḥadīth method on Islamic historiography, most of the explanations of the ghazawāt and battles of the Prophet (SAWA) found in Islamic history books are of the narrative-transmitted (riwāyī-naqlī) type. The investigations, while confirming the aforementioned hypothesis, show that alongside the narrative method, some ghazawāt and battles are presented using a descriptive-analytical method, explained and analyzed from a religious perspective and sometimes in a comparative manner. Meanwhile, the use of the rational-critical (ʿaqlī-intiqādī) method is rarely observed. In the presentation of battles and ghazawāt, a combination of interpretation, description, and analysis has been employed, and the text has been written using transmitted-narrative (naqlī-riwāyī) and descriptive-analytical methods. The sources used in this research consist of two main categories: works on historiography and Islamic history books (research-oriented and primary sources). These include: Stanford, Michael, An Introduction to Historical Research (2014/1393 SH), who believes that the sequence and repetition of events reveal the nature of history; this book introduces the reader to the basic concepts, theories, and methods of history as well as the problems and issues that arise in its serious study. Rosenthal, Franz, A History of Muslim Historiography (1987/1366 SH), translated by Asadullah Azad, a two-volume work of which the first volume was used in this research. Rosenthal categorizes the types of Islamic historiography and analyzes religious historiography, believing that this type of historiography was more influenced by theology, with its secular aspect being less prominent. Zarrīnkūb, ʿAbd al-Ḥusayn, History in the Balance (Tārīkh dar Tarāzū) (1983/1362 SH), written concerning the types of historiography in the world; he believes that all the long-standing traditions of the Near East influenced Muslim historiography, but the most significant influence was that of Persian historiography. Sajjādī, Ṣādiq, and ʿĀlamzādeh, Hādī, Historiography in Islam (2010/1389 SH). The authors consider the cultural and political environment influential in the beginnings of historiography in Islam. They regard the Qurʾan and hadith as the first and most evident motivational sources for historiography in the Islamic period. In addition to introducing the types of Islamic historiography, they have also addressed the methods of compiling and organizing Islamic historiography and the trajectory of historiography in Islamic lands. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Battles of the Prophet (SAWA), Research Books on Islamic History, Islamic Revolution of Iran, Historiography, History Education | ||
| مراجع | ||
|
ابن‌هشام، ابومحمد (1355). سیرة النبی. قم: چاپ مصطفی البابی.
اداک، صابر (1387). «رویکردی نو به نبردهای پیامبر (ص): بررسی موردی غزوه بدر». تاریخ و تمدن اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، س 4، ش 8.
استنفورد، مایکل (1382). درآمدی بر فلسفه تاریخ. ترجمه: احمد گل‌محمدی. تهران: نشر نی.
آداک، صابر (1378). رحمت نبوی و خشونت جاهلی: رویکردی نو به رفتار پیامبر (ص) با مخالفان. تهران: کویر.
آقاجری، هاشم؛ حاتمی، امیرحسین (1393). «روش اسنادی و گذار از آن در تاریخ‌نگاری اسلامی». دوفصلنامه علمی و پژوهشی تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری دانشگاه الزهرا، س 24، دوره جدید، پیاپی 98، ش 13.
آیت‌اللهی، سیدمهدی (1397). آشنایی با جنگ‌های پیامبر اسلام و امام علی (ع). [بی‌جا]: انتشارات جهان‌آرا.
آئینه‌وند، صادق و دیگران (1384). تاریخ اسلام. چ 4. قم: دفتر نشر معارف.
پوپر، کارل ریموند (1379). اسطورۀ چارچوب در دفاع از علم و عقلانیت. ترجمه: علی پایا. تهران: طرح نو.
پیشوایی، مهدی (1392). تاریخ اسلام (از جاهلیت تا رحلت پیامبر اسلام). چ 21. قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها.
ترنر، جاناتان وال بیگلی (1372). پیدایش نظریه‌های جامعه‌شناسی. ترجمه: عبدالعلی لهسایی‌زاده. شیراز: انتشارات فرهنگ.
جعفری، یعقوب (1391). تاریخ اسلام از منظرِ قرآن. چ 6. قم: دفتر نشر معارف.
جعفریان، رسول (1374). تاریخ سیاسی اسلام. قم: دلیل ما.
چلونگر، محمدعلی؛ عباسی، علی‌اکبر (1396). تاریخ تحلیلی صدر اسلام. چ 2. تهران: هزاره ققنوس.
حسنی، علی‌اکبر (1383). تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام. چ 8. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
خلعتبری، حسام‌الدین و همکاران (1390). «بررسی و نقد کتاب تاریخ سیاسی اسلام رسول جعفریان». پژوهشنامه معارف قرآنی، دوره دوم، ش 4.
دری، ویلیام هـ (1379). «تبیین و فهم در تاریخ». ترجمه: مسعود صادقی علی‌آبادی. فصلنامه علمی پژوهشی متین، ش 56.
روزنتال، فرانتس (1366). تاریخ تاریخ‌نگاری در اسلام. ترجمه: اسدالله آزاد. چ 2. مشهد: آستان قدس رضوی.
زرگری‌نژاد، غلامحسین (1391). تاریخ صدر اسلام ازبعثت تا غیبت. چ 7. تهران: انتشارات سمت.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1365). تاریخ در ترازو. تهران: امیرکبیر.
سبحانی، جعفر (1378). تاریخ اسلام زندگانی پیامبر خاتم (ص). چ 9. قم: انتشارات خرم.
سجادی، سیدصادق؛ و هادی عالم‌زاده (1389). تاریخ‌نگاری در اسلام. چ 11. قم: انتشارات سمت.
سیدامامی، کاووس (1386). پژوهش در علوم سیاسی رویکردهای اثبات‌گرا، تفسیری و انتقادی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی دانشگاه امام صادق (ع).
سید‌علوی، میرابراهیم (1390). تاریخ توصیفی - تحلیلی صدر اسلام. قم: دفتر نشر معارف.
شهیدی، سیدجعفر (1396). تاریخ تحلیلی اسلام ازآغاز تا نیمه نخست سده چهارم. چ 9. تهران: علمی و فرهنگی.
عبداللهی کجوسنگی، علیرضا (1391). «معرفی منظومه غزوات». دوفصلنامه امامت‌پژوهی، دوره 2، ش 5.
عبدالمحمدی، حسین (1390). «بررسی انتقادی روش تاریخ‌نگاری مقالۀ "محمد؛ پیامبر اسلام در ویرایش دوم دایرةالمعارف اسلام"»، فصلنامه تاریخ اسلام، دوره 12، ش 3، مسلسل 47.
علیخانی، علی‌اکبر (1386). «تحلیل سیاسی جنگ‌های پیامبر اکرم راهبردی برای امروز»، پژوهشنامه علوم سیاسی، س 2، ش 7.
فروند، ژولین (1372). آرا و نظریه‌ها در علوم انسانی. ترجمه: علی‌محمد کاردان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
فی، برایان (1381). فلسفه امروزین علوم اجتماعی. ترجمه: خشایار دیهیمی. تهران: طرح نو.
قائدان، اصغر (1397). «سازماندهی جنگی در غزوات عصر پیامبر (ص)». مطالعات تاریخی جنگ، س 2، ش 1.
کالینگوود، آر.جی (1385). مفهوم کلی تاریخ. ترجمه: علی‌اکبر مهدیان. تهران: اختران.
لیتل، دانیل (1373). تبیین در علوم اجتماعی: درآمدی به فلسفۀ علم‌الاجتماع. ترجمه: عبدالکریم سروش. تهران: صراط.
متانت‌پور، محمدتقی (1393). «نقد دیدگاه مستشرقین درباره غزوات پیامبر». تاریخ‌نامه خوارزمی، پیاپی 5، س 2، ش 1.
مسعودی، علی بن حسین (1387). مروج الذهب و معادن الجوهر. ج 2. قم: مؤسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
ملایی توانی، علیرضا (1390). «ملاحظاتی روش‌شناختی در چیستی و اعتبار تاریخ‌نگاری رسمی». دوفصلنامه تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری دانشگاه الزهرا، س 21، دوره جدید، پیاپی 88، ش 7.
منتظرالقائم، اصغر (1394). تاریخ اسلام (تا سال چهلم هجری). چ 7. تهران: انتشارات سمت.
موسوی، سیدقاسم (1388). «نقش علی در جنگ‌های پیامبر در برابر مشرکان». سخن تاریخ، ش 6.
نوذری، حسینعلی (1387). فلسفۀ تاریخ، روش‌شناسی و تاریخ‌نگاری. چ 2. تهران: طرح نو.
والاس، مارتین (1382). نظریه‌های روایت. ترجمه: محمد شهبا. تهران: هرمس.
والش، دبلیو. اچ (1363). مقدمه‌ای بر فلسفه تاریخ. ترجمه: ضیاء‌الدین علایی طباطبایی. تهران: امیرکبیر.
الویری، محسن (1390). «نگاه تاریخی قرآن و تاریخ‌نگاری مورخان مسلمان "بررسی موردی: علت پیروزی مسلمانان در جنگ بدر"». پژوهشنامه تاریخ اسلام، س اول، ش 1. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 319 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 200 |
||