آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,669 |
| تعداد مقالات | 37,692 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,342,577 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,517,459 |
تحلیل حرف جر "باء" در تفسیر آیه وضو و تأثیر آن بر دیدگاه فریقین | ||
| مدیریت دانش اسلامی | ||
| دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 11، اسفند 1403، صفحه 128-145 اصل مقاله (1.72 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jikm.2026.67595.1090 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب فلاحت پیشه بابلی1؛ مرتضی عبدی چاری* 2 | ||
| 1مرکز آموزش عالی تخصصی حضرت خدیجه÷ بابل، مازندران. ایران. | ||
| 2استادیار، پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران | ||
| تاریخ دریافت: 24 تیر 1403، تاریخ بازنگری: 01 آبان 1403، تاریخ پذیرش: 19 آبان 1403 | ||
| چکیده | ||
| آیه ششم سوره مائده، مرجع اصلی احکام وضو است، اما تفسیر معنای حرف جر «باء» در این آیه، از جمله موضوعاتی است که موجب اختلاف میان فریقین شده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و بررسی کتاب‌های تفسیری و ادبی، به بررسی این اختلاف می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که مذاهب حنفی، شافعی و امامیه با نگاه به معنای «تبعیض» در حرف «باء»، در میزانِ مسح سر (ربع سر، جلوی سر یا هر مقدار از سر) با یکدیگر اختلاف دارند. در مقابل، مذاهب مالکی و حنبلی معتقد بودنبه «زائده» بودنِ این حرف جر، مسح کامل سر را واجب می‌دانند. این پژوهش بر اهمیت نقش تحلیل‌های ادبی در استخراج احکام فقهی تأکید می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آیه وضو؛ حرف جر؛ معنای باء؛ اختلاف فقهی؛ مذاهب اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of the Preposition Bāʾ in the Interpretation of the Verse of Ablution and Its Impact on the Views of the Two Islamic Schools | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zeinab Falahat Pisheh Baboli1؛ Morteza Abdi Chari2 | ||
| 1Hazrat Khadijah Specialized Higher Education Center, Babol, Mazandaran, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, Department of Mahdism Studies, Research Center for Mahdism and Future Studies, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Verse 6 of Surah al-Māʾidah is the primary textual basis for the rulings of ablution (wuḍūʾ). However, the interpretation of the meaning of the preposition bāʾ in this verse is among the issues that has led to disagreement between the two major Islamic schools. This article examines this disagreement through a descriptive-analytical method by analyzing exegetical and linguistic sources. The findings indicate that the Ḥanafī, Shāfiʿī, and Imāmī schools, based on interpreting the preposition bāʾ as indicating partiality (tabʿīḍ), have differed regarding the extent of wiping the head during ablution (quarter of the head, the front part of the head, or any portion of the head). In contrast, the Mālikī and Ḥanbalī schools consider this preposition to be redundant (zāʾidah) and therefore regard wiping the entire head as obligatory. This study emphasizes the significant role of linguistic and grammatical analysis in deriving Islamic legal rulings. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Verse of Ablution, Preposition, Meaning of Bāʾ, Jurisprudential Disagreement, Islamic Schools | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم
ابن کثیر دمشقی، اسماعیل. (1428ق). تفسیر القرآن العظیم (ج2). بیروت: دارالفکر.
ابن هشام، عبدالله بن یوسف. (بی‌تا). مغنی اللبیب (ج1). بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
ابن هشام، عبدالله بن یوسف. (بی‌تا). اوضح المسالک الی الفیه ابن مالک (محقق: عبدالحمید محیی الدین، ج3). بیروت: مکتبه العصریه.
آلوسی بغدادی، سیدمحمود. (1420ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم (ج6) بیروت: داراحیاء التراث العربی.
انصاری قرطبی، محمدبن احمد. (1429ق). الجامع لاحکام القرآن (ج6). بیروت: دارالفکر.
انوری، حسن. (1386). فرهنگ بزرگ سخن (ج5). تهران: انتشارات سخن.
بحرانی، سید‌هاشم. (1389). تفسیر روایی البرهان (مترجم: رضا ناظمیان، علی گنجیان و صادق خورشا، ج2، 3). تهران:کتاب صبح.
بدیع یعقوب، امیل. (1388). موسوعه النحو و الصرف و الاعراب. بی‌جا: بی‌نا.
حر عاملی، محمد بن حسین. (1391). وسائل الشیعه(مصحح: عبدالرحیم ربانی شیرازی، ج1). بیروت: احیاء تراث العربی.
حسن، عباس. (1431ق). نحو وافی (ج2). قم: ذوی القربی.
حسینی دشتی، سیدمصطفی. (1385). معارف و معاریف (ج5). تهران: موسسه فرهنگی آرایه.
خمینی، سیدحسن. (1390). فرهنگ جامع فرق اسلامی (ج1). تهران: انتشارات اطلاعات.
درویش، محیی الدین. (1415ق). اعراب القرآن و بیانه (ج2). بیروت: دارابن کثیر.
الدغر، عبدالغنی. (بی‌تا). معجم النحو (محقق: احمد عبید). دمشق: محمد‌هاشم الکتبی.
دمشقی حنبلی، عمر بن علی. (1419ق). اللباب فی علوم الکتاب (محقق: عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، ج7). بیروت: دارالکتب العلمیه،
دهخدا، علی اکبر. (1377). لغت‌نامه دهخدا (ج4، 15، چاپ دوم). تهران: انتشارات تهران.
رضی استرآبادی، محمدبن حسن. (1390). شرح شافیه ابن حاجب (ج1، 2 ، 3). بیروت: دارالمجتبی.
الزحیلی، وهبه. (1430ق). التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه والمنهج (ج3). دمشق: انتشارات دارالفکر.
زمخشری، محمود بن عمر. (1426ق). کشاف (محقق: محمدبن عبدالسلام شاهین، ج2، چاپ چهارم). بیروت: دارالکتب العلمیه.
زکریا، احمد ابن فارس. (1429ق). معجم مقائیس اللغه. بیروت: دار احیاءتراث العربی.
سمین حلبی، احمدبن یوسف. (بی تا). الدرالمصون فی علوم الکتاب المکنون (محقق: احمد محمد الخراط، ج1). دمشق: دارالقلم.
سیوطی، جلال الدین محلی. (1416ق). تفسیر جلالین. بیروت: النور.
شیرازی بیضاوی، عبدالله. (1429ق). انوار التنزیل و اسرارالتاویل (معروف به تفسیر بیضاوی) (ج2). بیروت: دارالفکر.
صافی، محمود. (1382). الجدول فی اعراب القرآن (ج3). تهران: انتشارات احسان.
صبان، محمد بن علی. (بی‌تا). حاشیه الصبان علی شرح الاشمونی (محقق: عبدالحمید هنداوی، ج2). بیروت: مکتبه العصریه.
صدر، احمد؛ جوادی، سید؛ خرمشاهی، بهاء الدین؛ فانی، کامران.(1389). دایرة المعارف تشیع (ج12). تهران: نشر شهید سعید محبی.
طریحی، فخرالدین. (1413ق). مجمع البحرین (محقق: احمد الحسینی، ج1). بیروت: الامیره.
عکبری، عبدالله بن حسین. (بی‌تا). التبیان فی اعراب القرآن (محقق: علی‌محمد الجباوی، ج1). قاهره: ناشر عیسی البابی الحلبی و شرکاء.
غلائینی، مصطفی. (بی‌تا). جامع الدروس العربیه. بیروت: موسسه المرتضویه.
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله. (1419ق). کنز العرفان فی فقه القران (ج1). بی‌جا: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
قربانی لاهیجی، زین العابدین. (1380). تفسیر جامع آیات الاحکام (ج2، چاپ دوم). تهران: نشر سایه.
قرشی، سیدعلی اکبر. (1361). قاموس قرآن (ج1، 5، چاپ سوم). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قمی مشهدی، محمدبن محمدرضا. (1387). کنزالدقائق و بحرالغرائب (محقق: حسین درگاهی، ج 4، چاپ اول). تهران: انتشارات شمس الضحی.
کاشانی، ملا فتح‌الله. (1346). منهج الصادقین (مصحح: علی‌اکبر غفاری، ج3، چاپ سوم). تهران: چاپ الاسلامیه.
کلینی رازی، محمدبن یعقوب. (1430ق). فروع کافی (ج5). قم: دارالحدیث.
معین، محمد. (1388). فرهنگ معین (ج1، چاپ بیست و پنجم). تهران: انتشارات امیرکبیر.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. (1379). تفسیر نمونه (ج4، چاپ بیست و چهارم). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
موسوی، سیدعبدالحسین. (1401ق). المسح علی الارجل او غسلها فی الوضوء. بیروت: موسوعه الاعلمی للمطبوعات.
مهاجر عاملی، حبیب آل ابراهیم. (1356). الحقائق فی الجوامع و الفوارق (ج1). بیروت: عرفان.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 97 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 98 |
||