آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شماره‌ها | 2,669 |
| تعداد مقالات | 37,692 |
| تعداد مشاهده مقاله | 20,354,111 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,521,619 |
تبیین حکم شرعی پیش‌فروش سکه طلا در پرتو عقد سَلَم؛ مطالعه‌ای تطبیقی در فقه مذاهب اسلامی | ||
| مدیریت دانش اسلامی | ||
| دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 12، اسفند 1403، صفحه 126-154 اصل مقاله (1.64 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22081/jikm.2026.73152.1107 | ||
| نویسندگان | ||
| شادی حسنی* 1؛ محمد جواد قائمی2 | ||
| 1دکتری تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، نوشهر، ایران | ||
| 2مدرس حوزه و دانشگاه، مازندران. ایران . | ||
| تاریخ دریافت: 25 مهر 1403، تاریخ بازنگری: 30 آذر 1403، تاریخ پذیرش: 17 بهمن 1403 | ||
| چکیده | ||
| پیش‌فروش سکه در ایران به‌طور عمده در قالب «اوراق آتی» به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین مالی طراحی شده است، اما از نظر فقهی تلاش می‌شود تا در چارچوب عقد سَلَم (سلف)، به‌عنوان یک عقد سنتی اسلامی توجیه و اجرا شود؛ زیرا از سویی مشابه عقد سَلَم (پیش‌فروش شرعی) است، اما از سوی دیگر ممکن است به‌دلیل ویژگی‌های طلا (به‌عنوان مال ربوی) و نیز نحوه اجرای عملی آن، با موازین شرعی تعارض داشته باشد. همچنین در قوانین مدنی بسیاری از کشورها از جمله ایران، مقررات صریحی درباره بیع سلم وجود ندارد.از این‌رو این سوال پیش می‌آید که آیا پیش‌فروش سکه در چارچوب عقد سَلَم، از نظر فقه مذاهب اسلامی صحیح است؟ بنابراین پژوهشگر با روش تحلیلی-توصیفی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای معتبر به بررسی دیدگاه‌های فقهای مذاهب پنجگانه درباره ماهیت عقد سلم، شرایط و امکان تعمیم به سکه طلا را مورد بررسی قرار می‌دهد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد؛ پیش‌فروش سکه در صورت رعایت کامل شرایط عقد سَلَم، در تمام مذاهب اسلامی جایز است؛ اما مهمترین مانع شرعی، ربوی تلقی شدن طلا و لزوم تقابض فوری در معاملات طلا با طلاست؛ چنانچه سکه به‌عنوان کالا (نه پول) و در قالب سَلَم معامله شود، این مانع مرتفع می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پیش فروش؛ سکه؛ سلف؛ سلم؛ امامیه؛ اهل سنت؛ مذاهب خمسه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Explanation of the Religious Ruling on the Pre-Sale of Gold Coins in Light of the Salam Contract: A Comparative Study in the Jurisprudence of the Islamic Schools of Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Shadi Hassani1؛ Mohammad Javad Ghaemi2 | ||
| 1PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Nowshahr, Iran | ||
| 2Lecturer at the Seminary and University, Mazandaran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In Iran, the pre-sale of gold coins is primarily conducted through futures certificates as one of the modern financial instruments. From a jurisprudential perspective, however, efforts have been made to justify and implement this practice within the framework of the Salam (forward sale) contract as a traditional Islamic contract. On the one hand, the pre-sale of gold coins resembles a Salam contract (a Sharīʿah-compliant forward sale); on the other hand, because of the nature of gold as a ribā-bearing commodity and the manner in which such transactions are carried out in practice, it may conflict with the requirements of Islamic law. Furthermore, the civil laws of many countries, including Iran, contain no explicit provisions governing the Salam contract. Accordingly, this study addresses the following question: Is the pre-sale of gold coins within the framework of the Salam contract valid according to the jurisprudence of the Islamic schools of law? Using a descriptive-analytical method and drawing upon authoritative library sources, the study examines the views of jurists from the five major Islamic schools of law regarding the nature of the Salam contract, its legal requirements, and the possibility of extending its application to gold coins. The findings indicate that the pre-sale of gold coins is permissible in all Islamic schools of law, provided that all the conditions governing the Salam contract are fully satisfied. However, the principal Sharīʿah concern is that gold is regarded as a ribā-bearing commodity, requiring immediate reciprocal exchange (taqābuḍ) in transactions involving gold for gold. If gold coins are treated as commodities rather than currency and are traded under the Salam contract, this impediment is removed. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| pre-sale, gold coin, Salaf, Salam, Imamiyyah, Sunnies, the five Islamic schools of law | ||
| مراجع | ||
|
ابن الهمام، کمال الدین محمد. (بی‌تا). شرح فتح البارى. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی. (1471ق). فتح الباری شرح صحیح البخاری. بیروت- لبنان: دارالکتب العلمیه.
ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم. (۱۳۹۷ق). الفتاوى الکبرى (ج4، چاپ دوم). بیروت-لبنان: دارالکتب العلمیه.
ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم. (1408ق). الفتاوی الکبری. بیروت-لبنان: دارالکتب العلمیه.
ابن عابدین، محمد امین. (١٤١٥ق). رد المحتار على الدر المختار. بیروت: دار الکتب العملیة.
ابن عابدین، محمد امین. (1423ق). رد المحتار على الدر المختار. ریاض-عربستان: دار عالم الکتب.
ابن مفلح، ابراهیم بن محمد. (١٤١٨ق). المبدع. بیروت: دار الکتب العملیة.
ابن مفلح حنبلی، ابراهیم بن محمد. (1980م). المبدع فی شرح المقنع. سوریه-دمشق: المکتب الاسلامی.
ابن منظور، محمد. (١٤٠٨ق). لسان العرب. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1404ق). لسان العرب. بیروت-لبنان: دارالفکر.
ابن نجیم، زین الدین. (1422). البحر الرائق فی شرح کنز الدقائق. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم. (1422ق). البحر الرائق شرح کنز الدقائق. قم: المطبعه العلمیه.
ابو الخیر، على عبد الحمید. (١٤٢١ق). المعتمد فی فقه الامام احمد (ج3). دمشق: دار الخیر.
ابوالخیر، علی. (1421ق). المعتمد فی فقه الامام احمد. دمشق-سوریه: دارالخیر.
ابو عمرو، شهاب الدین. (١٤٢٣ق). القاموس الوافی. بیروت: دار الفکر.
ابو عمرو، شهاب الدین. (1382). القاموس الوافی. بیروت-لبنان: دارالفکر.
اشقر، محمد سلیمان عبد الله. (١٤١٩ق). المجلى فی الفقه الحنبلی. دمشق: دار القلم.
امامی، سیدحسن. (۱۳۷۳ق). حقوق مدنی (چاپ چهارم). تهران: کتاب فروشی اسلامیه.
انصاری، شیخ مرتضی. (1404). مکاسب. بی‌جا: بی‌نا.
آل مبارک الاحسانی، عبدالعزیز حمد. (بی‌تا). تبیین المسالک. بیروت: دار المغرب الاسلامی.
بخاری، محمد بن اسماعیل. (١٤١٩ق). صحیح البخاری. بیروت: دار الفکر.
بغوى، حسین بن مسعود. (١٤١٨ق). التهذیب فی فقه الامام الشافعی. بیرت-لبنان: دار الکتب العملیة.
بلخی، نظام الدین. (١٤٢٣ق). الفتاوى الهندیة. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
برهانپوری، نظام. (1411ق). الفتاوی الهندیه فی مذهب الامام الاعظم ابی حنفیه النعمان. بیروت-لبنان: دار صادر.
بهوتی، منصور. (١٤١٨ق). کشاف القناع (ج1). بیروت: دار الکتب العلمیة.
بهوتی، منصور. (1388). کشاف القناع. بیروت: دار الکتب العلمیة.
جزری، مبارک بن محمد ابن الأثیر. (١٤٢٣ق). النهایة فی غریب الحدیث والاثر. بیروت: دار المعرفه.
جزیری، عبدالرحمن. (١٤١٩ق). الفقه على المذاهب الأربعة. بیروت: دار الثقلین.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (۱۳۷۸). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
جوزیه، محمد بن ابی بکر ابن قیم. (١٤٢١ق). جامع الفقه. قم: دار الوفاء.
جوهرى، اسماعیل بن حماد. (١٤٠٢ق). الصحاح. بیروت: دار الکتب العربیه.
خرشی المالکی، محمد. (١٤١٧ق). حاشیة الخرشی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
خمینی، سیدروح‌الله. (١٤١٥ق). البیع. قم: مؤسسة النشر الاسلامی
خمینی، سیدروح‌الله. (1434ق). تحریر الوسیله (چاپ سوم). قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خن، مصطفى و البغاء مصطفى. (١٤١٧ق). الفقه المنهجى على مذهب الامام الشافعی. دمشق: دار العلوم الانسانیة.
خوانساری، سید احمد. (١٣٦٤). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع. قم: اسماعیلیان.
خورى الشرتونی سعید. (١٣٧٤). اقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد. قم: دار الاسوة للطباعة والنشر.
درخشان، مسعود. (1390). مشتقات و مدیریت ریسک در بازارهای نفت. تهران: موسسه مطالعات بین المللی انرژی.
دمنهوری، احمد. (١٤١٥ق). الفتح الربانی. ریاض: دار العاصمة.
دهخدا، علی اکبر. (۱۳۷۷). لغت نامه دهخدا (چاپ دوم). تهران: دانشگاه تهران.
رامفوری، محمد عمر. (١٤١١ق). البنایة فی شرح الهدایة (چاپ دوم). بیروت: دار الفکر.
رملی، شمس الدین محمد. (١٤١٤ق). نهایة المحتاج. بیروت: دار الکتب العملیة.
ره پیک، حسن. (1387). عقود معین. تهران: انتشارات خرسندی.
الزبیدی، محمد مرتضی. (١٤١٤ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر.
زحیلی وهبة. (١٤٠٩ق). الفقه الاسلامی و ادلته. دمشق: دار الفکر.
زحیلی، وهبة. (١٤٢٢ق). الفقه المالکی المیسر. دمشق: دار الکلم الطیب.
زرکشی، محمد. (١٤١٣ق). شرح الزرکشی على مختصر الخرقی. بیروت: مکتبة العسکان.
السرخسی، محمد. (١٤١٤ق). المبسوط (چاپ دوم). بیروت: دار الکتب العملیة.
سمرقندی، علاء الدین. (١٤١٤ق). تحفة الفقهاء (چاپ دوم). بیروت: دار الکتب العلمیة.
سنهوری، عبدالرزاق. (بی‌تا). الوسیط فی شرح القانون المدنى الجدید. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
سوار محمد وحید الدین. (۲۰۰۱م). الاتجاهات العامة فی القانون المدنى (چاپ دوم). عمان: دار الثقافة.
سیوطی مصطفی. (١٤٢١ق). مطالب اولى النهى (چاپ سوم). دمشق: آل ثانی.
شافعی محمد ابن ادریس. (١٤٠٣ق). الام (چاپ دوم). بیروت: دار الفکر.
شربینی محمد بن محمد. (١٤٢٢ق) مغنى المحتاج. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
شویکی، احمد بن محمد التوضیح. (١٤١٨ق). المکتبة المکیة. مکة المکرمة.
صاغرجی اسعد محمد سعید. (١٤٢٠ق) الفقه الحنفى و ادلته. دمشق: دار الکلم الطیب.
صالح آبادی، علی. (1385). بازارهای مالی اسلامی (مجموعه مقالات). تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق×.
صاوى، احمد. (١٤١٥ق). بلغة السالک لاقرب المسالک. بیروت: دار الکتب العلمیه.
طریحی، فخر الدین. (١٣٦٥). مجمع البحرین (چاپ دوم). تهران: انتشارات مرتضوی.
طهماز، عبد الحمید محمود. (١٤٢٢ق). الفقه الحنفى فی ثوبه الجدید. دمشق: دار القلم.
عاملی زین الدین بن على شهید ثانی. (١٤١٤ق). مسالک الافهام. قم: مؤسسة المعارف الاسلامی.
عمرانی الشافعی، یحیى. (١٤١٨ق). البیان فی مذهب الامام الشافعی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
غامدی على بن سعید. (١٤١٨ق). اختیارات دار طیبه.
القرافی، احمد بن ادریس. (١٩٩٤م). الذخیره. بیروت: دار الغرب الاسلامی.
قمی میرزا ابوالقاسم. (۱۳۷۹). جامع الشتات. تهران: انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
فهد المزید، صالح بن محمد. (١٤٢٢ق). مسائل الامام احمد. مدینة النبی: مکتبة العلوم والحکم.
کاسانی، ابی بکر بن سعود. (١٤١٧ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرایع. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
مجاجی، محمد سکحال. (١٤٢٢ق). احکام عقد البیع فی الفقه الاسلامی المالکی. بیروت: دارابن حزم.
المرداوى على بن سلیمان. (١٣٧٦ق). الانصاف فی معرفة الراجح من الخلاف على مذهب الامام احمد بن حنبل. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
معصومی نیا، غلامعلی. (1389). بازارهای مشتقه: بررسی فقهی و اقتصادی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
معین محمد. (۱۳۷۵). فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات امیر کبیر.
مغربی، محمد. (١٤١٦ق). مواهب الجلیل شرح مختصر خلیل. بیروت: دار الکتب العلمیة.
مقدسی، عبدالله بن احمد ابن قدامة. (١٤٢٥ق) المغنى. قاهره: دار الحدیث.
موسوی سبزواری سید عبد الاعلى. (١٤١٦). مهذب الاحکام (چاپ چهارم). قم: مؤسسة المنار.
نجدی، عثمان. (١٤٢٢ق). هدایة الراغب. مکه المکرمه: مکتبة احیاء التراث العربی.
نجفی، محمد حسن. (بی‌تا). جواهر الکلام (چاپ هفتم). بیروت: داراحیاء التراث العربی.
نووى، یحیى بن شرف. (١٤١٥ق). روضة الطالبیین. بیروت: دار الفکر.
نووى، یحیى بن شرف. (١٤٢١ق). منهاج الطالبیین. بیروت: دار البشائر الاسلامیة.
هیتمی احمد بن محمد. (١٤٣١ق). تحفة المحتاج. بیروت: دار الکتب العلمیه.
https://www.makarem.ir/
https://www.eghtesadonline.com/
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 152 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 107 |
||