آمار
| تعداد نشریات | 54 |
| تعداد شمارهها | 2,646 |
| تعداد مقالات | 37,411 |
| تعداد مشاهده مقاله | 18,953,267 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,625,420 |
تحلیل شبکهای مبانی کلامی فقه و نقش آن در شکلگیری فقه اجتماعی | ||
| جستارهای فقهی و اصولی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 02 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی (داوری عادی) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jrj.2026.74016.3122 | ||
| نویسنده | ||
| جمال نبوی* | ||
| مدرس سطوح عالی حوزۀ علمیه خراسان و پژوهشگر مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد | ||
| تاریخ دریافت: 17 دی 1404، تاریخ بازنگری: 23 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 02 مرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل شبکۀ مبانی کلامی فقه و تبیین نقش آنها در شکلگیری، قلمرو و نهادسازی فقه اجتماعی، با محوریت مبنای جاودانگی شریعت انجام شده است. مسئلۀ اصلی تحقیق آن است که شریعتِ ثابت چگونه میتواند در برابر تحولات پیچیده اجتماعی کارآمد بماند و کدام نظام نظری و چگونه این تداوم را تضمین میکند. بدین منظور، پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، مجموعهای از مبانی کلامی را در یک چارچوب شبکهوار بررسی کرده و نسبت هر یک از این مبانی را با مسئله انطباقپذیری شریعت تبیین نموده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که جاودانگی شریعت، مهمترین مبنای مسئلهساز است؛ زیرا تحقق آن مستلزم سازوکار انطباقپذیری در روش فقاهت و گذار از فقه فردی به فقه اجتماعی است. در ادامه، مبانی ضرورتساز غایی، یعنی حکمت و لطف الهی، ضرورت وجود رویکرد اجتماعی در فقاهت را از منظر غایتشناختی تثبیت میکنند. سپس بررسی مبانی قلمروساز، شامل جامعیت و جهانشمولی شریعت، نشان میدهد که دامنۀ عمل فقه اجتماعی تمامی حوزهها و همه جوامع بشری را دربر میگیرد. در نهایت، مبانی نهادساز، یعنی خاتمیت نبوت و شئون ولایی، سازوکار اجرایی پیوند میان احکام ثابت و شرایط متغیر را تبیین میکنند و نشان میدهند که فقه اجتماعی در چارچوب نهاد ولایت فقیه، سازگارترین و کارآمدترین بستر تحقق خارجی خود را پیدا میکند. بر اساس یافتههای پژوهش، فقه اجتماعی به مثابۀ برآیند تعامل این شبکه مبانی، میتواند چارچوبی نظری برای حکمرانی دینی و نظامسازی اجتماعی در عصر حاضر فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فقه اجتماعی؛ مبانی کلامی فقه؛ جاودانگی شریعت؛ جامعیت شریعت؛ خاتمیت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Network Analysis of the Theological Foundations of Jurisprudence and Its Role in the Formation of Social Jurisprudence | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Jamal Nabavi | ||
| Lecturer at the higher levels of the Khorasan Seminary and researcher at the Alem Al-Muhammad School of Jurisprudence. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research aims to analyze the network of theological foundations of jurisprudence and explain their role in the formation, scope, and institutionalization of social jurisprudence, with a focus on the principle of the perpetuity of Sharia. The central research question is how immutable Sharia can remain effective in the face of complex social transformations, and which theoretical system and how it guarantees this continuity. To this end, using a descriptive-analytical method and library resources, the study examines a set of theological foundations within a network framework and explains the relationship of each with the issue of Sharia's adaptability. The findings indicate that the perpetuity of Sharia is the most fundamental and problem-posing principle, as its realization necessitates a mechanism for adaptability in juristic methodology and a transition from individual jurisprudence to social jurisprudence. Subsequently, the ultimate necessity-establishing foundations, namely Divine Wisdom and Grace, affirm the necessity of a social approach in jurisprudence from a teleological perspective. Then, the examination of scope-setting foundations, including the comprehensiveness and universality of Sharia, shows that the domain of social jurisprudence encompasses all fields and all human societies. Finally, the institution-building foundations, namely the finality of prophethood and the viceregal authority, explain the executive mechanism linking immutable rulings with variable conditions and demonstrate that social jurisprudence can only achieve external realization through interaction with the institution of the Guardianship of the Jurist. Based on the findings, social jurisprudence, as the outcome of the interaction of this network of foundations, can provide a theoretical framework for religious governance and social system-building in the present era | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Social Jurisprudence, Theological Foundations of Fiqh, Perenniality of Sharia, Universality of Sharia, Finality of Prophethood | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||